අද අපි ජීවත් වෙන්නේ “AI යුගය” කියලා නාමකරණය කළ යුගයක. කෘතිම බුද්ධිය කියන්නේ තවදුරටත් විද්‍යා ප්‍රබන්ධ කතා වලට සීමා වූ සංකල්පයක් නොවෙයි. අපේ ජීවිතයේ දිනපතා සිදුවන කුඩාම කාර්යයන් දක්වාම AI විසින් ස්පර්ශ කරමින් තියෙනවා.
නමුත් මෙතැන වැදගත් ප්‍රශ්නයක් තියෙනවා – AI අපට උදව් කරන මෙවලමක්ද, නැත්නම් අපේ තීරණ පාලනය කරන බලයක්ද?

අපි නොදැනුවත්වම AI භාවිතා කරන මොහොතන්

ඔබ Google එකෙන් දෙයක් සෙවූ අවස්ථාවක් මතකද?
Facebook, TikTok, YouTube වගේ සමාජ මාධ්‍ය තුළ ඔබට “ඔබට කැමති වෙයි” කියලා වීඩියෝ, පෝස්ට් පෙන්නනවා.
Email එකක Spam folder එකට යන පණිවිඩ, Online shopping වල “Recommended for you” කියන කොටස – මේ හැමදේම AI.

අපිට ඒවා සාමාන්‍ය දෙයක් වගේ දැනුනත්, ඇත්තටම ඒවා අපේ රුචි, හැසිරීම්, කාලය, අවධානය විශ්ලේෂණය කරලා ගන්න තීරණ.

Algorithm එකක් අපේ “නිදහස් කැමැත්ත” වෙනස් කරනවද?

අද අපි කියන “choice” එකක් ඇත්තටම අපිම තෝරගත්ත එකක්ද?
නැත්නම් algorithm එකක් විසින් හොඳට සැලසුම් කරලා අපේ ඇස් ඉදිරියට ගෙනාව දෙයක්ද?

උදාහරණයක් ලෙස, ඔබ YouTube එකට ගියොත්, පළමු වීඩියෝ 3–4ක් බැලුවට පස්සේ, එතනින් පිටවෙන්න අපහසු වෙනවා. ඒක අහම්බයක් නෙවෙයි.
AI එක ඔබගේ අවධානය දිගටම තියාගන්න, ඔබගේ හැසිරීම් අනුවම අන්තර්ගතය සැලසුම් කරනවා.

AI – අවස්ථාවක්ද, අවදානමක්ද?

AI කියන්නේ සම්පූර්ණයෙන්ම හොඳ හෝ නරක දෙයක් නෙවෙයි.
එය අපි කොහොමද භාවිතා කරනේ කියන එක මතයි ප්‍රතිඵලය තීරණය වෙන්නේ.

අවස්ථා:

• සිසුන්ට ඉගෙනීම පහසු කරලා දෙනවා
• කුඩා ව්‍යාපාර automation කිරීම
• වෛද්‍ය, කෘෂිකර්ම, අධ්‍යාපනය වගේ ක්ෂේත්‍ර වල කාර්යක්ෂමතාව වැඩි කරනවා

අවදානම්:

• පුද්ගලික දත්ත අහිමි වීම
• Deepfake වංචා
• සමාජ මාධ්‍ය වල අධික ආසක්තිය
• මිනිස් තීරණ හැකියාව මන්දගාමී වීම

AI යුගයේ “Digital Awareness” ඇයි වැදගත්?

අද අපිට AI භාවිතා නොකර ජීවත් වෙන්න බැහැ.
නමුත් AI ගැන නොදැන ජීවත් වීම නම් ඉතා අවදානම්.

Digital Awareness කියන්නේ,

• AI එකක් ඔබ ගැන මොන දත්තද එකතු කරන්නේ?
• ඔබ දැක්කා කියලා හිතන “සත්‍යය” ඇත්තටම algorithm එකක් තෝරපු එකක්ද?
• AI tools භාවිතා කරද්දී ඔබගේ සීමාවන් කොහෙද?

මෙවැනි ප්‍රශ්න වලට පිළිතුරු දැනගැනීමයි.

AI අපට සේවකයෙක් කරගන්න පුළුවන්ද?

ඔව්.
නමුත් ඒ සඳහා,

• අපි AI එකට අඳුරු දෙවියෙක් වගේ බැලීම නවත්තන්න ඕන
• ප්‍රශ්න අහන්න ඉගෙනගන්න ඕන
• “Convenience” එක වෙනුවෙන් “Control” එක පාවා නොදෙන්න ඕන

AI එක අපට ලියලා දෙන ලිපියක්, code එකක්, පිළිතුරක් – ඒ හැමදේකටම අවසාන වගකීම තියෙන්නේ මිනිසාට.

අවසාන වචනය

AI යුගය නවත්වන්න බැහැ.
නමුත් එය අපේ ජීවිත පාලනය කරන යුගයක් වෙයිද, නැත්නම් අපිට බලය දෙන යුගයක් වෙයිද කියන එක තීරණය වෙන්නේ අපේ දැනුවත්භාවය මතයි.

තාක්ෂණය අපේ අනාගතය නිර්මාණය කරන්නේ නැහැ.
තාක්ෂණය භාවිතා කරන අපි තමයි අනාගතය නිර්මාණය කරන්නේ.