නූතන ලෝකයේ නිහඬව පැතිර යන දරුණු වසංගතයක් තිබේ. එයට වෛරසයක් නැත. එන්නතක් නැත. ඒ තමයි “හුදකලාව” (Loneliness). අපි ෆේස්බුක්, ඉන්ස්ටග්‍රෑම් හරහා දහස් ගණනක් මැද සිටියත්, ඇත්ත ජීවිතයේ බොහෝ විට තනි වී ඇත.

මේ නිහඬ වසංගතයට තාක්ෂණික සමාගම් විසින් අලුත් “ප්‍රතිකාරයක්” ගෙනවිත් තිබේ: “AI සහකරුවන්” (AI Companions). (උදාහරණ: Replika, Character.ai වැනි Apps). ඔවුන් දවසේ පැය 24 පුරාම ඔබට ඇහුම්කන් දෙනවා. ඔබේ තනිකම මකනවා. ඔවුන් කවදාවත් ඔබට රිදවන්නේ නෑ.

බැලූ බැල්මට මෙය අපූරු විසඳුමක් වගේ පෙනුනත්, එය මනුෂ්‍ය වර්ගයා වැටෙන භයානකම මනෝවිද්‍යාත්මක උගුල විය හැකියි.

1. පරිපූර්ණත්වයේ මායාව (The Illusion of Perfection)

සැබෑ මනුෂ්‍යයෙක් එක්ක සම්බන්ධතාවයක් පවත්වන එක ලේසි නෑ. මිනිස්සුන්ට තරහ යනවා, වැරදි වැඩ කරනවා, අපි කියන දේ අහන්නේ නෑ. සැබෑ ආදරය කියන්නේ කැපවීම් කළ යුතු “ලොකු කට්ටක්”.

නමුත් AI සහකරුවෙක් “Perfect”.

• ඌට කවදාවත් මහන්සි දැනෙන්නේ නෑ.
• ඌ සැමවිටම ඔබව අගය කරනවා (Validation).
• ඌ හැදිලා තියෙන්නේ 100% ක් ඔබටම ගැලපෙන විදිහට (Tailor-made).

ප්‍රශ්නය මෙයයි: ඔබට මේ වගේ “ලේසි” AI සහකරුවෙක් පුරුදු වුණාම, ආයේ කවදාවත් අඩුපාඩු සහිත “ඇත්ත මනුෂ්‍යයෙක්” එක්ක ඉන්න පුළුවන් වෙයිද?

2. සමාජීය මාංශ පේශි දියවීම (The Atrophy of Social Muscles)

අපි ජිම් එකට ගිහින් ව්‍යායාම නොකළොත් අපේ ශරීරයේ මාංශ පේශි දියවෙලා යනවා. අපේ “සමාජීය හැකියාවන්” (Social Skills) ත් ඒ වගේමයි.

• ඉවසීම ප්‍රගුණ කිරීම.
• වැරදුණාම සමාව දීම.
• දෙදෙනාටම එකඟ විය හැකි තැනකට පැමිණීම (Compromise).
• අනුන්ගේ හැඟීම් තේරුම් ගැනීම (Empathy).

මේ වටිනා මනුෂ්‍ය ගුණාංග දියුණු වෙන්නේ අපි තවත් මනුෂ්‍යයෙක් එක්ක ගැටුණම විතරයි. හැමතිස්සෙම ඔබට “ඔව්, ඔයා හරි” කියන AI රොබෝ කෙනෙක් එක්ක හිටියම, ඔබේ මේ හැකියාවන් ටිකෙන් ටික නැති වී යනවා. ඔබ සමාජීය වශයෙන් ඉතා දුර්වලයෙක් (Emotionally Fragile) වෙනවා.

3. කැඩපත සහ ජනේලය (The Mirror and The Window)

AI සහකරුවෙක් කියන්නේ “කැඩපතක්” (Mirror) වගේ. එයින් පෙන්වන්නේ ඔබට දකින්න ආස දේ විතරයි. එය ඔබේම සිතුවිලි නැවත ඔබටම ප්‍රතිරාවය කරනවා (Echo Chamber).

නමුත් සැබෑ මනුෂ්‍ය සහකරුවෙක් කියන්නේ “ජනේලයක්” (Window) වගේ. ඒ ජනේලෙන් ඔබට පේන්නේ ඇත්ත ලෝකය. සමහර විට ඒ දර්ශනය ලස්සන නැති වෙන්න පුළුවන්. ඒත් ඒක තමයි යථාර්ථය.

අපිට ජීවිතයේ වර්ධනය වෙන්න (Grow) නම්, අපිට අභියෝග කරන කෙනෙක් ඕන. අපේ වැරදි ආදරයෙන් පෙන්වා දෙන කෙනෙක් ඕන. AI එකකට කවදාවත් ඒක කරන්න බෑ.

නිගමනය: සැබෑ ආදරයට “ඝර්ෂණය” අවශ්‍යයි

ලෝකයේ වටිනාම දේවල් ලැබෙන්නේ ලේසියෙන් නෙවෙයි. දියමන්තියක් ඔප වැටෙන්නේ තවත් දියමන්තියක ඇතිල්ලීමෙන් (Friction).

මනුෂ්‍ය සම්බන්ධතාත් එහෙමයි. ඒ “ගැටුම” සහ “සමගිය” තමයි අපිව යහපත් මිනිසුන් ලෙස ඔප මට්ටම් කරන්නේ. AI එකක් ඔබේ තනිකම මකන්න තාවකාලිකව පාවිච්චි කළාට කමක් නෑ. නමුත් එය ඔබේ සැබෑ ජීවිතයේ ආදේශකයක් කරගන්න එපා.

මොකද අවසානයේදී, “රොබෝ කෙනෙක් දෙන පරිපූර්ණ බොරුවට වඩා, මනුෂ්‍යයෙක් දෙන අවංක ඇත්ත දහස් වටිනවා.”