අපි හැමදාම දේශපාලනඥයින්ට බැන වදිමු. “මුන් හොරකම් කරනවා”, “මුන් බොරු කියනවා”, “මුන් තීරණ ගන්න පරක්කුයි”. නමුත් මොහොතක් සිතන්න. ප්‍රශ්නය ඇත්තේ ඒ පුද්ගලයින්ගේද? නැතහොත් “මිනිසා” කියන සත්වයාගේ ස්වභාවයේද?

මිනිසුන්ට හැඟීම් ඇත. කෑදරකම ඇත. පවුල්වාදය ඇත. තරහව සහ ඊර්ෂ්‍යාව ඇත. ඉතින්, රටක් පාලනය වැනි ඉතාම වැදගත් කාර්යයක්, මෙවැනි දුර්වලතා ඇති “මිනිසුන්ට” භාර දීම සුදුසුද?

අනාගතයේ විසඳුම මෙයයි: Algocracy (ඇල්ගොරිතම පාලනය). එනම්, රට පාලනය කරන්නේ මිනිසෙකු නොව, AI මෘදුකාංගයක් (Algorithm) විසිනි.

1. පරිපූර්ණ පාලකයා (The Perfect Ruler)

AI ජනාධිපතිවරයෙකුට මිනිස් නායකයෙකුට නැති සුපිරි බලතල ඇත.

• හොරකම් නැත: AI එකකට සල්ලි අවශ්‍ය නැත. ඊට ගෙවල් දොරවල්, වාහන හෝ ස්විස් බැංකු ගිණුම් අවශ්‍ය නැත. එනිසා “අල්ලස් ගැනීම” 100%ක්ම නැති වේ.
• පක්ෂග්‍රාහී නැත: AI එකට නෑදෑයෝ හෝ හිතවතුන් නැත. එය තීරණ ගන්නේ දත්ත (Data) මත පමණි. “මගේ මිනිහෙක්” කියා රැකියා දීමක් එහි සිදු නොවේ.
• නිදාගන්නේ නැත: දවසේ පැය 24 පුරාම, තත්පරයකටවත් නොනැවතී රටේ ආර්ථිකය ගැන එයට සිතිය හැක.

2. ඡන්දය වෙනුවට දත්ත (Data over Voting)

අද ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය ක්‍රියාත්මක වන්නේ අවුරුදු 5කට වරක් කොළ කැබැල්ලක කතිරයක් ගැසීමෙනි. එය ඉතා පැරණි ක්‍රමයකි. AI පාලනයක් යටතේ, අපට ඡන්දය දීමට අවශ්‍ය නැත. මන්ද, Google සහ Facebook දැනටමත් දන්නවා ඔබට අවශ්‍ය මොනවාද කියා.

• AI රජය විසින් නිරන්තරයෙන් ඔබේ දත්ත විශ්ලේෂණය කරයි (ඔබ මිලදී ගන්නා දේ, ඔබ ලෙඩ වන හැටි, ඔබ අන්තර්ජාලයේ සොයන දේ).
• එවිට ඔබ පාරට බැස උද්ඝෝෂණය කිරීමට පෙර, AI එක දන්නවා ඔබට බඩු මිල අඩු විය යුතු බව හෝ ඖෂධ අවශ්‍ය බව.
• මෙය “Real-time Democracy” (තත්කාලීන ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය) යි.

3. සීතල තීරණ (Cold Logic vs. Human Empathy)

මෙය ඉතා හොඳ බව පෙනුනත්, මෙහි භයානක පැත්තක්ද ඇත. AI එකක් තීරණ ගන්නේ “පිරිසිදු තර්කනය” (Pure Logic) මතයි. එහි “දයාව” (Empathy) හෝ “අනුකම්පාව” නැත.

උදාහරණයක් ලෙස: රටේ ආර්ථිකය ගොඩගැනීමට නම්, රජයේ සේවකයින්ගෙන් 50%ක් ඉවත් කළ යුතු බව දත්ත මගින් පෙන්වයි නම්, AI ජනාධිපතිවරයා තත්පරයකින් ඒ තීරණය ක්‍රියාත්මක කරනු ඇත.

• මිනිස් නායකයෙක් නම් “අනේ පව්නේ” කියා දෙපාරක් සිතනු ඇත.
• නමුත් AI එකට පෙනෙන්නේ ඉලක්කම් පමණි. එයට හැඟීම් නැත.

4. කවුද පාලකයා? (Who Codes the AI?)

ලොකුම ගැටලුව මෙයයි. AI එක සාධාරණ බව ඇත්ත. නමුත් ඒ AI එකේ කෝඩ් (Code) එක ලියන්නේ කවුද?

• එය ලියන ක්‍රමලේඛකයාට (Programmer) හෝ එය අයිති සමාගමට අවශ්‍ය විදිහට AI එක වැඩ කළොත්?
• එවිට අපි නොදැනුවත්වම ජීවත් වන්නේ “ඩිජිටල් ඒකාධිපති පාලනයක්” (Digital Dictatorship) යටතේ විය හැක. අපට විරුද්ධ වීමට කෙනෙක් නැත, මන්ද පාලකයා අදෘශ්‍යමාන කෝඩ් එකක් බැවිනි.

නිගමනය: The Final Human Update

අතීතයේ රජවරු පාලනය කළෝය. පසුව මිනිසුන් (ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදය) පාලනය කළෝය. අනාගතයේදී “දත්ත” (Data) පාලනය කරනු ඇත.

අනාගත පාර්ලිමේන්තුවේ පුටුවල වාඩි වී සිටින්නේ මන්ත්‍රීවරුන් නොව, සර්වර් (Servers) විය හැක. ප්‍රශ්නය වන්නේ, හදවතක් නැති නායකයෙක් යටතේ ජීවත් වීමට මිනිසුන් වන අපි සූදානම්ද?