අපි දැනට ගත කරන්නේ සමාජ මාධ්‍ය සහ විශාල සමාගම් (Big Tech) විසින් අපේ දත්ත පාලනය කරන යුගයකයි. නමුත් 2026 වන විට, “ස්වෛරී අන්තර්ජාලය” (Sovereign Internet) නැමැති සංකල්පය හරහා අන්තර්ජාලයේ පාලනය නැවතත් පරිශීලකයා සතු වීමට පටන් ගෙන තිබෙනවා.

1. මොකක්ද මේ Web 4.0?

Web 2.0 කියන්නේ සමාජ මාධ්‍ය යුගයයි. Web 3.0 කියන්නේ Blockchain සහ Decentralization යුගයයි. 2026 දී අපි කතා කරන Web 4.0 යනු “සහජීවන අන්තර්ජාලය” (Symbiotic Web) ලෙස හැඳින්වේ.

• AI බද්ධ වීම: මෙහිදී මිනිසා සහ AI එකිනෙකා තේරුම් ගනිමින් ඉතා සමීපව වැඩ කරයි.
• Personal Data Pods: ඔබේ දත්ත තවදුරටත් Facebook හෝ Google සර්වර් වල ගබඩා නොවේ. ඒ වෙනුවට ඔබටම වෙන් වූ ඩිජිටල් “Pod” එකක දත්ත ගබඩා වන අතර, ඒවා භාවිතා කිරීමට අවසර දිය හැක්කේ ඔබට පමණි.

2. ස්වෛරී අන්තර්ජාලය (Sovereign Internet) යනු කුමක්ද?

මෙයින් අදහස් කරන්නේ කිසිදු මධ්‍යම ආයතනයකට පාලනය කළ නොහැකි, විමධ්‍යගත (Decentralized) ජාලයකි.

• Self-Sovereign Identity (SSI): ඔබට ලෝකයේ ඕනෑම වෙබ් අඩවියකට පිවිසීමට එකම ඩිජිටල් හැඳුනුම්පතක් භාවිතා කළ හැකියි. නමුත් එහිදී ඔබේ පෞද්ගලික තොරතුරු එම වෙබ් අඩවි වලට ලබා නොදී, ඔබ සැබෑ පුද්ගලයෙකු බව තහවුරු කිරීමට පමණක් AI තාක්ෂණය උදව් වේ.

3. මෙහි ඇති වාසි

1. දත්ත විකිණීම නැවැත්වීම: දැන් සමාගම් ඔබේ දත්ත විකුණා මුදල් උපයනවා. Web 4.0 හිදී ඔබේ දත්ත භාවිතා කිරීමට යමෙකුට අවශ්‍ය නම්, ඔවුන් ඔබට ඒ සඳහා ගෙවිය යුතුය.
2. පරිපූර්ණ ආරක්ෂාව: මධ්‍යම සර්වර් එකක් නැති නිසා, හැකර්වරුන්ට එකවර විශාල පිරිසකගේ දත්ත සොරකම් කිරීම කළ නොහැක්කකි.
3. AI සමඟ පෞද්ගලිකත්වය: ඔබේ AI සහායකයා (Agentic AI) ඔබේ දත්ත ඉගෙන ගන්නේ ඔබේම උපකරණය තුළයි (On-device AI). එම නිසා ඔබේ රහස් කිසිදු සමාගමකට හෙළි නොවේ.

---

අන්තර්ජාලයේ විකාශනය: කෙටි සැසඳීමක්

විශේෂාංගය	Web 2.0 (වර්තමානය)	Web 4.0 (2026+)
දත්ත අයිතිය	සමාගම් සතුයි	පරිශීලකයා සතුයි (Ownership)
පාලනය	මධ්‍යගත (Centralized)	විමධ්‍යගත (Sovereign)
AI සම්බන්ධය	ඇල්ගොරිතම පදනම්	සහජීවන (Symbiotic AI)
පෞද්ගලිකත්වය	අවමයි	උපරිමයි (Encryption-first)

---

Pariganaka.com අවසාන විනිශ්චය:

අනාගත අන්තර්ජාලය යනු හුදෙක් වෙබ් අඩවි සමූහයක් නොව, ඔබේ පෞද්ගලිකත්වය ආරක්ෂා කරන ඔබේම ඩිජිටල් අවකාශයකි. 2026 වන විට අපේ දත්තවල සැබෑ හිමිකරුවන් බවට අප පත්වනු ඇත.