අපි කෙනෙක්ව අඳුරගන්න මුලින්ම අහන ප්‍රශ්නය මොකක්ද? “ඔයා මොකද කරන්නේ?” (What do you do?) අපි අපේ අනන්‍යතාවය (Identity) ගොඩනගාගෙන තියෙන්නේ අපේ රස්සාව මතයි. “මම ඩොක්ටර් කෙනෙක්, මම ඉංජිනේරුවෙක්, මම ගුරුවරයෙක්.”

නමුත් 2026 දී AI තාක්ෂණය මේ හැම කෙනෙක්ටම අභියෝග කරනවා. AI එකට බෙහෙත් දෙන්න පුළුවන් නම්, කෝඩ් ලියන්න පුළුවන් නම්, උගන්නන්න පුළුවන් නම්… මිනිසාට කරන්න ඉතුරු වෙන්නේ මොනවාද?

“The Final Human Update” එක අසන භයානක ප්‍රශ්නය මෙයයි: “අපිට කරන්න වැඩක් (Work) නැති වුණ දවසට, අපිට ජීවත් වෙන්න හේතුවක් (Meaning) තියෙයිද?”

1. සදාකාලික සති අන්තය (The Eternal Weekend)

අපි හැමදාම හිතුවේ “අපෝ වැඩ වැඩි නිවාඩුවක් ඕන” කියලයි. AI තාක්ෂණය අපිට පොරොන්දු වෙන්නේ ඒ “සදාකාලික නිවාඩුවයි”. රොබෝවරු ගොවිතැන් කරයි, AI කර්මාන්තශාලා දුවවයි. මිනිස්සුන්ට නිකම් ඉන්න පුළුවන්.

නමුත් ඉතිහාසය අපිට කියන දේ වෙනස්. මිනිසා කියන්නේ “වැඩ කරන්න” (To Create) හැදුණු සතෙක්. උදේ නැගිටලා කරන්න දෙයක් නැති වුණාම, ජයගන්න අභියෝගයක් නැති වුණාම, මිනිස්සු වැටෙන්නේ “මානසික අවපීඩනයට” (Depression). නිකම් ඉන්න ලැබීම “දිව්‍ය ලෝකයක්” වගේ පෙනුනට, එය ඉක්මනින්ම “හිස් බවින් පිරුණු අපායක්” බවට පත් වෙන්න පුළුවන්.

2. UBI: මුදල් ප්‍රශ්නය විසඳුනත්, “අරමුණ” විසඳෙයිද?

රැකියා නැති වෙනකොට රජයන් විසින් UBI (Universal Basic Income) හෙවත් “හැමෝටම මාසික දීමනාවක්” ලබා දේවි. කන්න බොන්න සල්ලි ලැබෙයි. බඩගින්න නැති වෙයි. නමුත් “UBM” (Universal Basic Meaning) හෙවත් “ජීවත් වීමේ අරමුණ” රජයකට දෙන්න බැහැ.

ඔබට නොමිලේ කෑම ලැබෙනවා නම්, ගෙදරට වෙලා දවස තිස්සේ මොකද කරන්නේ?

• VR ගේම් ගහනවද?
• මත්ද්‍රව්‍ය ගන්නවද?
• TikTok බල බල ඉන්නවද? රැකියාව නැති වීමත් එක්ක මිනිස්සුන්ට තමන්ගේ “වටිනාකම” (Self-worth) අහිමි වෙනවා. “මගෙන් සමාජයට වැඩක් නෑ” කියන හැඟීම මිනිහෙක්ව මරන්න පුළුවන් ලොකුම ආයුධයයි.

3. “කරනවා” (Doing) වෙනුවට “වෙනවා” (Being)

අපි මෙච්චර කල් ජීවත් වුණේ “Human Doings” විදිහට. (ඒ කියන්නේ වැඩ කරන යන්ත්‍ර විදිහට). අනාගතයේදී අපිට සිද්ධ වෙනවා “Human Beings” වෙන්න.

ඒ කියන්නේ මොකක්ද? අපේ වටිනාකම තීරණය වෙන්නේ අපි “නිපදවන දේ” (Productivity) මත නෙවෙයි.

• අපි කොච්චර හොඳට ආදරය කරනවද?
• අපි කොච්චර හොඳට කලාව විඳිනවද?
• අපි කොච්චර හොඳට අනිත් අයව තේරුම් ගන්නවද?

අනාගතයේ හොඳම රැකියාව වෙන්නේ “හොඳ මනුෂ්‍යයෙක් වීම” පමණයි. නමුත් ප්‍රශ්නය තියෙන්නේ, අපේ අධ්‍යාපන ක්‍රමය අපිව පුහුණු කළේ “වැඩකාරයෝ” වෙන්න මිසක්, “මනුෂ්‍යයෝ” වෙන්න නෙවෙයි.

නිගමනය: The Final Human Update

AI කියන්නේ අපේ රැකියාවල අවසානයයි. නමුත් එය අපේ “වහල් භාවයේ” අවසානය වෙන්නත් පුළුවන්.

අපි කැමති නැති රස්සාවල් කර කර, සල්ලි පස්සේ දුවපු කාලය ඉවරයි. දැන් අපිට වෙලාව තියෙනවා අහන්න: “මම ඇත්තටම කැමති මොනවටද?” කියලා. මේක තමයි ඉතිහාසයේ අපිට ලැබුණ ලොකුම නිදහස. ප්‍රශ්නය තියෙන්නේ, “මේ නිදහස දරාගන්න තරම් අපේ මනස දියුණුද?” කියන එකයි.

“රැකියාවක් නැති වූ විට ඉතිරි වන්නේ ‘ඔබ’ පමණි. ඒ ඉතිරි වන ‘ඔබ’ දෙස බලන්නට ඔබට ධෛර්යයක් තිබේද?”