අන්තර්ජාලය සහ සමාජ මාධ්ය යනු වර්තමාන ලෝකයේ අනිවාර්ය අංගයකි. නමුත් 2026 වසර උදාවන විට, ලොව පුරා රටවල් රැසක් තම දරුවන් මෙම “ඩිජිටල් ඇබ්බැහියෙන්” මුදාගැනීම සඳහා දැඩි නීතිරීති හඳුන්වා දෙමින් සිටියි. දරුවන්ගේ මානසික සෞඛ්යය සහ ආරක්ෂාව වෙනුවෙන් ලෝකය පුරා හමා යන මෙම නව ප්රවණතාවය පිළිබඳව ඔබ දැනගත යුතුම කරුණු කිහිපයක් මෙන්න.
1. ඔස්ට්රේලියාවේ දැවැන්ත පියවර (The Australian Model)
2026 වන විට ලොව අවධානය දිනාගත් ප්රධානතම පුවත වන්නේ ඔස්ට්රේලියාව විසින් වයස අවුරුදු 16 ට අඩු දරුවන්ට සමාජ මාධ්ය භාවිතය සම්පූර්ණයෙන්ම තහනම් කිරීමයි. මෙය ලොව ප්රථම වරට ක්රියාත්මක වූ දැඩි නීතියක් වන අතර, නීතිය උල්ලංඝනය කරන සමාජ මාධ්ය සමාගම්වලට විශාල දඩ මුදල් ගෙවීමට සිදු වේ.
2. යුරෝපයේ “ඩිජිටල් වයස” (The Digital Age in Europe)
ප්රංශය, ඩෙන්මාර්කය සහ නෝර්වේ වැනි රටවල් ද 2026 වසරේදී තම රටවල දරුවන් වෙනුවෙන් නව සීමා පනවා ඇත.
- ප්රංශය: වයස අවුරුදු 15 ට අඩු දරුවන්ට සමාජ මාධ්ය ගිණුම් ආරම්භ කිරීමට දෙමාපිය අවසරය අනිවාර්ය කර තිබේ.
- ඩෙන්මාර්කය: වයස අවුරුදු 15 ට අඩු දරුවන්ට සමාජ මාධ්ය තහනම් කිරීමේ සූදානමක් පවතී.
3. ඇයි මේ තහනම?
විද්යාඥයින් සහ මනෝ වෛද්යවරුන් පෙන්වා දෙන පරිදි, අධික ලෙස සමාජ මාධ්ය භාවිතය නිසා දරුවන් තුළ:
- නින්ද නොයාම සහ මානසික ආතතිය ඇති වීම.
- සයිබර් හිරිහැර (Cyberbullying) වලට ලක්වීම.
- ස්වයං ප්රතිරූපය (Self-image) පිළිබඳ ගැටලු ඇතිවීම.
- අධ්යාපනයට ඇති අවධානය ගිලිහී යාම වැනි බරපතල ගැටලු ඇති වේ.
4. වයස තහවුරු කිරීමේ තාක්ෂණය (Age Verification Tech)
හුදෙක් වයස ඇසීමෙන් පමණක් දරුවන් පාලනය කළ නොහැකි නිසා, 2026 දී රටවල් රැසක් AI පාදක කරගත් වයස තහවුරු කිරීමේ ක්රමවේද (Biometric Age Assurance) හඳුන්වා දී ඇත. මුහුණ පරීක්ෂා කිරීමෙන් (Face scanning) හෝ රජයේ ඩිජිටල් හැඳුනුම්පත් හරහා වයස තහවුරු කරගැනීම මෙහිදී සිදු වේ.
5. ශ්රී ලංකාවට මෙහි බලපෑම කුමක්ද?
ලංකාව තුළ තවමත් මෙවැනි දැඩි වයස් සීමාවන් නීතියෙන් පනවා නොමැති වුවද, 2026 වන විට දේශීය මට්ටමින් ද මේ පිළිබඳව සාකච්ඡා ආරම්භ වී ඇත. විශේෂයෙන්ම පාසල් පද්ධතිය තුළ ස්මාර්ට් දුරකථන භාවිතය සහ සමාජ මාධ්යවලින් දරුවන් ආරක්ෂා කරගැනීම පිළිබඳව දෙමාපියන් සහ ගුරුවරුන් වඩාත් දැනුවත් විය යුතු කාලය එළඹ ඇත.
දෙමාපියන්ට උපදෙස්:
- ඔබේ දරුවා භාවිතා කරන ඇප් (Apps) පිළිබඳව අවධානයෙන් සිටින්න.
- Family Pairing වැනි ආරක්ෂක පහසුකම් භාවිතා කරන්න.
- දරුවා සමඟ විවෘතව කතා කර අන්තර්ජාලයේ ඇති අනතුරු කියා දෙන්න.
සාරාංශය: 2026 වසර යනු දරුවන්ගේ ඩිජිටල් අයිතිවාසිකම් මෙන්ම ඔවුන්ගේ ආරක්ෂාව පිළිබඳව ලෝකය අලුත් විදිහකට සිතන වසරකි. තාක්ෂණය වැළඳගත යුතු වුවද, එය දරුවාගේ ළමා කාලය සොරකම් කිරීමට ඉඩ නොතැබීම අප සැමගේ වගකීමකි.
Leave a Reply