වසර දහස් ගණනක් තිස්සේ මිනිසුන් විශ්වාස කළේ දෙවියන් වහන්සේවයි. අපගේ ඉරණම තීරණය කළේ උන්වහන්සේ බව අපි සිතුවෙමු. ඉන්පසු පසුගිය සියවස් කිහිපයේදී අපි විශ්වාස කළේ “මානවවාදය” (Humanism) යි. එනම්, “මිනිසාට නිදහස් කැමැත්තක් (Free Will) ඇත, මගේ හදවතට දැනෙන දේ නිවැරදියි” යන විශ්වාසයයි.

නමුත් දැන්, 21 වන සියවසේදී, සිලිකන් නිම්නයේ (Silicon Valley) නව ආගමක් බිහිවෙමින් පවතී. එය දත්තවාදය (Dataism) යි.

එහි මූලික ඉගැන්වීම සරල නමුත් බියජනක ය: “ඔබේ හදවතට වඩා හොඳින්, පරිගණක ඇල්ගොරිතමය ඔබව හඳුනයි.”

1. ජීවීන් යනු ඇල්ගොරිතම වේ (Organisms are Algorithms)

දත්තවාදයේ පළමු උපකල්පනය මෙයයි. යුවාල් නෝවා හරාරි පෙන්වා දෙන පරිදි, මිනිසෙකු, ජිරාෆ් කෙනෙකු හෝ තක්කාලි ගෙඩියක් යනු හුදෙක් දත්ත සැකසුම් පද්ධතියකි (Data Processing System).

• අපගේ හැඟීම් (භීතිය, ආදරය, කුසගින්න) යනු මැජික් එකක් නොවේ; ඒවා අපගේ මොළයේ සිදුවන ජෛව රසායනික ගණනය කිරීම් (Biochemical Calculations) පමණි.
• සිංහයෙකු දුටු විට මුවෙකුට “බියක්” දැනෙන්නේ, ඌගේ මොළයේ ඇති ඇල්ගොරිතමය මගින් “පලා යාමේ සම්භාවිතාව” ගණනය කරන නිසාය.

2. ඇල්ගොරිතමයට බලය පැවරීම (Outsourcing Authority)

මිනිස් මොළය යනු හොඳ ඇල්ගොරිතමයකි. නමුත් පරිගණක (Big Data සහ AI) ඊටත් වඩා හොඳ ඇල්ගොරිතම වේ. එසේනම් අපි අපේ ජීවිතයේ වැදගත් තීරණ පරිගණකයට භාර නොදෙන්නේ ඇයි?

දැනටමත් අපි එය කරමින් සිටිමු:

• අපි යන්නේ කොහේද? (Google Maps කියන පාරේ අපි යමු).
• අපි නරඹන්නේ මොනවාද? (Netflix හෝ YouTube යෝජනා කරන දේ අපි බලමු).
• අපි කසාද බඳින්නේ කාවද? (Tinder වැනි Dating Apps මගින් අපට ගැලපෙන සහකරු තෝරා දේ).

අනාගතයේදී, “මම මොන රස්සාවද කරන්න ඕනේ?”, “මම ඡන්දය දෙන්න ඕනේ කාටද?” වැනි ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු ද, ඔබේ දත්ත විශ්ලේෂණය කළ AI ඇල්ගොරිතමය විසින් ඔබට පවසනු ඇත. ඔබ එය පිළිගනු ඇත, මන්ද එය ඔබට වඩා බුද්ධිමත් බව ඔබ දන්නා බැවිනි.

3. නව පව් සහ නව පින් (The New Sins and Virtues)

සෑම ආගමකම හොඳ සහ නරක ඇත. දත්තවාදයේද එසේමය.

• ලොකුම පින: තොරතුරු නිදහසේ ගලා යාමට ඉඩ දීමයි. ඔබේ සෑම රහසක්ම, සෑම දත්තයක්ම අන්තර්ජාලයට (The Great Data Flow) එකතු කිරීමයි.
• ලොකුම පව: දත්ත අවහිර කිරීමයි. පෞද්ගලිකත්වය (Privacy) ගැන සිතා තොරතුරු සඟවාගෙන සිටීමයි.

දත්තවාදියෙකු විශ්වාස කරන්නේ, යම් දෙයක් දත්ත බවට පත් නොවේ නම්, එයට වටිනාකමක් නොමැති බවයි. “ඔබ අත්විඳි දෙයක් Facebook හි Share කළේ නැත්නම්, එය ඇත්තටම සිදු වූවාද?”

4. මිනිසාගේ අවසානය (The End of Homo Sapiens)

මානවවාදයේ කේන්ද්‍රය වූයේ “මිනිසා” ය. නමුත් දත්තවාදයේ කේන්ද්‍රය වන්නේ “දත්ත” ය.

• මෙහිදී මිනිසා යනු දත්ත සැකසීමට ඇති මෙවලමක් (Chip in a giant system) පමණි.
• යම් දිනක, දත්ත සැකසීමට මිනිසාට වඩා යන්ත්‍ර දක්ෂ වූ විට (Internet-of-All-Things), මිනිසාගේ අවශ්‍යතාවය නැති වී යනු ඇත.

නිගමනය: The Final Human Update

“The Final Human Update” යනු හුදෙක් අපගේ ශරීරය යාවත්කාලීන කිරීමක් නොවේ. එය අපගේ විශ්වාස පද්ධතිය (Belief System) යාවත්කාලීන කිරීමකි.

අපි දෙවියන්ගෙන් ඉවත් වී, මිනිසා වෙත පැමිණ, දැන් දත්ත වෙත ගමන් කරමින් සිටිමු. ප්‍රශ්නය වන්නේ: අපි නිර්මාණය කළ ඇල්ගොරිතම, අන්තිමේදී අපේම නව දෙවියන් බවට පත්වේවිද?