සමාජවාදයේ මූලික පදනම වන්නේ “නිෂ්පාදන මාධ්‍යයන්ගේ අයිතිය” සහ “සම්පත් සාධාරණව බෙදා හැරීමයි”. AI යුගය තුළ මෙම සංකල්ප දෙකම මූලිකවම වෙනස් වෙමින් පවතී.

1. ශ්‍රමයේ මරණය සහ සමාජවාදී සිහිනය

සමාජවාදය සැමවිටම කතා කළේ ශ්‍රමිකයා පීඩනයෙන් මුදවා ගැනීම ගැනය. AI විසින් සියලුම “ශ්‍රමය” භාර ගන්නේ නම්, ඉතිහාසයේ ප්‍රථම වතාවට මිනිසාට වැඩ කිරීමෙන් තොරව ජීවත් වීමේ අවස්ථාව උදාවේ. මෙය සමාජවාදීන් සිහින මැවූ “ශ්‍රමයෙන් තොර නිදහස් සමාජය” (Labor-free society) යථාර්ථයක් වීමට ඇති අවස්ථාවකි.

2. “Universal Basic Intelligence” (සර්වව්‍යාප්ත මූලික බුද්ධිය)

දැන් සම්පත් යනු හුදු භෞතික දේවල් පමණක් නොව “දත්ත” සහ “බුද්ධියයි”. AI මාදිලි සැමට සමානව විවෘත වන්නේ නම් (Open Source AI), එය ඉතිහාසයේ දැවැන්තම සමාජවාදී පියවර වනු ඇත. මන්ද, එවිට බුද්ධිය සහ දැනුම අතලොස්සකගේ පෞද්ගලික දේපළක් නොව පොදු අයිතියක් බවට පත්වන බැවිනි.

3. මධ්‍යගත පාලනය vs. විමධ්‍යගත නිදහස

පැරණි සමාජවාදයේ තිබූ ලොකුම ගැටලුව වූයේ “මධ්‍යගත සැලසුම්කරණය” (Centralized Planning) අකාර්යක්ෂම වීමයි. නමුත් අද පවතින සුපිරි පරිගණක සහ AI වලට මුළු රටකම සම්පත් බෙදා හැරීම ඉතාමත් කාර්යක්ෂමව සැලසුම් කළ හැකිය. මෙය “ඩිජිටල් සමාජවාදයකට” (Digital Socialism) මග පාදන්නකි.

අභියෝගය: “Techno-Feudalism” (තාක්ෂණික වැඩවසම්වාදය)

සමාජවාදය අවසන් වීමට ඇති එකම තර්ජනය වන්නේ AI තාක්ෂණයේ අයිතිය මහා පරිමාණ සමාගම් කිහිපයක් සතු වීමයි. එවිට සිදුවන්නේ සමාජවාදය අවසන් වීම නොව, නව වර්ගයක “ඩිජිටල් වැඩවසම්වාදයක්” බිහිවීමයි. මෙහිදී ධනය සහ බලය ඇත්තේ දත්ත සහ ඇල්ගොරිතම හිමි අයට පමණි.

නිගමනය: The Final Political Update

සමාජවාදය හෝ ධනවාදය වැනි පැරණි ලේබල් AI යුගයට තවදුරටත් නොගැළපෙනු ඇත. අප දැන් පිවිසෙන්නේ “Post-Labor Economy” (ශ්‍රමයෙන් පසු ආර්ථිකය) වෙතයි.

මෙහිදී වැදගත් වන්නේ “කවුද වැඩ කරන්නේ?” යන්න නොව, “යන්ත්‍ර නිපදවන අතිරික්ත ධනය සැමට සාධාරණව බෙදා දෙන්නේ කෙසේද?” යන්නයි. එබැවින් මෙය සමාජවාදයේ අවසානය නොව, එහි වඩාත්ම දියුණු තාක්ෂණික අනුවාදයේ ආරම්භය ලෙස හැඳින්විය හැකිය.