වසර ගණනාවක සැලසුම් කිරීම්වලින් අනතුරුව, 2026 වසර ශ්රී ලංකාවේ ඩිජිටල් ඉතිහාසයේ හැරවුම් ලක්ෂය බවට පත්වෙමින් තිබේ. රජය විසින් නිල වශයෙන් ප්රකාශයට පත් කර ඇති පරිදි, මේ වසරේ තෙවන හෝ සිව්වන කාර්තුව වන විට ශ්රී ලාංකික අප සැමට ඩිජිටල් අනන්යතා පතක් (Digital ID) සහ සියලුම රජයේ සේවාවන් එකම තැනකින් ලබාගත හැකි ‘Super App’ එකක් හඳුන්වා දීමට නියමිතයි.
මෙම ලිපියෙන් අප විමසා බලන්නේ මෙම නව තාක්ෂණික මෙවලම් අපගේ එදිනෙදා ජීවිතය වෙනස් කරන්නේ කෙසේද යන්නයි.
1. ඩිජිටල් අනන්යතා පත (Digital ID) යනු කුමක්ද?
සාම්ප්රදායික ප්ලාස්ටික් හැඳුනුම්පත වෙනුවට, ඔබගේ ජෛවමිතික දත්ත (Biometrics) මත පදනම් වූ සුරක්ෂිත ඩිජිටල් අනන්යතාවයක් ඔබට හිමිවේ.
- කඩදාසි රහිත සේවාවන්: බැංකු ගිණුමක් විවෘත කිරීමේදී හෝ රජයේ කාර්යාලයකට ගිය විට නැවත නැවතත් හැඳුනුම්පතේ ඡායා පිටපත් (Photocopies) ලබා දීම අවශ්ය නොවේ.
- Biometric සත්යාපනය: ඔබගේ මුහුණේ ලක්ෂණ හෝ ඇඟිලි සලකුණු මගින් ඕනෑම තැනකදී ඔබගේ අනන්යතාවය 100% ක් නිවැරදිව තහවුරු කළ හැකිය.
2. ‘Super App’ එකෙන් ලැබෙන පහසුකම්
රජයේ සේවාවන් සඳහා වෙන වෙනම ඇප්ස් (Apps) රාශියක් භාවිතා කරනවා වෙනුවට, මේ වසරේ එන ‘Super App’ එක හරහා පහත සේවාවන් එකම තැනකින් ලබාගත හැක:
- GovPay: රථවාහන දඩ මුදල්, විදුලි සහ ජල බිල්පත් QR කේතයක් මගින් සැනෙකින් ගෙවීමේ හැකියාව.
- ඩිජිටල් ලේඛන: රියදුරු බලපත්රය, උප්පැන්න සහතික සහ අනෙකුත් රජයේ සහතික ඩිජිටල් පිටපත් ලෙස ජංගම දුරකථනයේ තබා ගැනීම.
- ග්රාමීය මූල්ය පද්ධතිය: ග්රාමීය ප්රදේශවල අවිධිමත් මූල්ය ගනුදෙනු පවා විධිමත් ඩිජිටල් පද්ධතියකට ඇතුළත් කිරීමේ පහසුකම.
3. දත්ත ආරක්ෂාව සහ පෞද්ගලිකත්වය (Cyber Security)
බොහෝ දෙනෙකුට පවතින ගැටලුවක් වන්නේ තම දත්තවල ආරක්ෂාවයි. 2026 දී රජය විසින් නව Cyber Security Act එකක් හඳුන්වා දීමට කටයුතු කරමින් සිටී. මෙහිදී:
- දත්ත සොරාගැනීම් වැළැක්වීමට නවීනතම Encryption තාක්ෂණය භාවිතා වේ.
- දත්ත පෞද්ගලිකත්වය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා ස්වාධීන අධිකාරියක් පිහිටුවනු ලැබේ.
4. කෘෂිකර්මාන්තයට ‘CROPIX’
තාක්ෂණය නගරයට පමණක් සීමා නොවී, ගොවි ජනතාවට සහනයක් සැලසීමට CROPIX පද්ධතිය හඳුන්වා දෙනු ඇත. මේ හරහා ගොවීන්ට අස්වැන්න පිළිබඳ පුරෝකථනයන් ලබා ගැනීමටත්, අතරමැදියන්ගෙන් තොරව සෘජුවම වෙළඳපොළ සමග සම්බන්ධ වීමටත් අවස්ථාව ලැබේ.
සාරාංශය
ශ්රී ලංකාව 2030 වන විට ඩොලර් බිලියන 15ක ඩිජිටල් ආර්ථිකයක් කරා යන ගමනේ වැදගත්ම පියවර තැබෙන්නේ මේ වසරේදීය. තාක්ෂණය යනු තවදුරටත් සුඛෝපභෝගී මෙවලමක් නොව, සාමාන්ය ජනතාවගේ ජීවන තත්ත්වය උසස් කරන අත්යවශ්ය සේවාවකි.


Leave a Reply