අද වන විට අපගේ ජීවිතයෙන් වැඩි කොටසක් ගතවන්නේ පරිගණක සහ ස්මාර්ට් දුරකථන සමඟයි. තාක්ෂණය දියුණු වනවාත් සමඟම, අපගේ දත්ත සහ පෞද්ගලිකත්වයට එල්ල වන තර්ජන ද දිනෙන් දින ඉහළ යයි. එහි ප්‍රධානතම සතුරෙක් වන්නේ “මල්වෙයාර්” (Malware) ය.

මල්වෙයාර් (Malware) යනු මොනවාද?

සරලවම කිවහොත්, Malware යනු “Malicious Software” (හානිකර මෘදුකාංග) යන්නෙහි කෙටි යෙදුමයි. පරිගණකයකට, ජාලයකට (Network) හෝ සේවාදායකයකට (Server) හානි කිරීමට, දත්ත සොරකම් කිරීමට හෝ අවසරයකින් තොරව පද්ධතියට ඇතුළු වීමට සයිබර් අපරාධකරුවන් විසින් නිර්මාණය කරන ලද ඕනෑම මෘදුකාංගයක් මීට අයත් වේ.

බොහෝ දෙනා ඕනෑම හානිකර වැඩසටහනක් “වෛරස්” (Virus) ලෙස හැඳින්වුවද, වෛරස් යනු මල්වෙයාර් වර්ගයක් පමණි.

ප්‍රධාන මල්වෙයාර් වර්ග 5ක්

මල්වෙයාර් විවිධ ස්වරූපවලින් පැමිණිය හැකිය. බහුලව දකින්නට ලැබෙන වර්ග කිහිපයක් පහත දැක්වේ:

1. වෛරස් (Virus): වෙනත් ගොනු (Files) හෝ වැඩසටහන් සමඟ ඈඳී, පරිගණකයෙන් පරිගණකයට පැතිරෙන වැඩසටහන් වේ. මේවාට ඔබගේ දත්ත විනාශ කිරීමට හෝ මැකීමට හැකිය.
2. රැන්සම්වෙයාර් (Ransomware): නූතන ලෝකයේ භයානකම තර්ජනයකි. මෙය ඔබේ පරිගණකයේ ඇති වැදගත් ලිපිගොනු (Photos, Documents) ගුප්තකේතනය (Encrypt) කර, ඒවා නැවත ලබා දීමට මුදල් (කප්පම්) ඉල්ලා සිටී.
3. ස්පයිවෙයාර් (Spyware): ඔබ නොදැනුවත්වම ඔබේ පරිගණකයේ ස්ථාපනය වී, ඔබ කරන කියන දේ, ඔබ ටයිප් කරන මුරපද (Passwords) සහ බැංකු තොරතුරු සොරාගෙන හැකර්වරුන් වෙත යවයි.
4. ට්‍රෝජන් (Trojan): මෙය “ට්‍රෝජන් අශ්වයා” ගේ කතාවට සමානය. පිටතින් බලන විට ප්‍රයෝජනවත් මෘදුකාංගයක් හෝ ක්‍රීඩාවක් ලෙස පෙනුනද, එය ඇතුළතින් ඔබේ පද්ධතියට හානි කරයි.
5. ඇඩ්වෙයාර් (Adware): අනවශ්‍ය ලෙස වෙළඳ දැන්වීම් (Ads) තිරය මත දිස්වීමට සලස්වන මෘදුකාංගයි. මේවා පරිගණකයේ වේගය අඩාල කරයි.

ඔබේ පරිගණකය ආසාදනය වී ඇති බව හඳුනා ගන්නේ කෙසේද?

• පරිගණකය අසාමාන්‍ය ලෙස මන්දගාමී වීම.
• ඔබ විවෘත නොකළ අමුතු Pop-up දැන්වීම් නිතර මතු වීම.
• වෙබ් බ්‍රව්සරයේ මුල් පිටුව (Homepage) ඉබේම වෙනස් වී තිබීම.
• Antivirus මෘදුකාංගය අක්‍රිය වී තිබීම සහ නැවත ක්‍රියාත්මක කිරීමට නොහැකි වීම.

ආරක්ෂා වන්නේ කෙසේද? (සරල පියවර)

1. Antivirus මෘදුකාංගයක් භාවිතා කරන්න: Windows 10/11 සමඟ එන Windows Defender සාමාන්‍ය භාවිතයට ඉතා හොඳය. අවශ්‍ය නම් Bitdefender හෝ Kaspersky වැනි පිළිගත් තෙවන පාර්ශවීය මෘදුකාංගයක් භාවිතා කරන්න.
2. යාවත්කාලීන කිරීම් (Updates): ඔබේ මෙහෙයුම් පද්ධතිය (OS) සහ මෘදුකාංග නිතරම Update කරන්න. ආරක්ෂක හිඩැස් (Security Holes) වැසීමට මෙය අත්‍යවශ්‍ය වේ.
3. සැක සහිත සබැඳි (Links) ක්ලික් නොකරන්න: ඊමේල් හරහා හෝ සමාජ මාධ්‍ය හරහා එන සැක කටයුතු ලින්ක් හෝ ඇමුණුම් (Attachments) විවෘත කිරීමෙන් වළකින්න.
4. Crack මෘදුකාංගවලින් වළකින්න: මුදල් දී ගත යුතු මෘදුකාංග නොමිලේ දෙන බව කියන වෙබ් අඩවිවල බොහෝ විට මල්වෙයාර් අඩංගු විය හැක.