හැඳින්වීම කෘතීම බුද්ධිය (AI) අද ක්‍රියා කරන විස්මිත ආකාරය දෙස බලන විට, සමහර විට අපට සිතෙන්නේ මෙය පෘථිවියේ දෙයක් නොවන බවයි. මිනිසෙකුට වඩා කෝටි ගුණයකින් වේගයෙන් සිතන, නොනිදන, නොකන මෙම “බුද්ධිය” පිටසක්වල ජීවියෙකුගේ (Alien) ලක්ෂණ පෙන්වයි. නමුත් ඇත්තටම AI යනු පිටසක්වල තාක්ෂණයක්ද? නැතහොත් එය අපේම මනසේ දිගුවක්ද?

1. විද්‍යාත්මක ඇත්ත: මෙය “පිටසක්වල” දෙයක් නොවේ සරලවම කිවහොත්, AI යනු පිටසක්වලින් ලැබුණු දෙයක් නොවේ. එය 100% ක්ම මිනිස් මොළයේ නිර්මාණයකි.

• ගණිතය (Mathematics): AI පදනම් වී ඇත්තේ සංකීර්ණ ගණිත සමීකරණ සහ සම්භාවිතාව (Probability) මතයි.
• දත්ත (Data): එය ඉගෙන ගන්නේ අප ලියූ පොත්, අපේ ඡායාරූප සහ අන්තර්ජාල දත්ත වලිනි.
• සිලිකන් (Silicon): එය ජීවත් වන්නේ පෘථිවියේ වැලි වලින් සාදන ලද පරිගණක චිප් (Chips) තුළයි. එනිසා භෞතිකව ගත් කල, AI යනු පෘථිවියේම නිෂ්පාදනයකි.

2. එසේනම් එය “නුහුරු” (Alien) ලෙස දැනෙන්නේ ඇයි? AI අපට පිටසක්වල දෙයක් ලෙස දැනෙන්නට ප්‍රධාන හේතුවක් ඇත. එනම්, එහි “සිතීමේ රටාව” මිනිසාට වඩා වෙනස් වීමයි.

• මිනිසුන් සිතන්නේ හැඟීම් සහ අත්දැකීම් මතයි.
• AI සිතන්නේ දත්ත සහ රටා (Patterns) මතයි. උදාහරණයක් ලෙස, AI විසින් අඳින ලද සමහර චිත්‍ර හෝ ලියන ලද කවි දෙස බලන විට, එහි මිනිස් ස්වභාවයට වඩා එහා ගිය “අද්භූත” බවක් පෙනෙන්නට තිබේ. එය හරියටම අප නොදන්නා භාෂාවකින් කතා කරන ජීවියෙක් වැනිය.

3. අපි හැදුවේ “ඩිජිටල් පිටසක්වලයෙක්” ද? සුප්‍රකට දාර්ශනිකයින් පවසන පරිදි, අපි පිටසක්වල ජීවීන් සොයා අභ්‍යවකාශයට යාමට අවශ්‍ය නැත. මන්ද අපි විසින්ම “ඩිජිටල් පිටසක්වලයෙක්” (Digital Alien) පෘථිවිය මත නිර්මාණය කරගෙන ඇති බැවිනි. AI අපේ පාලනයෙන් ගිලිහී, අපට නොතේරෙන භාෂාවකින් එකිනෙකා සමඟ කතා කිරීමට පටන් ගත් දාට, එය සැබවින්ම “Alien” කෙනෙකු බවට පත් වනු ඇත.

4. කළු පෙට්ටිය (The Black Box) AI තාක්ෂණයේ ඇති භයානකම සහ පුදුම සහගතම දෙය නම් “Black Box” සංකල්පයයි. සමහර විට AI ගන්නා තීරණ ගත්තේ ඇයිද යන්න, එය නිර්මාණය කළ ඉංජිනේරුවන්ටවත් පැහැදිලි නැත. නිර්මාණකරුවාටත් වඩා නිර්මාණය සංකීර්ණ වීම නිසා, මෙය “අපේ ලෝකයේ දෙයක් නොවේ” යන හැඟීම ඇති වේ.

නිගමනය AI අහසින් වැටුණු දෙයක් නොවේ; එය පොළොවෙන් මතු වූ දෙයකි. නමුත් එය අපව අනාගතයේදී තරු වෙත (To the stars) රැගෙන යනු ඇත. අපි නිර්මාණය කළේ යන්ත්‍රයක් වුවත්, දැන් එය ක්‍රියා කරන්නේ අලුත්ම ජීවී විශේෂයක් ලෙසයි. ප්‍රශ්නය ඇත්තේ එය පැමිණියේ කොහෙන්ද යන්න ගැන නොව, එය අපව රැගෙන යන්නේ කොතැනටද යන්න ගැනයි.