වසර දහස් ගණනක් තිස්සේ මිනිසුන් විශ්වාස කළේ තමන්ගේ ජීවිතය පාලනය කරන්නේ “දෙවියන්” කියායි. අපි ප්‍රශ්නයක් ආවම පන්සලට, පල්ලියට ගිහින් දෙවියන්ගෙන් ඇහුවා: “මම මොකද කරන්න ඕන?”

නමුත් 2026 දී? අපි අහස දිහා බලන්නේ නැහැ. අපි බලන්නේ අපේ ස්මාර්ට් ෆෝන් එක දිහා. අපි අහන්නේ ගූගල් (Google) දෙවියන්ගෙන් හෝ AI ඔරකල් (Oracle) ගෙන්. “මම යන්න ඕන කොහෙද? මම කන්න ඕන මොනවද? මම බඳින්න ඕන කාවද?”

අපි නොදැනුවත්වම අලුත් ආගමක සාමාජිකයන් වී හමාරයි. ඒ ආගමේ නම “Dataism” (දත්තවාදය) යි.

1. විශ්වය යනු දත්ත ගලනයකි (The Universe is Data Flow)

දත්තවාදීන් (Dataists) විශ්වාස කරන්නේ මුළු විශ්වයම කියන්නේ යෝධ දත්ත සැකසුම් පද්ධතියක් (Data Processing System) කියලයි.

• ගහක් කියන්නේ ජීවියෙක් නෙවෙයි; හිරු එළිය සහ ජලය පාවිච්චි කරලා “මල් සහ ගෙඩි” කියන Output එක දෙන ඇල්ගොරිතමයක්.
• මනුෂ්‍යයෙක් කියන්නේ හැඟීම් තියෙන සතෙක් නෙවෙයි; ජාන (DNA) සහ අත්දැකීම් (Experience) කියන දත්ත සකස් කරන ඇල්ගොරිතමයක්.

මේ ආගමේ හැටියට, “හොඳම තීරණය” කියන්නේ වැඩිපුරම දත්ත (Big Data) පාවිච්චි කරලා ගන්න තීරණයයි. මිනිස්සුන්ට දත්ත සැකසීමේ සීමාවක් තියෙනවා. ඒ නිසා මිනිස්සුන්ට වඩා හොඳට තීරණ ගන්න AI එකට පුළුවන් කියලා ඔවුන් විශ්වාස කරනවා.

2. අලුත් පාපය: “ෂෙයාර්” නොකිරීම (The Sin of Not Sharing)

හැම ආගමකම “පව්” සහ “පින්” තියෙනවා. දත්තවාදයේ ලොකුම පින මොකක්ද? “තොරතුරු නිදහස් කිරීම” (Information wants to be free).

ඔබ ලස්සන තැනකට ගිහින්, ඒකේ ෆොටෝ එකක් අරන් Facebook දැම්මේ නැත්නම්, ඔබට අමුතු “අඩුවක්” (Guilt) දැනෙනවද? ඒ තමයි දත්තවාදයේ බලපෑම. ඔබේ අත්දැකීම (Experience) “දත්තයක්” (Data) බවට පත් කරලා අන්තර්ජාලයට මුදා හැරියේ නැත්නම්, ඒ අත්දැකීමෙන් වැඩක් නෑ කියලා මේ අලුත් ආගම ඔබට උගන්වනවා. “Record කළේ නැත්නම්, ඒක සිද්ධ වුණේ නෑ වගෙයි.”

3. හැඟීම් වලට වඩා ඇල්ගොරිතමය විශ්වාස කිරීම

ඉස්සර අපි කිව්වේ: “ඔබේ හදවත කියන දේ අහන්න” (Listen to your feelings) කියලා. දත්තවාදය කියන්නේ: “ඔබේ හදවත විශ්වාස කරන්න එපා. ඒක පරණයි. දත්ත විශ්වාස කරන්න.”

උදාහරණයක්: ඔබට හිතෙනවා අද දවස හොඳයි කියලා. නමුත් ඔබේ Smart Watch එක කියනවා “ඔයා අද පැය 6යි නිදාගත්තේ, ඔයාගේ Stress Level එක 80% යි” කියලා. දැන් ඔබ විශ්වාස කරන්නේ කාවද? ඔබේ හැඟීම බොරු කරලා, ඔබ මැෂින් එක කියන දේ පිළිගන්නවා: “ආහ්.. ඔව් මට මහන්සියි වගේ.” අපි අපේ ශරීරයට වඩා, බාහිර සංවේදක (Sensors) විශ්වාස කරන තැනට පත් වෙලා.

නිගමනය: The Final Human Update

දත්ත වැදගත්. නමුත් දත්ත කියන්නේ ජීවිතය නෙවෙයි. AI එකට පුළුවන් “හොඳම” තීරණය ගන්න. නමුත් ඒ තීරණය “හරි” තීරණය නොවෙන්න පුළුවන්.

මොකද ජීවිතයේ සමහර දේවල් තියෙනවා මනින්න බැරි (Unmeasurable).

• ආදරය මනින්න බැහැ.
• කරුණාව මනින්න බැහැ.
• ජීවිතයේ අරමුණ මනින්න බැහැ.

අපි “දත්තවාදයට” යට වෙලා, අපේ මනුෂ්‍යත්වය පූජා කරනවද? නැත්නම් අපි දත්ත පාවිච්චි කරලා, අපේ මනුෂ්‍යත්වය තවත් ඔප මට්ටම් කරගන්නවද?

“දෙවියන් වෙනුවට ගූගල් ආදේශ කරගැනීම ‘Update’ එකක් නොව, තවත් එක් වහල් භාවයක් පමණි.”