ඔබ ෆේස්බුක් (Facebook) හෝ ටික්ටොක් (TikTok) වෙත ගොස් විනාඩි 5ක් සිටීමට සිතා පැමිණියත්, පැය ගණනක් ස්ක්‍රෝල් (Scroll) කරමින් කාලය ගත කළ අවස්ථා කොතෙකුත් තිබේද? මෙය අහම්බයක් නොවේ. මෙය සමාජ ජාල සමාගම් භාවිතා කරන ප්‍රබල කෘතීම බුද්ධි (AI) තාක්ෂණයේ ප්‍රතිඵලයකි.

ඔබේ සිත කියවන “ඇල්ගොරිතම” (The Algorithm) සමාජ ජාල වෙබ් අඩවිවල ඇති AI පද්ධතිවල ප්‍රධාන අරමුණ ඔබව හැකිතාක් වෙලා තිරය ඉදිරිපිට රඳවා ගැනීමයි. ඔබ නරඹන වීඩියෝ, ඔබ ‘Like’ කරන පින්තූර සහ ඔබ නතර වී බලා සිටින තත්පර ගණන පවා මෙම AI මගින් අධ්‍යයනය කරයි. එමගින්, “ඊළඟට ඔබට පෙන්විය යුත්තේ මොනවාද?” යන්න තීරණය කරන්නේ ඔබ නොව, එම AI ඇල්ගොරිතමයයි. මෙය හරියටම ඔබේ සිතුවිලි කියවනවා වැනි අත්දැකීමකි.

සත්‍යය සහ මායාව අතර සටන අද වන විට සමාජ මාධ්‍ය තුළ ඇත්තේ සැබෑ මිනිසුන් පමණක් නොවේ. AI මගින් සාදන ලද ඡායාරූප, වීඩියෝ සහ Influencer වරුන් (AI Influencers) ද එහි සිටී. සමහර විට ඔබ දකින අලංකාර ඡායාරූප සැබෑ ලෝකයේ නොපවතින ඒවා විය හැක. ෆිල්ටර්ස් (Filters) සහ AI සංස්කරණ නිසා සැබෑ ලෝකය සහ ඩිජිටල් ලෝකය වෙන් කර හඳුනා ගැනීම අසීරු වී ඇත.

සිතුවිලි කොටු කරන “Filter Bubbles” AI තාක්ෂණය ඔබට පෙන්වන්නේ ඔබ කැමති දේවල් පමණි. ඔබ යම් දේශපාලන මතයක සිටී නම්, AI ඔබට දිගින් දිගටම පෙන්වන්නේ එම මතය තහවුරු කරන දේවල් පමණි. විරුද්ධ මතයන් ඔබට පෙනෙන්නට සලස්වන්නේ නැත. මෙය “Filter Bubble” එකක් ලෙස හඳුන්වයි. මේ නිසා මිනිසුන් තම මතය පමණක් නිවැරදි යැයි සිතීමට පෙළඹේ.

අපි කළ යුත්තේ කුමක්ද? සමාජ ජාල සහ AI යනු නරක දෙයක් නොවේ. එය අපව ලෝකය සමඟ සම්බන්ධ කරයි. නමුත් අප පරෙස්සම් විය යුත්තේ එහි වහලෙකු නොවීමටයි.

• ඔබ දකින සෑම දෙයක්ම ඇත්ත යැයි නොසිතන්න.
• කාලය නාස්ති වන විට ස්වයං පාලනයක් ඇති කරගන්න.
• තාක්ෂණය භාවිතා කරන්න, නමුත් තාක්ෂණයට ඔබව භාවිතා කිරීමට ඉඩ නොදෙන්න.

නිගමනය සමාජ ජාල තුළ ක්‍රියාත්මක වන AI යනු අපට නොපෙනෙන බලවත් හස්තයකි. එය අපේ කාලය සහ අවධානය ලබා ගැනීමට තරඟ කරයි. බුද්ධිමත් පරිශීලකයෙකු (Smart User) ලෙස එහි පාලනය අප අතේ තබා ගැනීම ඉතා වැදගත් වේ.