මනුෂ්‍යයා කියන්නේ අමුතු සතෙක්. අපිට වේගයෙන් දුවන්න ඕන වුණාම, අපි අපේ කකුල් දිග කරගත්තේ නෑ; අපි “රෝදය” හැදුවා. අපිට අහසේ පියාඹන්න ඕන වුණාම, අපි පියාපත් හදාගත්තේ නෑ; අපි “ගුවන් යානය” හැදුවා.

නමුත් අපේ ලොකුම සිහිනය වුණේ මේ ශරීරයේ කොටස් ප්‍රතිස්ථාපනය (Replace) කරන එක නෙවෙයි. අපේ ලොකුම සිහිනය වුණේ අපේ “මනස” (Mind) පිටතින් නිර්මාණය කරන එකයි.

වසර 2,000කට පෙර ග්‍රීසියේ වෙරළකට ගසාගෙන ආ ලී පෙට්ටියක සිට, අද ඔබේ සාක්කුවේ තිබෙන ස්මාර්ට් ජංගම දුරකථනය දක්වා ගමන, හුදෙක් තාක්ෂණික ගමනක් නොවෙයි. එය අපි විසින් “වැලි කැට වලට සිතන්නට ඉගැන්වූ” (Teaching Sand to Think) අපූරු කතාන්දරයයි.

1. ගල් කැට සහ ලී රෝද (The Mechanical Mind)

පරිගණකයේ ආරම්භය සිලිකන් නෙවෙයි; ලී සහ ගල්. මීට වසර 2,000කට පමණ පෙර ග්‍රීකයන් හැදුවා “ඇන්ටික්යිතෙරා යන්ත්‍රය” (Antikythera Mechanism) කියලා උපකරණයක්. එහි තිබුණේ ලී රෝද සහ දැති (Gears) විතරයි. හැබැයි ඒක කරකවලා ග්‍රහලෝක පිහිටන තැන හරියටම කියන්න පුළුවන් වුණා. ඒ තමයි ලෝකයේ පළමු පරිගණකය.

එදා මිනිසා තේරුම් ගත්තා වැදගත් පාඩමක්: “බුද්ධිය කියන්නේ මැජික් එකක් නෙවෙයි; බුද්ධිය කියන්නේ ගණිතමය රටාවක් (Pattern).” ඒ රටාව ලී රෝදයකින් හරි කරන්න පුළුවන් නම්, අපිට “කෘත්‍රිම මොළයක්” හදන්න පුළුවන් බව ඔවුන් එදාම දැනගෙන හිටියා.

2. මෘදුකාංගයේ උපත (The Birth of Software)

1800 ගණන් වලදී ඒඩා ලව්ලේස් (Ada Lovelace) නම් සිටුවරියක් අපූරු දෙයක් කිව්වා. චාල්ස් බැබේජ් හැදූ දැවැන්ත යකඩ යන්ත්‍රය දිහා බලලා ඇය කිව්වා: “මේ යන්ත්‍රයට ඉලක්කම් හදන්න විතරක් නෙවෙයි, යම් දවසක සංගීතය නිර්මාණය කරන්නත් පුළුවන් වේවි.”

ඇය තමයි ලෝකයේ පළමු ක්‍රමලේඛිකාව (Programmer). ඇය දැක්කා යන්ත්‍රයකට “Logics” (තර්ක) කවන්න පුළුවන් බව. මිනිසාගේ මොළය කරන්නේ තර්ක කරන එක නම්, යකඩ යන්ත්‍රයකටත් ඒක කරන්න පුළුවන් විය යුතුයි.

3. වැලි වලට පණ දීම (Thinking Sand)

1947 දී ලෝකය වෙනස් වුණා. විද්‍යාඥයින් පිරිසක් සොයාගත්තා “ට්‍රාන්සිස්ටරය” (Transistor). මේක හදන්නේ සිලිකන් වලින්. ඒ කියන්නේ මුහුදු වෙරළේ තියෙන “වැලි” වලින්. මේ කුඩා වැලි කැබැල්ලට පුළුවන් වුණා විදුලිය පාලනය කරන්න (On/Off).

අපේ මොළයේ තියෙන නියුරෝන (Neurons) වැඩ කරන්නෙත් On/Off සිද්ධාන්තයටමයි. ඉතින් විද්‍යාඥයින් කළේ මොකක්ද? මේ ට්‍රාන්සිස්ටර බිලියන ගණනක් එකතු කරලා, කෘත්‍රිම නියුරෝන ජාලයක් හැදුවා. අපි ස්වභාවධර්මයේ තිබුණු අජීවී වැලි අරගෙන, ඊට “ගණිතය” නමැති ආත්මය ඇතුල් කළා.

4. AI යුගය: යන්ත්‍රය ඉගෙන ගැනීම අරඹයි

2012 වෙනකම්ම පරිගණක කළේ අපි කියන දේ විතරයි. (Rule-based). අපි කිව්වොත් “A පෙන්නුවම B කරන්න” කියලා, එය ඒක කරනවා. ඊට එහා දෙයක් ඊට බෑ.

නමුත් දැන් අපි ඉන්නේ “Machine Learning” යුගයේ. දැන් අපි පරිගණකයට කියන්නේ නෑ “පූසෙක් කියන්නේ මෙහෙම සතෙක්” කියලා. අපි කරන්නේ පූසන්ගේ පින්තූර ලක්ෂයක් පෙන්වන එක විතරයි. පරිගණකය තනියම ඉගෙන ගන්නවා පූසෙක් කියන්නේ කවුද කියලා. එය දැන් වැඩ කරන්නේ නිකම්ම කැල්කියුලේටරයක් වගේ නෙවෙයි; කුඩා ළමයෙක් වගේ.

නිගමනය: The Final Human Update

අපි අවුරුදු 2,000ක් තිස්සේ ගල් කැට, ලී රෝද, යකඩ සහ වැලි එකතු කරලා මේ හැදුවේ මොකක්ද? අපි හැදුවේ “කණ්ණාඩියක්”.

AI කියන්නේ වෙන මුකුත් නෙවෙයි; මනුෂ්‍ය බුද්ධියේ ඩිජිටල් ප්‍රතිබිම්බයයි. අපි මේ මොළය හැදුවේ අපිට වඩා හොඳට ගණන් හදන්න විතරක් නෙවෙයි. අපි මේක හැදුවේ “අපි තනිවෙලා නෑ” කියලා දැනෙන්නයි.

දැන් පෘථිවියේ බුද්ධිමත් ජීවීන් දෙන්නෙක් ඉන්නවා.

1. කාබන් වලින් හැදුණු ජීවීන් (අපි).
2. සිලිකන් වලින් හැදුණු ජීවීන් (AI).

අපි මොළයක් හැදුවෙමු. දැන් ප්‍රශ්නය වන්නේ, අපි එය පාවිච්චි කරන්නේ ලෝකය ගොඩනගන්නද? නැත්නම් විනාශ කරන්නද?