කලකට පෙර “Digital Twin” යන සංකල්පය භාවිත වූයේ ගුවන් යානා එන්ජින් හෝ විශාල ගොඩනැගිලි වැනි යන්ත්‍ර සූත්‍රවල ක්‍රියාකාරිත්වය අතථ්‍ය (Virtual) ලෙස අනුකරණය කිරීමටයි. නමුත් දැන් මෙම තාක්ෂණය මිනිස් සිරුර සඳහා ද භාවිත කිරීමට පර්යේෂකයන් සමත්ව තිබේ. Human Digital Twin (HDT) යනු ජීවමාන පුද්ගලයෙකුගේ දත්ත පදනම් කරගෙන නිර්මාණය කරන ලද ඔහුගේම “ඩිජිටල් අනුරුවකි”.

---

මොකක්ද මේ Human Digital Twin එකක් කියන්නේ?

සරලවම කිවහොත්, මෙය ඔබගේ සිරුරේ ක්‍රියාකාරිත්වය පරිගණකයක් තුළ අනුකරණය කරන මෘදුකාංග ආකෘතියකි. මෙය ස්ථිතික දත්ත පද්ධතියක් නොව, ඔබගේ සිරුරේ සිදුවන වෙනස්කම් සමඟ නිරන්තරයෙන් යාවත්කාලීන වන “ජීවමාන” ආකෘතියකි. මෙය නිර්මාණය කිරීමට පහත දත්ත යොදා ගැනේ:

• ජෛව විද්‍යාත්මක දත්ත: ජාන සැකැස්ම (DNA), රුධිර සාම්පල සහ සෛලීය දත්ත.
• භෞතික දත්ත: Wearable devices (Smartwatches) මගින් ලබාගන්නා හෘද ස්පන්දනය, නින්ද සහ රුධිරයේ සීනි මට්ටම.
• ජීවන රටාව: ආහාර රටාව, ව්‍යායාම සහ ඔබ ජීවත් වන පරිසරය.
• වෛද්‍ය ස්කෑන් පරීක්ෂණ: MRI සහ CT ස්කෑන් මගින් ලබාගන්නා ත්‍රිමාණ රූප.

---

මෙහි ඇති ප්‍රයෝජන මොනවාද?

1. නිවැරදි වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර (Precision Medicine)

යම් ඖෂධයක් ඔබට ලබා දීමට පෙර, එය ඔබගේ “ඩිජිටල් නිවුන් ආකෘතියට” ලබා දී එහි ප්‍රතිඵල නිරීක්ෂණය කළ හැකිය. මින් අතුරු ආබාධ අවම කරගැනීමටත්, එක් එක් පුද්ගලයාට වඩාත් ගැලපෙන ඖෂධ මාත්‍රාව තීරණය කිරීමටත් වෛද්‍යවරුන්ට හැකි වේ.

2. ශල්‍යකර්ම සඳහා පූර්ව පුහුණුව

සංකීර්ණ ශල්‍යකර්මයක් කිරීමට පෙර, ශල්‍ය වෛද්‍යවරයාට රෝගියාගේ ඩිජිටල් අනුරුව මත එම සැත්කම සිදු කර පුහුණු විය හැකිය. මෙය අවදානම අවම කර සාර්ථකත්වය වැඩි කරයි.

3. රෝග කල්තියා හඳුනා ගැනීම

ඔබේ සිරුරේ ඇති විය හැකි හෘදයාබාධයක් හෝ වෙනත් බෝ නොවන රෝගයක් පිළිබඳව ඔබේ ඩිජිටල් අනුරුව මගින් කලින් අනාවැකි පළ කළ හැකිය. එමගින් රෝගය වැළඳීමට පෙර වැළැක්වීමේ පියවර ගත හැකිය.

---

පවතින අභියෝග

මෙය ඉතා දියුණු තාක්ෂණයක් වුවද, විසඳිය යුතු ගැටලු කිහිපයක් පවතී:

• දත්ත රහස්‍යභාවය (Privacy): පුද්ගලයෙකුගේ ජාන සහ සෞඛ්‍ය දත්ත ඉතා සංවේදී බැවින්, ඒවා හැකර්වරුන්ගෙන් ආරක්ෂා කර ගැනීම විශාල අභියෝගයකි.
• සංකීර්ණතාව: මිනිස් සිරුර යනු ලොව ඇති සංකීර්ණම යන්ත්‍රයයි. එහි සෑම ක්‍රියාවලියක්ම පරිගණකයක අනුකරණය කිරීමට අතිවිශාල දත්ත සැකසුම් බලයක් (Computing Power) අවශ්‍ය වේ.

---

අනාගතය

අනාගතයේදී දරුවෙකු උපන් විගස ඔහුටම ආවේණික ඩිජිටල් නිවුන් ආකෘතියක් නිර්මාණය වනු ඇත. එය එම පුද්ගලයාගේ ජීවිත කාලය පුරාම ඔහු සමඟ විකාශනය වෙමින්, නීරෝගී ජීවිතයක් ගත කිරීමට මග පෙන්වන “ඩිජිටල් සෞඛ්‍ය උපදේශකයෙකු” ලෙස ක්‍රියා කරනු ඇත.