අපි හැමෝම දන්නවා අද ලෝකයේ සෑම තැනකම CCTV කැමරා ඇති බව. අපේ ෆෝන් එකේ කැමරාව, ලැප්ටොප් එකේ වෙබ් කැමරාව ගැන අපි පරිස්සම් වෙනවා.

නමුත්, ඔබ දෙස බලා සිටින ඔත්තුකරුවා “ඇසට නොපෙනෙන තරම් කුඩා” නම්? ඔබ හුස්ම ගන්නා වාතයේ, ඔබේ ජනේලයෙන් එන දූවිලි වලාව තුළ ඒ ඔත්තුකරුවන් මිලියන ගණනක් සිටී නම්?

මෙය විද්‍යා ප්‍රබන්ධයක් නොවේ. මෙය හඳුන්වන්නේ “ස්මාර්ට් දූවිලි” (Smart Dust) ලෙසයි.

1. මොකක්ද මේ ස්මාර්ට් දූවිලි? (The Invisible Spies)

“ස්මාර්ට් දූවිලි” යනු සහල් ඇටයකටත් වඩා කුඩා, සමහර විට වැලි කැටයක් තරම් සියුම් මයික්‍රෝ-සෙන්සර් (Micro-sensors) ය. මේවා ඇත්තටම දූවිලි නොවේ; මේවා කුඩා පරිගණක (Motes) ය. මේ සෑම කුඩා අංශුවකම:

• පරිසරය දැනෙන සෙන්සර් (උෂ්ණත්වය, ශබ්දය, ආලෝකය, රසායනික ද්‍රව්‍ය),
• කුඩා ප්‍රොසෙසරයක් (Processor),
• දත්ත යැවිය හැකි රේඩියෝ ට්‍රාන්ස්මිටරයක් (Transmitter),
• සහ සූර්යාලෝකයෙන් හෝ කම්පනයෙන් බලය ගන්නා කුඩා බැටරියක් ඇත.

මේවා ලක්ෂ ගණනක් එකවර අහසට මුදා හැරිය විට, ඒවා සුළඟේ පාවෙමින් එකිනෙකා හා සම්බන්ධ වී (Mesh Network), මුළු ප්‍රදේශයම ආවරණය කරන යෝධ “සංවේදී ජාලයක්” නිර්මාණය කරයි.

2. යුද්ධයේ අනාගතය (The New Battlefield)

ඇමරිකානු ආරක්ෂක දෙපාර්තමේන්තුව (DARPA) මේ තාක්ෂණය ගැන මුලින්ම උනන්දු වූයේ 90 දශකයේදීය. අනාගත යුද්ධයකදී සතුරන්ගේ ප්‍රදේශයට භටයන් යැවීමට අවශ්‍ය නැත.

• යුද බිමට ඉහළින් ඩ්‍රෝන යානයක් මගින් මේ “ස්මාර්ට් දූවිලි” වලාවක් මුදා හරියි.
• මේ දූවිලි සතුරන්ගේ ඇඳුම්වල, ආයුධවල, වාහනවල තැවරේ.
• එවිට සතුරු හමුදාව සිටින තැන, ඔවුන් කතා කරන දේ, ඔවුන්ගේ සෞඛ්‍ය තත්ත්වය පවා සැතපුම් දහස් ගණනක් ඈත සිටින අණ දෙන නිලධාරියාට රියල් ටයිම් (Real-time) බලාගත හැක.

3. පෞද්ගලිකත්වයේ අවසානය (The End of Privacy)

නමුත් නියම බිය ඇත්තේ මෙය සිවිල් සමාජයට පැමිණි විටය. රජයකට හෝ විශාල සමාගමකට අවශ්‍ය නම්, ඔබේ නගරයට ඉහළින් මේ දූවිලි 뿌릴 (sprinkle) හැක.

• ඔබේ ගෙදර වහලය මත, ඔබේ කාර් එකේ, ඔබේ ජනේලයේ මේ දූවිලි තැවරෙනු ඇත.
• ඒවාට පුළුවන් ඔබ ගෙදර කතා කරන දේ අහගෙන ඉන්න (ශබ්ද සෙන්සර්).
• ඔබ යන එන තැන් ට්‍රැක් කරන්න (GPS).
• වාතයේ ඇති රසායනික ද්‍රව්‍ය විශ්ලේෂණය කර ඔබ උයන කෑම පවා දැනගන්න.

CCTV කැමරාවක් පෙනෙන නිසා අපිට එයින් බේරෙන්න පුළුවන්. නමුත් සුළඟේ පාවෙන දූවිලි වලින් බේරෙන්නේ කෙසේද?

4. පරිසරයට සහ සෞඛ්‍යයට අනතුරක්ද?

මේවා ඉලෙක්ට්‍රොනික උපාංගයි. සිලිකන්, ලෝහ සහ බැටරි මේවායේ ඇත. මේවා මිලියන ගණනක් පරිසරයට මුදා හැරියොත්?

• සතුන් මේවා ආශ්වාස කළොත්?
• මේවා ජල මූලාශ්‍රවලට එකතු වුණොත්?
• අපේ පෙනහළු තුළට මේ “පරිගණක දූවිලි” ගියොත් පිළිකා ඇති වේවිද?

තාක්ෂණය දියුණු වන විට එය වඩාත් කුඩා වේ. එය කුඩා වන විට, එය අපේ ජීවිතයට වඩාත් ගැඹුරට රිංගයි. ස්මාර්ට් දූවිලි යනු එහි භයානකම අවස්ථාවයි.

නිගමනය: The Final Human Update

අපි මෙතෙක් කල් බිය වූයේ “ලොකු සහෝදරයා” (Big Brother) අපි දෙස බලා සිටිනවාටය. නමුත් අනාගතයේදී අපි දෙස බලා සිටින්නේ එක ලොකු ඇසක් නොව, කුඩා ඇස් බිලියන ගණනකි.

ඔබේ මේසය මත ඇති දූවිලි පිසදමන්නට පෙර දෙවරක් සිතන්න. සමහර විට ඔබ පිසදමන්නේ ඔබේම දත්ත ටිකක් විය හැක.