අපි AI තාක්ෂණය වැළඳගෙන අවසන්. නමුත් අපි දන්නේ නැහැ අපි වැළඳගෙන ඉන්නේ හුරතල් පූසෙක්වද, නැත්නම් නිදාගෙන ඉන්න කොටියෙක්වද කියලා. AI පාවිච්චි කරන ඔබ, නොදැනුවත්වම වැටෙන ලොකුම වලවල් 4 මෙන්න.

1. “විශ්වාසවන්ත බොරු” (Hallucinations)

AI එකක තියෙන භයානකම ලක්ෂණය තමයි, එයා බොරු කියන්නෙත් හරියට ඇත්ත වගේමයි.

• සිදුවන දේ: AI එක නොදන්නා දෙයක් ගැන ඔබ ඇසුවොත්, එය “මම දන්නේ නෑ” කියන්නේ කලාතුරකින්. ඒ වෙනුවට එය කරන්නේ බොරු තොරතුරු, බොරු නඩු තීන්දු, හෝ බොරු ඖෂධ වට්ටෝරු හරිම ලස්සනට නිර්මාණය කරන එකයි.
• අවදානම: ඔබ පාසල් ව්‍යාපෘතියකට හෝ කාර්යාලයේ වැඩකට මේ තොරතුරු පරීක්ෂා නොකර යොදා ගත්තොත්, ඔබ ලොකු අමාරුවක වැටෙනවා.

පාඩම: AI යනු “Google Search” එක නොවේ. එය “වචන ගලපන්නෙක්” පමණයි. සැක කරන්න.

2. දත්ත පූජාව (The Privacy Leak)

“නොමිලේ ලැබෙන දෙයක් තිබේ නම්, එහි භාණ්ඩය ඔබයි.” (If it’s free, you are the product).

• සිදුවන දේ: ඔබ විනෝදයට හෝ පහසුවට ඔබේ සමාගමේ රහස්‍ය වාර්තා, පාරිභෝගික ලැයිස්තු, හෝ ඔබේ පෞද්ගලික ප්‍රශ්න ChatGPT වැනි මෙවලම් වලට ඇතුල් කරනවා.
• අවදානම: මේ දත්ත AI මාදිලි පුහුණු කිරීමට (Training Data) යොදා ගන්නවා. යම් දවසක වෙනත් රටක ඉන්න කෙනෙක්ට, ඔබේ රහස්‍ය තොරතුරක් පිළිතුරක් ලෙස ලැබෙන්න පුළුවන්.

පාඩම: ඔබේ රහස්, AI එකේ මතකයට (Memory) භාර දෙන්න එපා.

3. පක්ෂපාතීත්වය (Algorithmic Bias)

AI ඉගෙන ගත්තේ අන්තර්ජාලයෙන්. අන්තර්ජාලය කියන්නේ සුදු ජාතිකයින් සහ බටහිර සංස්කෘතිය පිරුණු තැනක්.

• සිදුවන දේ: ඔබ AI එකෙන් උපදෙසක් ගත්තොත්, එය බොහෝ විට ගැලපෙන්නේ ඇමරිකාවට හෝ යුරෝපයට මිස ශ්‍රී ලංකාවට නෙවෙයි.
• අවදානම: අපේ සංස්කෘතියට, අපේ සාරධර්ම වලට නොගැලපෙන තීරණ ගැනීමට ඔබ පෙළඹීම.

පාඩම: AI දෙන උත්තරය අපේ පොළොවට ගැලපෙනවද කියා ඔබේ “මනුෂ්‍ය මොළයෙන්” කිරා මැන බලන්න.

4. බුද්ධිමය කම්මැලිකම (Intellectual Laziness)

මෙය තමයි “The Final Human Update” එකේ ලොකුම සතුරා.

• සිදුවන දේ: මුලදී අපි AI එකෙන් උදව් ගන්නවා. පස්සේ අපි AI එකට කියලා වැඩේ කරගන්නවා. අන්තිමට අපි හිතන එක නවත්තලා, AI එක දෙන ඕනෑම දෙයක් භාර ගන්නවා.
• අවදානම: ඔබ නොදැනුවත්වම ඔබේ නිර්මාණාත්මක හැකියාව (Creativity) සහ විචාර බුද්ධිය (Critical Thinking) මලකඩ කනවා.

පාඩම: AI එකට ඩ්‍රයිව් කරන්න දෙන්න එපා; ඔබ ඩ්‍රයිවර් වෙලා AI එක “මැප් එක” (Map) විදිහට විතරක් තියාගන්න.

---

නිගමනය: AI කියන්නේ ගින්දර වගේ දෙයක්. හරියට පාවිච්චි කළොත් බත් උයන්න පුළුවන්. වැරදියට පාවිච්චි කළොත් ගෙදරම අලු වෙනවා. වෙනස තියෙන්නේ ගිනිකූර තියෙන අතේ – ඒ කියන්නේ ඔබ අතේ.