ඔබ අලුත් කෙනෙක්ව හමු වුණාම අහන පළමු ප්‍රශ්නය මොකක්ද? “ඔයා මොකද කරන්නේ?” (What do you do?) අපි අපේ වටිනාකම මනින්නේ අපේ රස්සාවෙන්. “මම ඩොක්ටර් කෙනෙක්”, “මම ඉංජිනේරුවෙක්”.

නමුත් තව අවුරුදු 10කින් AI සහ රොබෝවරු සියලුම වැඩ කරන්න ගත්තම, (ගොවිතැනේ ඉඳන් කෝඩින් දක්වා), එදාට අපි අහන ප්‍රශ්නය මොකක් වෙයිද? රැකියාවක් නැති ලෝකයක, මිනිසාගේ අරමුණ (Purpose) මොකක්ද?

1. මහා විසන්ධි වීම (The Great Decoupling)

ඉතිහාසයේ හැමදාම වුණේ මේකයි:

තාක්ෂණය වැඩි වෙනවා -> නිෂ්පාදනය වැඩි වෙනවා -> මිනිස්සුන්ට පඩි වැඩි වෙනවා.

නමුත් AI විප්ලවයේදී මේක වෙනස් වෙනවා. තාක්ෂණය වැඩි වෙනවා. නිෂ්පාදනය වැඩි වෙනවා. නමුත් මිනිස්සුන්ට රස්සා නැති වෙනවා. ඇයි? කම්හලක සේවකයෝ 1000ක් කරන වැඩේ, එක රොබෝ කෙනෙක්ට කරන්න පුළුවන් නම්, සහ රොබෝට පඩි ගෙවන්න ඕන නැත්නම්, කෑම කන්න ඕන නැත්නම්, අයිතිකාරයා තෝරාගන්නේ කා ද?

මේ නිසා ලෝකයේ ධනය ටික දෙනෙක් අතේ (AI අයිතිකාරයෝ) ගොඩ ගැසෙන අතර, බහුතරයකට ආදායමක් නැති වීමේ අවදානමක් එනවා.

2. නිකම් ඉඳන් සල්ලි දෙන ක්‍රමය (Universal Basic Income – UBI)

මේ ගැටලුවට විසඳුම ලෙස Sam Altman (OpenAI නිර්මාතෘ) සහ Elon Musk වැනි අය යෝජනා කරන්නේ “විශ්වීය මූලික ආදායම” (UBI) යි.

ඒ කියන්නේ රජය විසින් රටේ සෑම පුරවැසියෙකුටම, වැඩ කළත් නැතත්, ජීවත් වෙන්න සෑහෙන මාසික පඩියක් ලබා දීමයි. මේක “පිනට දීමක්” නෙවෙයි. රොබෝවරු උපයන මහා ධනයෙන් කොටසක් (Tax), නැවත මිනිසුන්ට බෙදා දීමක් (Dividend).

එදාට ඔබට රස්සාවක් කරන්න ඕන නැහැ කන්න බොන්න. ඔබේ මූලික අවශ්‍යතා (Basic Needs) නිකම්ම ලැබෙනවා.

3. “වැඩ කිරීම” (Toiling) සහ “ජීවත් වීම” (Living)

බොහෝ අය බයයි “මිනිස්සුන්ට නිකන් සල්ලි දුන්නම ඔවුන් කම්මැලි වෙයි” කියලා. නමුත් අතීත ග්‍රීක දාර්ශනිකයන් දැක්කේ වෙනස් සිහිනයක්.

ඔවුන් කිව්වේ: “මිනිසා ඉපදුනේ වැඩ කරන්න නෙවෙයි; කලාව, දර්ශනය සහ පවුල එක්ක ඉන්න.” අපි අද “වැඩ” කියලා කරන්නේ, ජීවත් වෙන්න සල්ලි හොයන්න කරන අරගලයක්. නමුත් AI අපිට ඒ අරගලයෙන් නිදහස දෙනවා.

රැකියාවක් නැති ලෝකයක ඔබට පුළුවන්:

• චිත්‍ර අඳින්න.
• ගස් වවන්න.
• දරුවන් එක්ක සෙල්ලම් කරන්න.
• අලුත් දේවල් ඉගෙන ගන්න.

එදාට “රැකියාව” (Job) නැති වෙයි. නමුත් “කාර්යය” (Work) ඉතුරු වෙයි. ඔබ කරන්නේ ඔබට සල්ලි ලැබෙන දේ නෙවෙයි; ඔබේ ආත්මයට සතුටක් ලැබෙන දේ.

නිගමනය: දෙවන පුනරුදය (The Second Renaissance)

අවුරුදු 500කට කලින් යුරෝපයේ “පුනරුදය” (Renaissance) ඇති වුණා. කලාව, විද්‍යාව දියුණු වුණා. AI යුගය කියන්නේ මනුෂ්‍යත්වයේ දෙවන පුනරුදයයි.

අපිට වැඩ කරන්න (Labour) රොබෝවරු ඉන්නවා. දැන් අපිට තියෙන්නේ “සැබෑ මනුෂ්‍යයන්” ලෙස ජීවත් වෙන්න පටන් ගන්න එකයි.

ඔබෙන් කවුරු හරි ඇහුවොත් “ඔයා මොකද කරන්නේ?” කියලා, අනාගතයේදී ඔබට කියන්න පුළුවන්: “මම මොකුත් කරන්නේ නෑ (Doing). මම ජීවත් වෙනවා (Being).”