වසර දහස් ගණනක් තිස්සේ “මුදල්” යනු අපට අතින් ඇල්ලිය හැකි දෙයක් විය. එය රන් කාසියක්, කඩදාසි නෝට්ටුවක් හෝ ප්ලාස්ටික් කාඩ්පතක් විය හැකිය. නමුත් අපි දැන් සිටින්නේ භෞතික මුදල් (Physical Cash) මියයමින් පවතින යුගයකයි.

අන්තර්ජාලය තොරතුරු ඩිජිටල් කළා සේම, දැන් එය “වටිනාකම” (Value) ඩිජිටල් කරමින් සිටී. එසේනම් Next Era of Cash Flow හෙවත් මුදල් ගලා යාමේ ඊළඟ යුගය කෙබඳු වේවිද?

1. අදෘශ්‍යමාන ගෙවීම් (Invisible Payments)

අද අපි ගෙවීමක් කිරීමට කාඩ්පතක් හෝ දුරකථනයක් භාවිතා කරමු. නමුත් ඊළඟ යුගයේදී ගෙවීම් කිරීම හුස්ම ගැනීම තරම්ම ස්වභාවික වනු ඇත.

• Biometric Payments: Amazon One වැනි තාක්ෂණයන් හරහා දැනටමත් ඔබේ අත්ල (Palm) පෙන්වා ගෙවීම් කළ හැක. චීනයේ මුහුණ පෙන්වා (Face Pay) ගෙවීම් කරයි.
• මෙහිදී “ඔබේ ශරීරයම ඔබේ මුදල් පසුම්බිය” (You are the wallet) බවට පත්වේ. ඔබට කිසිවක් රැගෙන යාමට අවශ්‍ය නැත.

2. ක්‍රමලේඛගත මුදල් (Programmable Money)

සාම්ප්‍රදායික රුපියලකට කළ හැක්කේ වියදම් කිරීම පමණි. නමුත් Smart Contracts සහ Blockchain හරහා එන මීළඟ මුදල් වර්ගවලට “සිතීමට” හැකියාව ඇත.

• ඔබට යම් මුදලක් ලැබෙන්නේ “මෙම කාර්යය සම්පූර්ණ කළොත් පමණයි” යනුවෙන් කොන්දේසි පැනවිය හැක.
• දෙමාපියන්ට දරුවන්ට මුදල් දෙන විට “මෙය පොත් ගැනීමට මිස රසකැවිලි ගැනීමට වියදම් කළ නොහැක” ලෙස එම මුදල්වලට විධාන (Code) ඇතුළත් කළ හැක.

3. CBDC සහ පෞද්ගලිකත්වයේ අවසානය?

රජයන් විසින් හඳුන්වා දෙන Central Bank Digital Currencies (CBDC) යනු ඊළඟ විශාල පෙරළියයි. මෙය Bitcoin මෙන් නොව රජය මගින් පාලනය වේ.

• වාසිය: මුදල් අච්චු ගැසීමේ වියදම් නැත. හොරකම් කිරීම අපහසුය.
• භයානක පැත්ත: රජයට ඔබේ සෑම ගනුදෙනුවක්ම නිරීක්ෂණය කළ හැක. යුවාල් නෝවා හරාරි පවසන පරිදි, මෙය “මිනිස් නිදහසට එල්ල වන විශාලතම තර්ජනයක්” විය හැක. රජයක් අකමැති දෙයක් සඳහා ඔබේ මුදල් වියදම් කිරීම ඔවුන්ට තාක්ෂණිකව අවහිර කළ හැක.

4. දත්ත මුදල් බවට පත්වීම (Data as Currency)

ඊළඟ යුගයේදී “මුදල්” කියන සංකල්පයම වෙනස් වේ. ඔබ Facebook හෝ Google නොමිලේ භාවිතා කරනවා යැයි ඔබ සිතුවද, ඇත්තෙන්ම ඔබ ගෙවන්නේ ඔබේ “දත්ත” (Data) වලිනි.

• අනාගතයේදී ඔබේ අවධානය (Attention) සහ ඔබේ පෞද්ගලික දත්ත සෘජුවම භාණ්ඩ හා සේවා ලබා ගැනීමට භාවිතා කළ හැකි වනු ඇත.

නිගමනය: “මුදල්” යනු විශ්වාසයයි

මුදල් යනු තවදුරටත් කඩදාසි කොළයක් නොවේ; එය තොරතුරු හුවමාරු ක්‍රමයක් (Protocol) බවට පත්වෙමින් තිබේ. අපි භෞතික ලෝකයෙන් ඩිජිටල් ලෝකයට මාරු වන විට, මුදල් පසුම්බිය අතුරුදහන් වී “මුදල්” අපගේ ඩිජිටල් අනන්‍යතාවයේම (Digital Identity) කොටසක් බවට පත්වනු ඇත.