අද ලෝකයේ වටිනාම දේ මොකක්ද? රත්තරන්? ඉඩම්? නැහැ. වටිනාම දේ “රහස්‍යභාවය” (Privacy/Security). ඔබේ බැංකු ගිණුමේ පාස්වර්ඩ් එක, රජයේ න්‍යෂ්ටික කේත, ඔබේ පුද්ගලික පණිවිඩ; මේ සියල්ල ආරක්ෂා වී ඇත්තේ අපි “Encryption” (සංකේතනය) ලෙස හඳුන්වන ගණිතමය අගුලක් මගිනි.

නමුත් හිතන්න, මේ ලෝකයේ ඇති ඕනෑම ඩිජිටල් අගුලක්, තත්පර ගණනකින් කඩා දැමිය හැකි “Master Key” එකක් කවුරුන් හෝ සොයා ගත්තොත්? එදාට බැංකු පද්ධති කඩා වැටේවි. Bitcoin වල වටිනාකම බිංදුවට වැටේවි. රහස්‍යභාවය කියන දේ ලෝකයෙන් තුරන් වේවි.

මේ බියකරු සිහිනය හඳුන්වන්නේ “ක්වොන්ටම් ආධිපත්‍යය” (Quantum Supremacy) ලෙසයි.

1. මොකක්ද මේ ක්වොන්ටම් පරිගණකයක්? (Bits vs. Qubits)

සාමාන්‍ය පරිගණකයක් වැඩ කරන්නේ Bits වලින්. (විදුලි බුබුලක් වගේ: එක්කෝ On, නැත්නම් Off. එනම් 1 හෝ 0). නමුත් ක්වොන්ටම් පරිගණකයක් වැඩ කරන්නේ Qubits වලින්. මෙහි ඇති පුදුමය නම්, එයට එකම වෙලාවේ 1 සහ 0 යන අවස්ථා දෙකේම සිටිය හැක (Superposition).

සරල උදාහරණයක්: ඔබට ලැබ්රින්ත් (Labyrinth) එකක පාර හොයන්න ඕන නම්, සාමාන්‍ය පරිගණකයක් එක පාරක් ගානේ ගිහින් බලනවා. නමුත් ක්වොන්ටම් පරිගණකයක් එකවර පාරවල් සියල්ලේම ගමන් කරලා නිවැරදි පාර තත්පරයෙන් සොයාගන්නවා.

2. ගූගල් සොයාගත් “දෙවියන්ගේ යන්ත්‍රය”

2019 දී Google සමාගම ප්‍රකාශ කළා ඔවුන්ගේ “Sycamore” නම් ක්වොන්ටම් පරිගණකය, ලෝකයේ බලවත්ම සුපිරි පරිගණකයට (Supercomputer) විසඳන්න වසර 10,000ක් ගත වන ගණිත ගැටලුවක්, යන්තම් තත්පර 200කින් විසඳූ බව. මෙයයි “Quantum Supremacy” කියන්නේ. එනම් සාමාන්‍ය පරිගණක වලට කවදාවත් කරන්න බැරි දෙයක් කිරීම.

3. “The Apocalypse” – අන්තර්ජාල ආරක්ෂාවේ මරණය

අද අපි පාවිච්චි කරන RSA Encryption එක හැදිලා තියෙන්නේ ඉතා විශාල ඉලක්කම් බෙදීම (Prime Factorization) පදනම් කරගෙන. සාමාන්‍ය පරිගණකයකට ඒ පාස්වර්ඩ් එක කඩන්න අවුරුදු මිලියනයක් යනවා. ඒ නිසා අපි ආරක්ෂිතයි. නමුත් ක්වොන්ටම් පරිගණකයකට Shor’s Algorithm එක පාවිච්චි කරලා ඒ පාස්වර්ඩ් එක විනාඩි ගණනකින් කඩන්න පුළුවන්.

එම දවස උදා වූ විට (Q-Day):

• ඔබේ බැංකු මුරපද ආරක්ෂිත නැත.
• අන්තර්ජාලය හරහා යවන කිසිම පණිවිඩයක් රහසිගත නැත.
• Bitcoin සහ Blockchain තාක්ෂණය අනතුරේ (Crypto Wallets හැක් කළ හැක).

4. “දැන් හොරකම් කරලා, පස්සේ කඩනවා” (Harvest Now, Decrypt Later)

ඔබ හිතනවා ඇති “ක්වොන්ටම් පරිගණක එන්න තව අවුරුදු 10ක් විතර යයිනේ, එතකන් බය වෙන්න දෙයක් නෑ” කියලා. වැරදියි. හැකර්වරු දැන් කරන්නේ මෙයයි: ඔවුන් අද දවසේ ඔබේ Encrypted දත්ත (Emails, Files) හොරකම් කරනවා. දැන් ඔවුන්ට ඒවා කියවන්න බැහැ. නමුත් ඔවුන් ඒ දත්ත ගබඩා කරගෙන ඉන්නවා. තව අවුරුදු 10කින් ක්වොන්ටම් පරිගණකයක් අතට ආපු ගමන්, ඔවුන් ඒ පරණ ෆයිල් ටික Open කරනවා. ඒ නිසා, අද ඔබේ රහස් දැනටමත් අනතුරේ.

5. අලුත් සීතල යුද්ධය (The New Arms Race)

න්‍යෂ්ටික බෝම්බය කාටද මුලින්ම ලැබෙන්නේ කියන එක මත දෙවන ලෝක යුද්ධය තීරණය වුණා වගේ, අනාගත ලෝක බලවතා තීරණය වෙන්නේ “කාටද මුලින්ම බලවත් ක්වොන්ටම් පරිගණකයක් ලැබෙන්නේ?” කියන එක මතයි. ඇමරිකාව සහ චීනය දැන් ඩොලර් බිලියන ගණන් වියදම් කරමින් මේ තරඟයේ යෙදී සිටිනවා. දිනන කෙනාට මුළු ලෝකයේම ඩිජිටල් පාලනය හිමිවේ.

නිගමනය: The Final Human Update

අපි මෙතෙක් කල් ජීවත් වුණේ “රහස්” තිබුණු ලෝකයක. නමුත් ක්වොන්ටම් යුගයේදී “රහසක්” රැකගන්නා එකම ක්‍රමය, එය ඩිජිටල් නොකර සිටීම පමණක් විය හැක.

අනාගතයේ ආරක්ෂිතම දේ Blockchain එකක් හෝ Cloud එකක් නොව, ඔබේ හිත ඇතුළේ තියෙන දේ පමණක් වනු ඇත.