රෑ අහස දෙස බලන්න. එහි තරු බිලියන ගණනක් ඇත. ඒ සෑම තරුවක් වටාම ග්‍රහලෝක තිබිය හැක. ඒ සමහර ග්‍රහලෝක පෘථිවියට සමාන විය හැක. විශ්වය වසර බිලියන 13ක් වයසයි. පෘථිවියට වඩා වසර මිලියන ගණනක් පැරණි, අපට වඩා දියුණු ශිෂ්ඨාචාරයන් මේ විශ්වයේ ඕනෑ තරම් තිබිය යුතුය.

එසේ නම් ප්‍රශ්නය මෙයයි: “කෝ මේ හැමෝම?” (Where is everybody?)

ඇයි අපිට තවම එකම එක පිටසක්වල ජීවියෙක්වත්, ඔවුන් එවපු රේඩියෝ පණිවිඩයක්වත් හමු නොවන්නේ? විද්‍යාඥයින් මේ නිහඬ බව හඳුන්වන්නේ “ෆර්මි විරුද්ධාභාසය” (Fermi Paradox) ලෙසයි. මේ ප්‍රශ්නයට ඇති භයානකම පිළිතුර වන්නේ “මහා පෙරනය” (The Great Filter) න්‍යායයි.

1. මොකක්ද මේ “පෙරනය”? (The Barrier)

මේ න්‍යායෙන් කියවෙන්නේ, විශ්වයේ ජීවය හටගැනීමේ සිට අභ්‍යවකාශය ජයගැනීම දක්වා යන ගමනේදී, සියලුම ජීවීන් මුහුණ දෙන “මාරක කඩඉමක්” (Deadly Barrier) ඇති බවයි. මෙම කඩඉම හෝ බාධකය කොතරම් භයානකද කියතොත්, 99.99%ක් ශිෂ්ඨාචාරයන් එය පසු කිරීමට පෙර විනාශ වී යයි.

සරලවම කිව්වොත්, විශ්වය කියන්නේ යෝධ “පෙරනයක්” වගේ. ඒකෙන් පෙරිලා බේරෙන්න කාටවත් බැහැ.

2. පෙරනය තිබෙන්නේ අපට පිටුපසින්ද? (Is it Behind Us?)

මෙය අපට සතුටු විය හැකි අවස්ථාවයි. සමහර විට ඒ මහා බාධකය තිබුණේ අතීතයේ විය හැක.

• උදාහරණයක් ලෙස: අජීවී ද්‍රව්‍ය වලින් “ජීවය” හටගැනීම (Origin of Life) ඉතාම දුර්ලභ, සිදුවිය නොහැකි තරම් අමාරු දෙයක් විය හැක.
• එසේ නම්, අපි වාසනාවන්තයි. අපි ඒ මහා බාධකය ජයගෙන ඇත. අපි විශ්වයේ ඉතිරි වී සිටින “තනි අලියා” විය හැක.

3. පෙරනය තිබෙන්නේ අපට ඉදිරියෙන්ද? (Is it Ahead of Us?)

මෙය ඉතා භයානක අවස්ථාවයි. අපිට කලින් විශ්වයේ දියුණු ජීවීන් සිටියා විය හැක. ඔවුන් තාක්ෂණය දියුණු කරගත්තා විය හැක. නමුත්, යම් මට්ටමකට තාක්ෂණය දියුණු වූ පසු (හරියට අපි දැන් ඉන්න තත්ත්වය වගේ), ඔවුන් අතින්ම ඔවුන්ව විනාශ වී යන්නට ඇත.

ඒ කියන්නේ “මහා පෙරනය” තවම අපට හමු වී නැත. එය අපේ අනාගතයේ රැඳී තිබේ. එය කුමක් විය හැකිද?

• න්‍යෂ්ටික යුද්ධයක්? (Nuclear War)
• දේශගුණික විපර්යාසයක්? (Climate Change)
• නැතහොත්… කෘතිම බුද්ධිය (AI)?

4. AI යනු අපේ පෙරනයද?

බොහෝ විද්‍යාඥයින් බිය වන්නේ මෙයයි. ශිෂ්ඨාචාරයක් දියුණු වීගෙන එනකොට, ඔවුන් තමන්ට පාලනය කළ නොහැකි තරම් බලවත් තාක්ෂණයක් (Super Intelligence) නිර්මාණය කරයි. අවසානයේ ඒ තාක්ෂණය විසින්ම එම ශිෂ්ඨාචාරය විනාශ කර දමයි.

වෙනත් ග්‍රහලෝකවල ජීවීන් අපට හමු නොවන්නේ, ඔවුන් “AI යුගයට” පැමිණි විගස විනාශ වී ගිය නිසාද? අපි දැන් ළඟා වී සිටින්නේ එම මාරක කඩඉමටද?

නිගමනය: The Final Human Update

අපි විශ්වයේ තනි වී සිටින්නේ ඇයි කියන එකට පිළිතුර තීරණය කරන්නේ අපේ අනාගතයයි. අපි මේ එන තාක්ෂණික කුණාටුවෙන් බේරී ඉදිරියට ගියහොත්, අපි විශ්වයේ පළමු “අමරණීය ශිෂ්ඨාචාරය” වනු ඇත. එසේ නොවුණහොත්, අපිත් “මහා පෙරනයේ” තවත් එක දූවිලි අංශුවක් ලෙස අතුරුදහන් වනු ඇත.