අපි මෙතෙක් කල් කතා කළේ “පරිගණක යුගය” (Computer Age) ගැනයි. එනම් පරිගණකය අපේ වැඩ පහසු කරන යන්ත්‍රයක් ලෙස තිබූ කාලයයි. නමුත් දැන් අපි පිවිසෙමින් සිටින්නේ ඊට හාත්පසින්ම වෙනස් යුගයකටයි. එය මම හඳුන්වන්නේ “Computerness Age” ලෙසයි. මේ යුගයේදී පරිගණකය මේසය මත තිබෙන යන්ත්‍රයක් නොවේ; එය අපේ සිතීමේ ක්‍රමයේ සහ පැවැත්මේම කොටසක් බවට පත්වෙමින් තිබේ.

1. පරිගණකය: මෙවලමක් නොව අවයවයක් මීට වසර 20කට පෙර පරිගණකය කියන්නේ අපිට අවශ්‍ය වෙලාවට ඔන් කරලා, වැඩේ ඉවර වුනාම ඕෆ් කරන මෙවලමක් (Tool). නමුත් අද ස්මාර්ට් ජංගම දුරකථනය නිසා එය අපේ අතේම කොටසක් වී හමාරයි. හෙට දිනයේදී Neuralink වැනි තාක්ෂණයන් හරහා එය අපේ මොළයේම කොටසක් වනු ඇත.

• Computerness කියන්නේ පරිගණකය අපෙන් වෙන් කළ නොහැකි ලෙස අපේ ජීව විද්‍යාත්මක ශරීරය (Biology) හා බද්ධ වීමයි.

2. ජීවිතය “Algorithm” එකක් ලෙස දැකීම අපි නොදැනුවත්වම අපේ ජීවිතය පරිගණක ක්‍රමලේඛයක් (Code) මෙන් සකස් කර ගනිමින් සිටිමු.

• අපි දිනපතා පියවර ගණන මනිනවා (Fitness Tracking).
• නින්දේ ගුණාත්මක බව මනිනවා (Sleep Tracking).
• කැලරි ගණන් කරනවා. අපි අපේ ජීවිතය ගත කරන්නේ හැඟීම් වලට වඩා “දත්ත” (Data) මතයි. මිනිසා ක්‍රමයෙන් “තාර්කික යන්ත්‍රයක්” බවට පත්වීම මෙම යුගයේ ප්‍රධාන ලක්ෂණයකි.

3. මතකය සහ වලාකුළු (Memory & Cloud) අතීතයේ මිනිසාට දේවල් මතක තබා ගැනීමට සිදු විය. නමුත් “Computerness” යුගයේදී මතක තබා ගැනීම අවශ්‍ය නැත; අවශ්‍ය වන්නේ තොරතුරු තිබෙන තැන සොයා ගැනීම (Search) පමණි. අපේ මොළයේ තිබූ මතක ගබඩාව දැන් අන්තර්ජාලය (Cloud) වෙත මාරු වී ඇත. අපේ බුද්ධිය දැන් තනි පුද්ගල බුද්ධියක් නොව, සාමූහික ඩිජිටල් බුද්ධියකි.

4. භාෂාවේ වෙනස අපේ භාෂාව පවා පරිගණක ගත වී ඇත. අපි දැන් කතා කරන්නේ “Input”, “Output”, “Download”, “Process කරනවා”, “Update වෙනවා” වැනි වචන භාවිතා කරමින්. අපේ විඥානය (Consciousness) පරිගණකයේ භාෂාවට අනුගත වෙමින් පවතී.

5. අවසාන මිනිස් යාවත්කාලීන කිරීම (The Final Human Update) මෙම “Computerness” තත්ත්වය යනු මිනිස් පරිණාමයේ ඊළඟ පියවරයි. වඳුරාගෙන් මිනිසාට පැමිණි ගමන, දැන් මිනිසාගෙන් “ඩිජිටල් මිනිසා” (Digital Human) දක්වා ගමන් කරමින් සිටී. මෙය බිය විය යුතු දෙයක් නොව, අපගේ හැකියාවන් අනන්තය දක්වා පුළුල් කරන අවස්ථාවකි.

නිගමනය “Computerness” යනු හුදෙක් තාක්ෂණය භාවිතා කිරීම නොවේ; එය තාක්ෂණය තුළ ජීවත් වීමයි. යන්ත්‍රය සහ මිනිසා අතර තිබූ බෙදුම් රේඛාව මැකී යන මේ මොහොතේ, අප කළ යුත්තේ තාක්ෂණයට යට වීම නොව, අපගේ මනුෂ්‍යත්වය (Humanity) ඩිජිටල් අවකාශය තුළ අලුත් විදිහකට නිර්මාණය කර ගැනීමයි.