2026 වසර වන විට AI තාක්ෂණය කෙතරම් දියුණු වී ඇත්ද යත්, සැබෑ දේ සහ කෘතිමව නිර්මාණය කළ දේ (Deepfakes) අතර වෙනස හඳුනා ගැනීම මිනිසාට ඉතා අසීරු වී ඇත. AI මගින් නිර්මාණය කරන ලද වීඩියෝ, හඬ පට සහ ඡායාරූප මගින් සිදුවන වංචා, පුද්ගලයන්ගේ කීර්තිනාමය විනාශ කිරීම සහ මූල්‍යමය පාඩු සිදු කිරීම බරපතල තර්ජනයක් බවට පත්ව ඇත.

මේ නව ඩිජිටල් තර්ජනවලින් ඔබ සහ ඔබේ දත්ත ආරක්ෂා කර ගන්නේ කෙසේදැයි බලමු.

1. Deepfake වංචාකරුවන් ක්‍රියා කරන්නේ කෙසේද?

2026 දී Deepfake තාක්ෂණය ඕනෑම කෙනෙකුට පහසුවෙන් භාවිතා කළ හැකි මෙවලමක් බවට පත්ව ඇත.

• හඬ අනුකරණය: ඔබේ ප්‍රධානියාගේ හෝ සමීපතමයෙකුගේ කටහඬ අනුකරණය කරමින් හදිසි මුදල් ඉල්ලීම්.
• වීඩියෝ ඇමතුම් වංචා: වීඩියෝ ඇමතුමකදී ඔබේ මුහුණ හෝ ශරීර චලනයන් අනුකරණය කරමින් ඔබට ඉතා සමීප කෙනෙක් ලෙස පෙනී සිටීම.
• සමාජ මාධ්‍ය හැසිරවීම: ප්‍රසිද්ධ පුද්ගලයන්ගේ හෝ සමාගම්වල ඡායාරූප සහ වීඩියෝ වෙනස් කරමින් වැරදි තොරතුරු පැතිරවීම.

2. “ඩිජිටල් ප්‍රොවනන්ස්” (Digital Provenance) යනු කුමක්ද?

Deepfake වංචාවලට එරෙහිව 2026 දී ලෝකය පුරා වේගයෙන් ව්‍යාප්ත වන නව තාක්ෂණයකි “ඩිජිටල් ප්‍රොවනන්ස්” (Digital Provenance). මෙය ඩිජිටල් අන්තර්ගතයක (ඡායාරූපයක්, වීඩියෝවක්, හඬ පටයක්) “උපන් සහතිකයක්” (Birth Certificate) වැනිය.

• ක්‍රියාකරන ආකාරය: යම් ඩිජිටල් ගොනුවක් මුලින්ම නිර්මාණය කළ ආකාරය, එයට සිදු කළ වෙනස්කම් සහ එහි මූලාශ්‍රය පිළිබඳ සම්පූර්ණ දත්ත බ්ලොක්චේන් (Blockchain) තාක්ෂණය වැනි ආරක්ෂිත ක්‍රමවේද හරහා සටහන් කර තබයි.
• ප්‍රයෝජනය: මෙය සැබෑ දත්තයක්ද නැද්ද යන්න සත්‍යාපනය (Verify) කිරීමට ඔබට හැකියාව ලැබේ.

3. ඔබව ආරක්ෂා කර ගැනීමට අනුගමනය කළ යුතු පියවර:

• පණිවිඩයක් හෝ ඇමතුමක් ලැබුණු විට සැක කරන්න: හදිසි මුදල් ඉල්ලීමක් හෝ අසාමාන්‍ය තොරතුරක් ඇතුළත් පණිවිඩයක් ලැබුණහොත්, එහි නීත්‍යානුකූලභාවය දෙවරක් පරීක්ෂා කරන්න. එය ඔබේ හිතවතෙකුගේ කටහඬක් වුවද, නැවත ඇමතුමක් ගෙන තහවුරු කර ගැනීම වඩාත් සුදුසුය.
• “ඩිජිටල් ප්‍රොවනන්ස්” පරීක්ෂා කරන්න: 2026 දී බොහෝ මාධ්‍ය ආයතන සහ සමාජ මාධ්‍ය වේදිකා (Social Media Platforms) “ඩිජිටල් ප්‍රොවනන්ස්” තොරතුරු ප්‍රදර්ශනය කරයි. යම් රූපයක හෝ වීඩියෝවක විශ්වසනීයත්වය පිළිබඳව ඔබට සැකයක් ඇත්නම්, මෙම දත්ත පරීක්ෂා කරන්න.
• විශ්වාසනීය මූලාශ්‍ර පමණක් භාවිතා කරන්න: සමාජ මාධ්‍යවල පළවන සෑම දෙයක්ම විශ්වාස නොකරන්න. ප්‍රවෘත්ති සඳහා විශ්වාසනීය ප්‍රවෘත්ති ආයතනවල නිල වෙබ් අඩවි හෝ අනුමත පුවත්පත් පමණක් භාවිතා කරන්න.
• ඔබේ දත්ත ආරක්ෂා කරන්න: ශක්තිමත් මුරපද (Strong Passwords) භාවිතා කරන්න, ද්වි-සාධක සත්‍යාපනය (Two-Factor Authentication) ක්‍රියාත්මක කරන්න, සහ ඔබේ පුද්ගලික තොරතුරු අන්තර්ජාලයේ අනාරක්ෂිතව බෙදා නොගන්න.

4. රජයේ සහ තාක්ෂණික සමාගම්වල කාර්යභාරය

2026 දී ශ්‍රී ලංකාවේ රජය සහ තාක්ෂණික සමාගම් Deepfake වංචාවලට එරෙහිව නව නීති රීති සහ තාක්ෂණික විසඳුම් හඳුන්වා දෙමින් සිටියි. දත්ත සත්‍යාපන වේදිකා සහ AI-නිරීක්ෂණ පද්ධති (AI-powered Monitoring Systems) මගින් වංචා හඳුනා ගැනීමට සහ ඉවත් කිරීමට පියවර ගෙන ඇත.

---

සාරාංශය: Deepfakes සහ AI වංචා 2026 දී බරපතල අභියෝගයක් වුවද, නිවැරදි දැනුම සහ ප්‍රවේශම් වීම තුළින් ඔබට ඒවායෙන් ආරක්ෂා විය හැක. තාක්ෂණය දියුණු වන විට, ඒ සමඟම අපගේ ඩිජිටල් සාක්ෂරතාවය (Digital Literacy) ද වැඩිදියුණු කර ගැනීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.