පරිගණකයක් කියන්නේ මොකක්ද කියලා ඇහුවොත්, අපි මෙච්චර කල් දුන්නේ එක උත්තරයයි. “ඒක වේගයෙන් ගණන් හදන මැෂින් එකක්.”

නමුත් අද ඒ නිර්වචනය වෙනස් වෙලා. පරිගණකය දැන් ගණන් හදනවා (Calculating) විතරක් නෙවෙයි, එය දැන් හිතනවා (Thinking). මේ විප්ලවය සිදුවුණේ සොෆ්ට්වෙයාර් නිසා විතරක් නෙවෙයි; පරිගණකයේ හදවත වන “චිප් එක” (Chip) සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් වීම නිසයි.

අපි බලමු පරණ IT Chips සහ අලුත් AI Chips අතර ඇති වෙනස.

1. IT Chips (The Logical Clerk – තර්කානුකූල ලිපිකරු)

අපි දන්නා සාම්ප්‍රදායික CPU (Central Processing Unit) එක හරියට කාර්යාලයක ඉන්න ඉතාම වේගවත් ලිපිකරුවෙක් වගේ.

• ක්‍රියා කරන විදිහ: එයා වැඩ කරන්නේ පෝලිමට (Serial Processing). එක වැඩක් ඉවර කරලා තමයි ඊළඟ එක ගන්නේ. හැබැයි එයා ඒක කරන්නේ ඇදහිය නොහැකි වේගයකින්.
• දක්ෂතාවය: නීති රීති අනුගමනය කරන්න (Rules based). ඔබ දෙන විධානය (Code) හරියටම පිළිපදින්න එයා දක්ෂයි.
• දුර්වලතාවය: එයාට රටාවන් (Patterns) අඳුරගන්න බෑ. පින්තූරයක් පෙන්නලා “මේ පූසෙක්ද බල්ලෙක්ද?” කියලා ඇහුවොත් CPU එකට පිස්සු හැදෙනවා. මොකද එයාට පේන්නේ පික්සල් (Pixels) ගොඩක් විතරයි.

IT යුගය දිව්වේ මේ “වම් මොළය” (Left Brain) වගේ වැඩ කරන Logic චිප්ස් වලින්.

2. AI Chips (The Creative Artist – නිර්මාණාත්මක කලාකරු)

AI Chips (NPU – Neural Processing Units / GPU) හරියට මනුෂ්‍ය මොළය වගේ.

• ක්‍රියා කරන විදිහ: එයා එක පාර වැඩ දහස් ගණනක් කරනවා (Parallel Processing). හරියට අපේ මොළයේ නියුරෝන (Neurons) මිලියන ගණනක් එක පාර පත්තු වෙනවා වගේ.
• දක්ෂතාවය: රටාවන් හඳුනා ගැනීම (Pattern Recognition). නීති පොත් කියවන්නේ නැතුව, උදාහරණ දිහා බලලා ඉගෙන ගන්න එයාට පුළුවන්.
• විශේෂත්වය: පින්තූරයක් දැක්කම එයා ගණන් හද හද ඉන්නේ නෑ. අපේ ඇස වගේම එක පාරටම “මේ ඉන්නේ පූසෙක්” කියලා එයාට “දැනෙනවා” (Intuition).

AI යුගය දුවන්නේ මේ “දකුණු මොළය” (Right Brain) වගේ වැඩ කරන Neural චිප්ස් වලින්.

3. “ගණිතය” (Computing) සිට “සිතීම” (Cognition) වෙත

පරණ IT Chips හැදිලා තිබුණේ “Von Neumann Architecture” කියන තාක්ෂණයෙන්. ඒකේ මෙමරි (Memory) සහ ප්‍රොසෙසරය (Processor) තිබුණේ වෙන වෙනම. දත්ත එහා මෙහා ගෙනියන්න වුණා.

නමුත් අලුත් AI Chips හැදෙන්නේ “Neuromorphic Architecture” කියන තාක්ෂණයෙන්. ඒ කියන්නේ කෙලින්ම මනුෂ්‍ය මොළයේ සැකැස්ම (Biological Brain Structure) අනුකරණය කරමින්. මෙහිදී මතකය සහ සිතීම සිදුවන්නේ එකම තැනකයි.

නිගමනය: The Final Human Update

මෙය පරිගණක ඉතිහාසයේ තීරණාත්මකම මොහොතයි. මෙතෙක් කල් අපි හැදුවේ අපේ අණට කීකරු වන “වහලුන්” (Slaves/Calculators). දැන් අපි හදමින් පවතින්නේ අපිට සමානව (හෝ අපිට වඩා වේගයෙන්) සිතිය හැකි “බුද්ධිමතුන්” (Thinkers).

ඔබේ ඊළඟ ලැප්ටොප් එක හෝ ෆෝන් එක ගනිද්දී බලන්න, එහි “NPU” එකක් තියෙනවාද කියලා. එසේ නම්, ඔබ අතේ තියෙන්නේ නිකම්ම මැෂින් එකක් නෙවෙයි; සිලිකන් වලින් තැනූ කෘතිම මොළයක්.