අතීතයේ යුද්ධය යනු කාලතුවක්කු හඬ, ටැංකි සහ අහසින් වැටෙන බෝම්බයි. සතුරා පැමිණෙන්නේ දේශසීමාව හරහාය. නමුත් අනාගත ලෝක යුද්ධය (World War III) මීට වඩා හාත්පසින්ම වෙනස් වනු ඇත. එය නිශ්ශබ්දය. එය අදෘශ්‍යමානය.

ඔබ උදේ අවදි වන විට විදුලිය නැත. බැංකු ගිණුම්වල ශේෂය බිංදුව වී ඇත. අන්තර්ජාලය ක්‍රියා නොකරයි. රථවාහන ආලෝක සංඥා (Traffic Lights) පිස්සු වැටී ඇත. කිසිදු සොල්දාදුවෙක් රටට ඇතුළු වී නැත. නමුත් රටම දණ ගසා අවසානය.

මෙය **”සයිබර් යුද්ධය” (Cyber Warfare)**යි. මෙහි ආයුධය වන්නේ වෙඩි උණ්ඩ නොව, පරිගණක කේත (Computer Code) ය.

1. යුද බිමේ පස්වන මානය (The 5th Domain of Warfare)

සාම්ප්‍රදායිකව යුද්ධයක් කිරීමට අවශ්‍ය වූයේ ගොඩබිම, මුහුද, අහස සහ අභ්‍යවකාශයයි. නමුත් දැන් පස්වන යුද බිම ලෙස “Cyberspace” (සයිබර් අවකාශය) නම් කර ඇත.

• මෙය පාලනය කරන්නේ ජෙනරාල්වරුන් නොවේ; මෙය පාලනය කරන්නේ යතුරුපුවරුවක් ඉදිරිපිට සිටින හැකර්වරුන් (State-sponsored Hackers) ය.

2. යටිතල පහසුකම් ඉලක්ක කිරීම (Infrastructure Hacking)

සතුරෙකුට ඔබේ රටට පහර දීමට අවශ්‍ය නම්, මිසයිලයක් එවීම මිල අධිකය. ඊට වඩා ලාභදායී ක්‍රමය නම් ඔබේ විදුලි බල පද්ධතියේ (Power Grid) පාලන මෘදුකාංගයට වෛරසයක් ඇතුළු කිරීමයි.

• යුක්රේනයේ විදුලි බල පද්ධතියට රුසියානු හැකර්වරුන් පහර දුන් අවස්ථාව මීට හොඳම උදාහරණයයි.
• රෝහල්වල පද්ධති අඩපණ කිරීමෙන්, ජල සැපයුමේ රසායනික සංයුතිය වෙනස් කිරීමෙන් මිනිසුන් ඝාතනය කිරීමට “කේතයකට” හැක.

3. තොරතුරු යුද්ධය (Information Warfare & Deepfakes)

සයිබර් යුද්ධයේ භයානකම කොටස මෙයයි. රටක් විනාශ කිරීමට බෝම්බ දැමිය යුතු නැත; මිනිසුන් එකිනෙකා මරාගන්නා තැනට පත් කිරීම ප්‍රමාණවත්ය.

• Deepfakes: ජනාධිපතිවරයෙකු යුද්ධ ප්‍රකාශ කරන ආකාරයේ ව්‍යාජ වීඩියෝවක් (AI මගින් නිර්මාණය කළ) අන්තර්ජාලයට මුදා හැරීමෙන් රටක් තුළ කැරලි ඇති කළ හැක.
• සයිබර් යුද්ධයේදී සතුරා පහර දෙන්නේ ඔබේ හමුදාවට නොව, ඔබේ පුරවැසියන්ගේ “මනසට” (Psychological Warfare) ය.

4. ඩිජිටල් ඔත්තු බැලීම (Digital Espionage)

අතීතයේ ඔත්තුකරුවන්ට ලිපිගොනු සොරකම් කිරීමට ගොඩනැගිලිවලට රිංගීමට සිදු විය. අද ඔත්තුකරුවන් ජීවත් වන්නේ ඔබේ ස්මාර්ට් ජංගම දුරකථනය තුළයි.

• Pegasus වැනි මෘදුකාංග හරහා ලෝක නායකයන්ගේ දුරකථන පවා හැක් කර ඇත. ඔබේ රහස් තවදුරටත් රහස් නොවේ.

නිගමනය: වීදුරු ගෙවල්වල ජීවත් වන අප

අපි අපේ මුළු ජීවිතයම අන්තර්ජාලයට සම්බන්ධ කර ඇත. අපේ බැංකු, අපේ රෝහල්, අපේ ප්‍රවාහනය සියල්ල දුවන්නේ පරිගණක ජාල මතයි. මෙය අපව පහසු කළා සේම, අපව පෙර නොවූ විරූ තරම් අනාරක්ෂිත තත්ත්වයකට (Vulnerable) පත් කර ඇත.

අනාගතයේ බලවත්ම රට වන්නේ න්‍යෂ්ටික අවි වැඩිම රට නොව, “හොඳම සයිබර් ආරක්ෂාව” (Cyber Security) ඇති රටයි.