කෘත්‍රිම බුද්ධිය කියන්නේ එක රැයකින් ආපු දෙයක් නෙවෙයි. මෙය දශක ගණනාවක විද්‍යාඥයන්ගේ සිහිනයක ප්‍රතිඵලයක්.

1. ආරම්භය (1950 – 1956): සිහිනයක උපත

AI ගැන මුලින්ම ලෝකයට හඳුන්වා දුන්නේ “පරිගණක විද්‍යාවේ පියා” ලෙස සැලකෙන Alan Turing.

• Turing Test: 1950 දී ඔහු “යන්ත්‍රයකට සිතිය හැකිද?” යන ප්‍රශ්නය ලෝකයෙන් ඇසුවා.
• Dartmouth Conference (1956): “Artificial Intelligence” කියන නම නිල වශයෙන් මේ ක්ෂේත්‍රයට ලැබුණේ මෙහිදීයි. John McCarthy ඇතුළු පිරිසක් එදා මේ විෂය පථය ආරම්භ කළා.

2. AI ශීත කාලය (1970s – 1990s): බලාපොරොත්තු සහ පසුබෑම

ආරම්භයේදී තිබූ උද්‍යෝගය පසුව අඩු වුණා. පරිගණකවල මතකය සහ වේගය මදි වීම නිසා AI පර්යේෂණ අඩාල වුණා. මෙය “AI Winter” ලෙස හඳුන්වනවා. නමුත් 1997 දී IBM සමාගමේ Deep Blue පරිගණකය එවකට ලෝක චෙස් ශූර Garry Kasparov පරාජය කිරීමත් සමඟ නැවතත් AI ගැන උනන්දුවක් ඇති වුණා.

3. Machine Learning සහ Big Data යුගය (2010s)

අන්තර්ජාලය සහ ස්මාර්ට් දුරකථන නිසා දත්ත (Data) විශාල වශයෙන් රැස් වුණා. මෙහිදී Deep Learning තාක්ෂණය දියුණු වුණා. Google Photos මුහුණු හඳුනා ගැනීම, Siri සහ Alexa වැනි හඬ සහායකයන් අපේ ජීවිතයට ආවේ මේ කාලයේදීයි.

4. Generative AI විප්ලවය (2022 – 2024)

2022 අගභාගයේදී ChatGPT පැමිණීමත් සමඟ AI ලෝකය මුළුමනින්ම වෙනස් වුණා. මිනිසෙකු මෙන් ලිවීමට, චිත්‍ර ඇඳීමට සහ කේත (Code) ලිවීමට AI වලට හැකි බව ලෝකය තේරුම් ගත්තා. මෙය LLMs (Large Language Models) වල ස්වර්ණමය යුගයයි.

5. 2026: Agentic AI සහ ස්වාධීනත්වය

අද (2026) වන විට AI හුදෙක් අපට පිළිතුරු දෙන යන්ත්‍රයක් නොවෙයි. අද තිබෙන්නේ Agentic AI.

• සැබෑ ලෝකයේ ක්‍රියාකාරිත්වය: අද AI වලට පුළුවන් ඔබ වෙනුවෙන් ණය ලබා ගැනීමට බැංකු සමඟ සාකච්ඡා කරන්න (Negotiate), සංකීර්ණ ව්‍යාපෘති කළමනාකරණය කරන්න සහ රොබෝවරුන් හරහා භෞතික වැඩ කිරීමට පවා.

---

AI ඉතිහාසයේ වැදගත් සන්ධිස්ථාන

වසර	වැදගත් සිදුවීම	වැදගත්කම
1950	Turing Test හඳුන්වා දීම	යන්ත්‍රයක බුද්ධිය මැනීමට පදනම දැමීම
1997	Deep Blue ජයග්‍රහණය	පරිගණකයකට මිනිස් මොළයට වඩා වේගයෙන් සිතිය හැකි බව පෙන්වීම
2016	AlphaGo ජයග්‍රහණය	AI වලට මිනිස් සහජ බුද්ධිය (Intuition) අභිබවා යා හැකි බව පෙන්වීම
2022	ChatGPT නිකුත් වීම	AI සාමාන්‍ය ජනතාවගේ එදිනෙදා මෙවලමක් වීම
2026	Agentic AI	AI ස්වාධීන සහායකයෙකු (Teammate) බවට පත්වීම

---

Pariganaka.com අවසාන විනිශ්චය:

AI කියන්නේ හුදෙක් තාක්ෂණයක් නෙවෙයි, එය මානව පරිණාමයේ ඊළඟ පියවරයි. 1950 දී ගණිතමය සමීකරණයක් ලෙස තිබූ AI, අද 2026 දී ඔබේ රැකියාවේ, අධ්‍යාපනයේ සහ නිවසේ අනිවාර්ය කොටසක් වී අවසානයි. මෙහි ආරම්භය අපි දුටුවා, නමුත් මෙහි අවසානය සහ සීමාව තීරණය වන්නේ අපේ නිර්මාණශීලීත්වය මතයි.