අවුරුදු 100කට කලින් පන්ති කාමරයක් දිහා බලන්න. ළමයි පේළියට ඉඳගෙන, ගුරුවරයා කියන දේ අහගෙන ඉන්නවා. අද පන්ති කාමරය දිහා බලන්න. තාමත් ඒ විදිහමයි. ලෝකයේ අනිත් හැමදේම වෙනස් වුණාට, “ඉගෙන ගන්න විදිහ” තාම වෙනස් වුණේ නෑ.

නමුත් 2026 න් පස්සේ, මේ පරණ ක්‍රමය කුණු කූඩයට වැටෙනවා. AI සහ තාක්ෂණය නිසා “ඉගෙනීම” කියන එකේ අර්ථයම වෙනස් වෙනවා. මෙන්න හෙට දවසේ අධ්‍යාපනය වෙනස් වන ප්‍රධාන විදි 3ක්.

1. “දැනුම” කුණු කොල්ලයට (The End of Memorization)

අපේ පාසල් ක්‍රමය හැදිලා තියෙන්නේ “කටපාඩම් කිරීමට” (Memorizing). ඉතිහාසයේ රජවරුන්ගේ නම්, ගණිත සූත්‍ර, විද්‍යාත්මක නම් කටපාඩම් කරපු ළමයා “දක්ෂයා” වුණා. නමුත් අද AI එක තත්පරයෙන් ඒ ඕනෑම දෙයක් ඔබට කියනවා. ඉතින් ඇයි අපි අපේ මොළය හාඩ් ඩිස්ක් (Hard Disk) එකක් වගේ පාවිච්චි කරන්නේ?

හෙට දවසේ වැදගත් වෙන්නේ “ඔබ දන්නා දේ” (What you know) නෙවෙයි; “ඔබට කරන්න පුළුවන් දේ” (What you can do with it) යි.

• ප්‍රශ්න වලට උත්තර දෙන ළමයි නෙවෙයි, “අලුත් ප්‍රශ්න අහන” (Asking the right questions) ළමයි දක්ෂයන් වෙයි.
• විචාරාත්මක චින්තනය (Critical Thinking) විතරයි ඉතුරු වෙන්නේ.

2. “Just-in-Case” සිට “Just-in-Time” දක්වා

අපි මෙතෙක් ඉගෙන ගත්තේ “Just-in-Case” ක්‍රමයට. ඒ කියන්නේ “කවදා හරි ඕන වෙයිනේ” කියලා අපි අවුරුදු 13ක් පාසල් ගිහින්, තව අවුරුදු 4ක් කැම්පස් යනවා. නමුත් ඔබ උපාධිය අරන් එළියට එනකොට, ඔබ ඉගෙන ගත්ත තාක්ෂණය පරණ වෙලා ඉවරයි.

හෙට දවසේ එන්නේ “Just-in-Time” අධ්‍යාපනයයි.

• ඔබට අලුත් දෙයක් ඕනද? AI එකෙන් ඒ වෙලාවෙම ඉගෙන ගන්න (Micro-learning).
• මාස ගණන් කෝස් කරන්න ඕන නෑ. ඔබට අවශ්‍ය කුසලතාවය (Skill) දවස් කිහිපයකින් ප්‍රගුණ කරන්න පුළුවන්.
• උපාධියක් කියන්නේ “වරක් ලබා ගන්නා සහතිකයක්” නෙවෙයි; එය “Subscription” එකක් වේවි. ඔබ ජීවිත කාලයම ඉගෙන ගනිමින් (Lifelong Learning) සිටිය යුතුයි.

3. ඉගෙනීමද? Download කිරීමද? (The Matrix Moment)

මෙය තරමක් දුර ඈත අනාගතයක් වගේ පෙනෙයි. නමුත් Neuralink වැනි තාක්ෂණයන් දියුණු වීමත් සමඟ, අපට පොත් කියවන්න ඕන වෙන එකක් නෑ. අපට පුළුවන් දැනුම කෙලින්ම මොළයට Download කරගන්න.

• ඔබට චීන භාෂාව කතා කරන්න ඕනද? Language Pack එකක් Download කරගන්න.
• ඔබට Kung Fu ඉගෙන ගන්න ඕනද? Martial Arts Skill එක Upload කරගන්න.

එදාට “ඉගෙන ගන්නවා” කියන්නේ මහන්සි වෙලා කරන දෙයක් නෙවෙයි. එය හරියට ෆෝන් එකට App එකක් දාගන්නවා වගේ ලේසි වැඩක් වෙයි.

නිගමනය: මනුෂ්‍යත්වයේ පාඩම

රොබෝවරුන්ට දැනුම තියෙනවා. AI වලට ඩේටා තියෙනවා. නමුත් ඔවුන්ට නැති, ඔබට තියෙන එකම දේ “ප්‍රඥාව” (Wisdom) සහ “අනුකම්පාව” (Empathy) යි.

හෙට දවසේ පාසලෙන් උගන්වන්න ඕන ගණිතය නෙවෙයි (ඒක කැල්කියුලේටරයට පුළුවන්). උගන්වන්න ඕන “කොහොමද හොඳ මනුෂ්‍යයෙක් වෙන්නේ?”, “කොහොමද කණ්ඩායමක් එක්ක වැඩ කරන්නේ?”, “කොහොමද වැටුණාම නැගිටින්නේ?” කියන ජීවන කුසලතා පමණයි.

ඔබේ දරුවාට “රොබෝ කෙනෙක් එක්ක තරඟ කරන්න” උගන්වන්න එපා. ඔබේ දරුවාට “රොබෝට කරන්න බැරි දේ කරන්න” උගන්වන්න.