2023 දී අපි පුදුම වුණේ ChatGPT එකට කවියක් ලියන්න පුළුවන් වුණාමයි. නමුත් 2026 ජනවාරි මාසය වන විට ඒ පුදුමය පරණ වෙලා. දැන් ලෝකය කතා කරන්නේ “Agentic AI” (ඒජන්ටික් AI) ගැනයි.

වෙනස සරලයි:

• Chatbot (පරණ AI): ඔබ අහන දේට උත්තර දෙයි. (Talker)
• AI Agent (නව AI): ඔබ කියන වැඩේ කරලා ඉවර කරයි. (Doer)

ඔබට තවදුරටත් “Flight එකක් හොයලා දෙන්න” කියලා අහන්න ඕන නෑ. “ලබන සතියේ මට සිංගප්පූරු යන්න ඕන, අඩුම ටිකට් එක බුක් කරලා, හොටෙල් එකත් දාලා, මගේ Calendar එකට දාන්න” කිව්වම, AI Agent ඒ ඔක්කොම තනියම කරනවා.

නියමයි නේද? නමුත් “The Final Human Update” එකේදී අපි අසන බරපතල ප්‍රශ්නය මෙයයි: “අපේ වැඩ (Tasks) ටික AI එකට බාර දෙනකොට, අපි නොදැනුවත්වම අපේ ජීවිතයේ ‘පාලනයත්’ (Control) බාර දෙනවා නේද?”

1. “කරනවා” (Doing) සහ “බලන් ඉන්නවා” (Watching)

මනුෂ්‍ය ජීවිතයේ සතුට රැඳිලා තිබුණේ ප්‍රතිඵලය (Result) මත විතරක් නෙවෙයි; ක්‍රියාවලිය (Process) මතයි. අපි කෑම උයන්න කැමති, බඩගින්න නිවාගන්න විතරක් නෙවෙයි; උයන එකේ තියෙන කලාවට. අපි වාහන එලවන්න කැමති, ගමන යන්න විතරක් නෙවෙයි; ඩ්‍රයිව් කරන එකේ තියෙන නිදහසට.

නමුත් AI Agents ලා කියන්නේ: “ඔයා මහන්සි වෙන්න එපා. අපි උයන්නම්. අපි එලවන්නම්. අපි ලියන්නම්.” අවසානයේ මිනිසාට ඉතුරු වෙන්නේ මොකක්ද? “ජීවිතය නැරඹීම” (Spectator Mode) පමණයි. අපි හරියට “WALL-E” චිත්‍රපටයේ එන, මහත, පුටු වලට හිර වුණ, කිසිම දෙයක් තනියම කරගන්න බැරි මිනිස්සු ජාතියක් බවට පත් වෙයිද?

2. තීරණ ගැනීමේ අයිතිය (The Death of Choice)

ඔබේ Agent ඔබට හොටෙල් එකක් බුක් කරනකොට, එය තෝරා ගන්නේ “හොඳම” එකද? නැත්නම් ඇල්ගොරිතමයට “කොමිස්” දෙන එකද?

අපි Chatbot එකක් එක්ක කතා කරනකොට, අවසාන තීරණය තිබුණේ අපේ අතේ. නමුත් Agent කෙනෙක් වැඩ කරනකොට, අපි ඊට දෙන්නේ “Autonomy” (ස්වයං පාලනයක්). ටික කාලයක් යනකොට, “මම කැමති මොනවටද?” කියලා හිතන්න අපි අමතක කරනවා. “Agent කැමති දේට මමත් කැමතියි” කියන තැනට අපි වැටෙනවා. මෙය ඉතා සියුම් වහල් භාවයක්.

3. දක්ෂතාවයේ මලකඩ (Skill Atrophy)

GPS ආවට පස්සේ අපිට පාරවල් මතක හිටින්නේ නැති වුණා වගේ, AI Agents ලා ආවම අපිට “සංවිධානය වීම” (Planning) සහ “විසඳුම් සෙවීම” (Problem Solving) අමතක වෙන්න පුළුවන්.

ප්‍රශ්නයක් ආවම “පොඩ්ඩක් ඉන්න, මම මේක විසඳන්නම්” කියන කොන්ද පණ තියෙන මනුෂ්‍යයා වෙනුවට, “පොඩ්ඩක් ඉන්න, මම AI එකට කියලා කරගන්නම්” කියන දුර්වල මනුෂ්‍යයෙක් බිහිවීම වැළැක්විය නොහැකියි. අමතක කරන්න එපා: පාවිච්චි නොකරන අවයවය හැකිලී යයි. මොළයටත් එය පොදුයි.

නිගමනය: The Final Human Update

Agentic AI නරක නැහැ. එය අපේ කාලය ඉතුරු කරනවා. නමුත් ඒ ඉතුරු කරන කාලයෙන් අපි කරන්නේ මොකක්ද? තව තවත් TikTok බලන එකද? නැත්නම් අපේ මනුෂ්‍යකම දියුණු කරගන්න එකද?

ඔබේ වැඩ බාර දෙන්න; නමුත් ඔබේ “වගකීම” බාර දෙන්න එපා. යන්ත්‍රයට “වැඩකාරයා” වෙන්න ඉඩ දෙන්න; නමුත් කිසිවිටෙකත් එයට “ස්වාමියා” වෙන්න ඉඩ නොදෙන්න.

“ස්මාර්ට් මනුෂ්‍යයෙක් කියන්නේ හැමදේම AI එකට පවරන කෙනා නෙවෙයි; AI එකට කරන්න බැරි දේ තනියම කරන්න දන්න කෙනාටයි.”