02 කොටස: සඳ මත ජීවත් වීම – අභියෝග සහ තාක්ෂණය

පළමු ලිපියෙන් අප සාකච්ඡා කළේ මිනිසා නැවතත් සඳට යාමට සැරසෙන “Artemis” වැනි මෙහෙයුම් පිළිබඳවයි. නමුත් සඳ මත පා තැබීම එකකි, එහි ස්ථිරව පදිංචි වීම තවත් එකකි. පෘථිවිය මෙන් නොව සඳ යනු මිනිස් ජීවිතයකට අතිශය හිතකර නොවන, රළු පරිසරයකි.

එවැනි පරිසරයක මිනිසා ජීවත් වන්නේ කෙසේද? ඒ සඳහා ඇති තාක්ෂණික විසඳුම් මොනවාද?

1. මාරාන්තික විකිරණ සහ උෂ්ණත්වය

පෘථිවිය සතු වායුගෝලය සහ චුම්භක ක්ෂේත්‍රය අපව සූර්ය විකිරණවලින් ආරක්ෂා කරයි. නමුත් සඳට වායුගෝලයක් නොමැති බැවින්, ගගනගාමීන් සෘජුවම අභ්‍යවකාශ විකිරණවලට නිරාවරණය වේ. එමෙන්ම සඳෙහි දිවා කාලයේ උෂ්ණත්වය සෙල්සියස් අංශක 127°C දක්වා ඉහළ යන අතර, රාත්‍රියේදී එය -173°C දක්වා පහත වැටේ.

විසඳුම: සඳ මත ඉදි කරන නිවාස පෘථිවියේ මෙන් වීදුරු හෝ සාමාන්‍ය කොන්ක්‍රීට්වලින් තැනිය නොහැක. විද්‍යාඥයන් යෝජනා කරන්නේ සඳෙහි ඇති ගුහා (Lava Tubes) තුළ ජනාවාස පිහිටුවීමට හෝ සඳෙහි පස (Regolith) මීටර් කිහිපයක් ඝනකමට නිවාස මත අතුරා විකිරණවලින් ආරක්ෂා වීමටයි.

2. සඳෙහි පසෙන් ගෙවල් තැනීම (3D Printing)

පෘථිවියේ සිට සිමෙන්ති, ගඩොල් හෝ වානේ සඳට රැගෙන යාම අතිශය මිල අධික කාර්යයකි. එබැවින් භාවිතා කළ යුත්තේ සඳ මත ඇති ද්‍රව්‍යමය.

තාක්ෂණය: මෙහිදී 3D Concrete Printing තාක්ෂණය ප්‍රමුඛ වේ. සඳෙහි පස (Regolith) විශේෂිත බින්දුවක් (Binder) සමඟ මිශ්‍ර කර හෝ ලේසර් කිරණ මගින් උණු කර, රොබෝවරුන් මගින් අවශ්‍ය ගොඩනැගිලි මුද්‍රණය කරනු ඇත. නාසා ආයතනය දැනටමත් මෙවැනි නිවාස සැලසුම් පිළිබඳව පරීක්ෂණ පවත්වයි.

3. ජලය සහ ඔක්සිජන් නිපදවීම

ජීවිතයකට අත්‍යවශ්‍යම දේ ජලය සහ වාතයයි. සඳෙහි දකුණු ධ්‍රැවයේ ඇති අයිස් කැට නිසැකවම ජලය ලබා ගැනීමට ඇති එකම ප්‍රභවයයි.

ක්‍රියාවලිය: * මෙම අයිස් උණු කර පානීය ජලය ලබා ගැනීම.

• විද්‍යුත් විච්ඡේදනය (Electrolysis) මගින් ජල අණුවලින් ඔක්සිජන් වෙන් කර ශ්වසනය සඳහා ලබා ගැනීම.
• ඉතිරි වන හයිඩ්‍රජන් රොකට් ඉන්ධන ලෙස භාවිතා කිරීම.

4. සඳෙහි දූවිලි (Lunar Dust) – නොසිතූ අභියෝගය

සඳෙහි දූවිලි ඉතා තියුණු සහ ඇලෙන සුළුය. ඒවා යාන්ත්‍රික උපකරණවලට සහ ගගනගාමීන්ගේ පෙනහළුවලට හානි කළ හැකිය. ඇපලෝ ගවේෂණයේදී පවා මෙය විශාල ගැටලුවක් විය.

විසඳුම: ඉලෙක්ට්‍රොස්ටැටික් (Electrostatic) තාක්ෂණය භාවිතා කර ඇඳුම්වල සහ උපකරණවල ඇලෙන දූවිලි ඉවත් කිරීමේ ක්‍රමවේද දැනට දියුණු කරමින් පවතී.

අවසාන සටහන

සඳ මත පදනමක් ඉදි කිරීම යනු ඉංජිනේරු විද්‍යාවේ සහ තාක්ෂණයේ උපරිම සීමාවන් පරීක්ෂා කිරීමකි. අපට සඳ ජය ගත හැකි නම්, විශ්වයේ ඕනෑම තැනක ජීවත් වීමේ හැකියාව මිනිසාට ලැබෙනු ඇත.

සඳ මත මිනිස් ක්‍රියාකාරකම් වැඩි වන විට නිර්මාණය වන නව “අභ්‍යවකාශ ආර්ථිකය” සහ සඳෙහි ඇති වටිනා සම්පත් ගැන ලිපි පෙළෙහි තෙවන කොටසින් කතා කරමු.