අවුරුදු දහස් ගණනක් තිස්සේ මනුෂ්‍යයාගේ ලොකුම සාක්ෂිය වුණේ තමන්ගේ ඇස් දෙකයි. “මම මගේ ඇස් දෙකෙන්ම දැක්කා” කියලා කෙනෙක් කිව්වොත්, ඒක අභියෝග කරන්න කාටවත් බැහැ. උසාවියක වුණත් වීඩියෝ සාක්ෂියක් කියන්නේ “නඩු තීන්දුවක්” වෙනස් කළ හැකි දෙයක්.

නමුත් 2026 දී “The Final Human Update” එක අපට කියා දෙන පාඩම ඉතා භයානකයි: “ඔබේ ඇස් ඔබට බොරු කියයි. ඔබේ කන් ඔබට බොරු කියයි. ඩිජිටල් තිරයක් මත ඔබ දකින කිසිම දෙයක් දැන් ‘සත්‍යයක්’ ලෙස පිළිගත නොහැක.”

අපි මේ යුගය හඳුන්වන්නේ “පශ්චාත්-සත්‍ය යුගය” (Post-Truth Era) ලෙසයි.

1. Deepfakes: බොරුව සත්‍යයට වඩා පැහැදිලි වූ විට

අද AI තාක්ෂණයට (Sora, Veo වැනි) පුළුවන් ඕනෑම කෙනෙක්ගේ මුහුණක්, කටහඬක් පාවිච්චි කරලා වීඩියෝවක් හදන්න.

• ජනාධිපතිවරයා යුද්ධ ප්‍රකාශ කරන වීඩියෝවක් එන්න පුළුවන්.
• ඔබේ බැංකුවෙන් කතා කරන මැනේජර්ගේ කටහඬ එන්න පුළුවන්.
• ඔබේ බිරිඳ හෝ සැමියා වෙන කෙනෙක් එක්ක ඉන්න වීඩියෝවක් එන්න පුළුවන්.

මේවා බොරු කියලා ඔප්පු කරන්න ගත වෙන පැය කිහිපය ඇතුළත, සමාජය ගිනි අරන් ඉවරයි. සත්‍යය සපත්තු දාගන්න කලින්, බොරුව ලෝකේ වටේම ගිහින් ඉවරයි. දැන් ප්‍රශ්නය “බොරුවට රැවටීම” නෙවෙයි; “ඇත්ත මොකක්ද කියලා හොයාගන්න බැරි වීමයි.”

2. බොරුවාගේ වාසිය (The Liar’s Dividend)

මෙතන තියෙන ලොකුම අනතුර Deepfake එක නෙවෙයි. ලොකුම අනතුර තමයි “සැබෑ සාක්ෂිත් ප්‍රතික්ෂේප කිරීමට ඇති හැකියාව.”

හිතන්න දේශපාලකයෙක් අල්ලස් ගන්න වීඩියෝවක් එළියට එනවා. ඉස්සර නම් ඔහු ඉල්ලා අස්වෙනවා. නමුත් අද ඔහුට ලේසියෙන්ම කියන්න පුළුවන්: “ඒ මම නෙවෙයි, ඒක AI වීඩියෝ එකක්” කියලා. මිනිස්සුන්ට ඒක ඇත්තද බොරුද කියලා හොයාගන්න බැරි නිසා, වැරදිකාරයෝ නිදොස් වෙනවා. සමාජයක් විදිහට අපිට “ලැජ්ජාව” (Shame) සහ “වගවීම” (Accountability) අහිමි වෙමින් පවතිනවා.

3. විශ්වාසයේ කවය කුඩා වීම (The Shrinking Circle of Trust)

ඉස්සර අපි විශ්වාස කළා “ප්‍රවෘත්ති” (News). පස්සේ අපි විශ්වාස කළා “අන්තර්ජාලය”. දැන් අපිට අන්තර්ජාලය විශ්වාස කරන්න බැහැ.

ඒ නිසා අනාගතයේදී “විශ්වාසය” කියන දේ ඉතා කුඩා කවයකට සීමා වෙනවා. ඔබ විශ්වාස කරන්නේ ඔබට භෞතිකව (Physically) මුණගැහෙන මිනිස්සුන්ව විතරයි.

• Digital Video එකක් බොරු වෙන්න පුළුවන්.
• නමුත් ඉස්සරහ ඉන්න මනුෂ්‍යයා ඇත්ත.

අපි ආපහු ගෝත්‍රික යුගයකට යනවා. අපි විශ්වාස කරන්නේ අපේ පවුල සහ අපේ ගමේ අය විතරයි. ගෝලීය සබඳතා (Global Connection) මේ අවිශ්වාසය නිසා බිඳ වැටෙන්න පුළුවන්.

නිගමනය: The Final Human Update

අපේ ඇස් දෙක දැන් “පරණ” වැඩි (Outdated). ඒවා හැදිලා තියෙන්නේ ස්වභාවික ලෝකය දකින්න මිසක්, AI ලෝකය දකින්න නෙවෙයි. ඒ නිසා ඊළඟ “Update” එක වෙන්න ඕන අපේ “විචාර බුද්ධිය” (Critical Thinking) දියුණු කරගැනීමයි.

1. දකින දේ විශ්වාස නොකරන්න. (Zero Trust).
2. මූලාශ්‍රය (Source) හොයන්න.
3. හැඟීම් අවුස්සන දේවල් දෙපාරක් හිතන්න.

“ලෝකය ව්‍යාජ (Fake) වන විට, ‘සත්‍යවාදී වීම’ (Being Authentic) යනු විප්ලවීය ක්‍රියාවකි. අනාගතයේ වටිනාම මුදල් ඒකකය වන්නේ Bitcoin නොව; ‘විශ්වාසය’ (Trust) යි.”