ලෝකයේ දරුණුතම සතා ඩයිනෝසිරස්ලා. උන් වඳ වෙලා ගියා. ලෝකයේ ශක්තිමත්ම සතා මැමත්ලා. උන් වඳ වෙලා ගියා. නමුත් හම ගලවපු දුර්වල වඳුරෙක් වගේ පෙනුන “අපි” (Homo Sapiens), හිම යුගය පහු කළා, වසංගත පහු කළා, ලෝක යුද්ධ පහු කළා. අද අපි සඳ මතත් ඉන්නවා.

අපිව නවත්වන්න බැරි වුණේ ඇයි? අපිට “සුපිරි බලයක්” තිබුණාද? නෑ. අපේ රහස මෙයයි: “අපි නිර්මාණය වී ඇත්තේ සැපපහසුව (Comfort) සඳහා නොව; අරගලය (Struggle) සඳහායි.”

2026 දී “The Final Human Update” එක මගින් අපි නැවත මතක් කරගත යුතු පාඩම මෙයයි: “යන්ත්‍රයක් කැඩුණොත් එය ඉවරයි. නමුත් මනුෂ්‍යයෙක් කැඩුණොත්, ඔහු අලවගන්නේ කලින්ට වඩා ශක්තිමත් මැලියම් එකකින්.”

1. අතෘප්තියේ බලය (The Power of Dissatisfaction)

බොහෝ දෙනා හිතන්නේ “සෑහීමට පත්වීම” (Contentment) හොඳ දෙයක් කියලා. ආගමිකව එය හරි. නමුත් පරිණාමීයව (Evolutionarily) ගත්තොත්, අපිව අද ඉන්න තැනට ගෙනාවේ අපේ “නොසන්සුන්කම” යි.

• ගල් ගුහාව හොඳයි කියලා හිතුවා නම්, අපි ගෙවල් හදන්නේ නෑ.
• පයින් යන එක හොඳයි කියලා හිතුවා නම්, අපි රොකට් හදන්නේ නෑ.

අපිව නවත්වන්න බැරි හේතුව, අපි කවදාවත් “මේ ඇති” (This is enough) කියලා නවතින්නේ නැති නිසයි. මනුෂ්‍යයාගේ හිතේ තියෙන ලොකුම ගින්න “මීට වඩා හොඳ දෙයක් තියෙන්න ඕන” කියන විශ්වාසයයි. ඒ ගින්න තමයි ශිෂ්ටාචාරයේ එන්ජිම.

2. Antifragile (ප්‍රති-බිඳෙනසුලු) මිනිසා

Nassim Taleb නම් දාර්ශනිකයා ලෝකයේ දේවල් වර්ග 3කට බෙදුවා.

1. Fragile (බිඳෙනසුලු): වීදුරු කෝප්පයක්. බිම වැටුණොත් කුඩු වෙනවා.
2. Robust (ශක්තිමත්): යකඩ ගලක්. බිම වැටුණට මුකුත් වෙන්නේ නෑ.
3. Antifragile (ප්‍රති-බිඳෙනසුලු): පීඩනය වැඩි වෙනකොට තවත් ශක්තිමත් වන දේවල්.

මිනිසා අයිති වෙන්නේ තුන්වෙනි වර්ගයට.

• ඔබ ජිම් එකට ගිහින් ඇඟට දුකක් දුන්නම (Stress), ඔබේ මස්පිඩු ශක්තිමත් වෙනවා.
• ඔබේ ප්‍රතිශක්තිකරණ පද්ධතියට වෛරස් එකක් ආවම, ඊළඟ පාර එය ඊට වඩා හොඳට සටන් කරනවා.

AI සිස්ටම් එකක් වෛරස් එකකින් විනාශ වෙන්න පුළුවන්. නමුත් මනුෂ්‍ය වර්ගයා විනාශ වෙන්නේ නෑ; අපි “වෙනස් වෙනවා” (We Adapt). අපිව නවත්වන්න බැරි, බාධක මැදදී අපි “හොඳ අතට” හැරෙන නිසයි.

3. “බලාපොරොත්තුව” නමැති මෘදුකාංගය (Software of Hope)

ලෝකයේ වෙන කිසිම සතෙක්ට නැති දෙයක් අපිට තියෙනවා. ඒ තමයි “හෙට දවස” (Tomorrow) ගැන සංකල්පය.

සතෙක් වේදනාවෙන් ඉන්නකොට ඌ හිතන්නේ “දැන් ඉවරයි” කියලා. නමුත් මිනිහෙක් හිරගෙදරක, කන්න නැතුව, මැරෙන්න ඔන්න මෙන්න ඉද්දිත් ජීවත් වෙන්න ට්‍රයි කරනවා. ඇයි? “හෙට සමහරවිට මට නිදහස් වෙන්න පුළුවන්” කියන අදහස එයාගේ ඔළුවේ තියෙනවා.

AI එකකට පුළුවන් සම්භාවිතාව (Probability) ගණනය කරන්න. “ඔබ දිනන්න තියෙන්නේ 1% යි” කියලා AI එක කියයි. එතකොට AI එක වැඩේ නවත්වනවා. නමුත් මිනිසා කියන්නේ “ඒ 1% ඇති” කියලා ගේම ගහන ජාතියක්. අපිව නවත්වන්න බැරි ඒකයි. අපි ගණිතයට (Maths) වඩා බලාපොරොත්තුව (Hope) විශ්වාස කරනවා.

නිගමනය: The Final Human Update

ඔබේ ජීවිතේ ප්‍රශ්න වැඩිද? සතුටු වෙන්න. මොකද ඒ කියන්නේ ඔබ “Update” වෙමින් පවතිනවා කියන එකයි.

ගඟක් ගලන් යනකොට ඉස්සරහට විශාල ගලක් හම්බුණොත්, ගඟ නවතින්නේ නෑ. ගඟ කරන්නේ ගල වටෙන් යන එක, නැත්නම් ගලට උඩින් පැනලා යන එක. අවසානයේදී ගල දිය වෙලා යනවා; ගඟ ඉතුරු වෙනවා.

ඔබ ගඟක්. ගලන්න පටන් ගත්තොත්, මුහුදට යනකම් ඔබව නවත්වන්න කාටවත් බැහැ.