පසුගිය වසර දහස් ගණන පුරාවට මනුෂ්‍යයාට තිබුණේ ප්‍රධාන ප්‍රශ්න 3යි:

1. සාගතය (Famine): කන්න නැතුව මැරෙන එක.
2. වසංගත (Plague): ලෙඩ රෝග වලින් මැරෙන එක.
3. යුද්ධ (War): ගහ මරාගෙන මැරෙන එක.

හරාරි කියන විදිහට, 21 වන සියවස වෙද්දී අපි මේ තුනම සැහෙන දුරට පාලනය කරලා ඉවරයි. අද සාගතයෙන් මැරෙන ගානට වඩා මිනිස්සු මැරෙනවා “බොහෝමයක් කාලා” (Obesity). අද යුද්ධයෙන් මැරෙන ගානට වඩා මිනිස්සු මැරෙනවා “සියදිවි නසාගෙන”.

ඉතින් මේ ප්‍රශ්න විසඳුවට පස්සේ, මනුෂ්‍යයා ඊළඟට කරන්න හදන්නේ මොකක්ද? අපේ ඊළඟ ඉලක්ක තුන තමයි: අමරණීයත්වය (Immortality), අසීමිත සතුට (Bliss) සහ දේවත්වය (Divinity).

1. මනුෂ්‍යවාදයේ මරණය (The Death of Humanism)

පහුගිය අවුරුදු 300 තිස්සේ අපි විශ්වාස කළ ආගම තමයි “මනුෂ්‍යවාදය” (Humanism). ඒ කියන්නේ: “ඔබේ හැඟීම් තමයි ලොකුම දේ. ඔබට හිතෙන දේ හරි.”

• ඡන්දෙ දෙන්නේ කාටද? “මට හිතෙන කෙනාට.”
• කසාද බඳින්නේ කාවද? “මට ආදරේ හිතෙන කෙනාට.”

නමුත් හරාරි කියනවා අනාගතයේදී “හැඟීම්” වලට තැනක් නෑ කියලා. ඇයි? මොකද AI එකට (Google/Facebook) පුළුවන් ඔබ ගැන ඔබට වඩා හොඳට දැනගන්න. ඔබේ හෘද ස්පන්දනය, ඔබේ ඇසේ චලනයන්, ඔබේ ජාන දත්ත—මේවා විශ්ලේෂණය කරලා AI එක කියයි: “ඔයා හිතන් ඉන්නේ ඔයා අරයට ආදරෙයි කියලා. ඒ වුණාට රසායනිකව බැලුවම ඔයාට ගැලපෙන්නේ මෙන්න මෙයාව. ඒ නිසා මෙයාව බඳින්න.”

එදාට අපි තීරණ ගන්නේ “හිතලා” නෙවෙයි; “ඇල්ගොරිතමයෙන්” අහලා.

2. බුද්ධිය සහ විඥානය වෙන්වීම (Intelligence vs. Consciousness)

මෙතෙක් කල් ලෝකයේ බුද්ධිමත්ම සතා වුණේ මනුෂ්‍යයා. ඒ වගේම අපිට “විඥානයක්” (දැනීමක්/Feeling) තිබුණා. නමුත් දැන් අපි හදන AI රොබෝලාට සුපිරි බුද්ධියක් තියෙනවා, හැබැයි විඥානයක් (හිතක්) නෑ.

හරාරි අසන භයානක ප්‍රශ්නය මෙයයි: “යම් ගැටලුවක් විසඳන්න වැදගත් වෙන්නේ බුද්ධියද? නැත්නම් විඥානයද?” උත්තරය: බුද්ධිය. ඩොක්ටර් කෙනෙක්ට ඕන ලෙඩේ හොයන්න මිසක්, ලෙඩා ගැන දුක් වෙන්න නෙවෙයි. AI එකකට ඒක හොඳටම කරන්න පුළුවන්. ඉතින් ලෝකයේ වැඩ ටික කරන්න “හිතක් නැති” AI රොබෝලා හොඳ නම්, “හිතක් තියෙන” මිනිස්සුන්ගෙන් ඇති වැඩේ මොකක්ද?

3. දත්තවාදය (Dataism): අලුත් ආගම

අනාගතයේ දෙවියන් වෙන්නේ ජේසු හෝ බුදුන් නොව; “දත්ත” (Data) යි. Dataism කියන අලුත් ආගම කියන්නේ මේකයි: “මුළු විශ්වයම කියන්නේ දත්ත ගලා යාමක්. හොඳම දේ තමයි වැඩිම දත්ත ප්‍රමාණයක් සැකසීම (Data Processing).”

මේ ආගමට අනුව, ඔබ Facebook එකට ෆොටෝ දාන්නේ නැත්නම්, ඔබේ ජීවිතේට තේරුමක් නෑ. “Share නොකරපු අත්දැකීමක්, සිදු නොවුණා හා සමානයි.” අපි හැමෝම මේ මහා දත්ත පද්ධතියේ (Global Data Processing System) කුඩා චිප් කෑලි බවට පත් වෙමින් ඉන්නවා.

නිගමනය: අපව පාලනය කරන දෙවිවරු

අපි හදන්නේ Homo Sapiens (නුවණැති මිනිසා) ගෙන් Homo Deus (දේව මිනිසා) දක්වා පරිණාමය වෙන්න. නමුත් ඒ ගමනේදී අපිට “මනුෂ්‍යකම” නැති වෙන්න පුළුවන්.

අන්තිමට ඉතුරු වෙන්නේ, තමන්ගේ පාලනයෙන් ගිලිහුණු, තමන්ටවත් තේරුම් ගන්න බැරි දැවැන්ත ඩිජිටල් පද්ධතියක් දෙස බලාගෙන ඉන්න, බලයක් නැති “පරණ මිනිස්සු” ටිකක් විතරයි.