අද අප ජීවත් වන්නේ දත්ත (Data) මත පදනම් වූ ආර්ථිකයකයි. අප අන්තර්ජාලයේ කරන සෑම ක්‍රියාවක්ම, බලන සෑම වීඩියෝවක්ම සහ මිලදී ගන්නා සෑම භාණ්ඩයක්ම දත්ත බවට පරිවර්තනය වේ. නමුත් ප්‍රශ්නය වන්නේ, “මෙම දත්තවල සැබෑ අයිතිකරු ඔබද?” යන්නයි.

1. Web 2.0 සහ දත්ත වහල්භාවය

පසුගිය දශක දෙක තුළ අප හුරු වූයේ Web 2.0 තාක්ෂණයටයි. මෙහිදී අපගේ සියලු තොරතුරු ගබඩා වන්නේ විශාල තාක්ෂණික සමාගම්වල සේවාදායක (Centralized Servers) තුළයි. අපට නොමිලේ සේවාවන් ලැබෙන බව පෙනුනද, සැබවින්ම අප ගෙවන්නේ අපගේ පෞද්ගලිකත්වයෙනි. අපගේ ඩිජිටල් අනන්‍යතාවය එම සමාගම් සතු වන අතර, ඕනෑම මොහොතක ඔවුන්ට අපගේ දත්ත අවහිර කිරීමට හෝ මකා දැමීමට බලය ඇත.

2. Web3 යනු කුමක්ද? (විමධ්‍යගත නිදහස)

Web3 යනු අන්තර්ජාලයේ ඊළඟ පරිණාමයයි. මෙහි විශේෂත්වය වන්නේ කිසිදු මධ්‍යම ආයතනයකට පාලනය කළ නොහැකි Blockchain තාක්ෂණය මත මෙය ගොඩනැගී තිබීමයි.

• ස්වෛරී අනන්‍යතාවය (Sovereign Identity): මෙහිදී ඔබ භාවිතා කරන්නේ ෆේස්බුක් හෝ ගූගල් ගිණුමක් නොව, ඔබේම අයිතිය ඇති ඩිජිටල් පසුම්බියකි (Crypto Wallet/DID).
• Web3 Domains: උදාහරණයක් ලෙස .eth හෝ .xmr වැනි ඩොමේන් නාමයන් ඔබේ දේපලකි. ඒවා මකා දැමීමට හෝ වාරණය කිරීමට කිසිදු රජයකට හෝ සමාගමකට නොහැක. මෙය ඔබගේ “ඩිජිටල් රියල් එස්ටේට්” (Digital Real Estate) වේ.

3. ඔබේ දත්ත බලකොටුවක් කරගන්නේ කෙසේද?

ඩිජිටල් මානවවාදය (Digital Humanism) තුළ අප අවධාරණය කරන්නේ තාක්ෂණය මිනිසා පාලනය නොකළ යුතු බවයි. ඒ සඳහා ඔබ අනුගමනය කළ යුතු පියවර කිහිපයකි:

1. ස්වෛරී දත්ත ගබඩා භාවිතා කරන්න: වලාකුළු මත දත්ත ගබඩා කරනවා වෙනුවට තමන්ගේම පුද්ගලික සේවාදායක (Personal Cloud) හෝ IPFS වැනි විමධ්‍යගත පද්ධති භාවිතයට යොමු වන්න.
2. තාක්ෂණික ස්වෛරීභාවය (Tech Sovereignty): විවෘත මූලාශ්‍ර (Open Source) මෘදුකාංග සහ මෙහෙයුම් පද්ධති භාවිතය මගින් බාහිර සමාගම් මත යැපීම අවම කරන්න.
3. Web3 ඩොමේන් එකක් හිමිකර ගන්න: මෙය අනාගතයේ ඔබේ ස්වාධීන වෙබ් අඩවිය සහ ගෙවීම් පද්ධතිය සඳහා වන පදනමයි.

4. ඩිජිටල් මානවවාදයේ අනාගතය

තාක්ෂණය කෙතරම් දියුණු වුවද මනුෂ්‍ය නිදහස සහ සදාචාරය ආරක්ෂා විය යුතුය. Web3 අපට ලබා දෙන්නේ එම අවස්ථාවයි. එය හුදෙක් තාක්ෂණික විප්ලවයක් නොව, මිනිසාට තම ඩිජිටල් ජීවිතය කෙරෙහි පූර්ණ බලය ලබා දෙන මානුෂීය විප්ලවයකි.

අපගේ අනාගතය තීරණය වන්නේ අප අද තෝරාගන්නා තාක්ෂණය මතයි. Pariganaka.com හරහා අප උත්සාහ කරන්නේ එම නිවැරදි තේරීම කිරීමට ඔබට මග පෙන්වීමටයි.