01 කොටස: මොකක්ද මේ Web3 ඩොමේන් (Decentralized Domains)?

අද අප භාවිතා කරන අන්තර්ජාලය (Web2) තුළ අපට හිමි “ඩිජිටල් දේපළ” ඇත්තටම අපේමද? උදාහරණයක් ලෙස, ඔබ මිලදී ගන්නා .com හෝ .lk ඩොමේන් නාමයක් සඳහා ඔබ වාර්ෂිකව කුලියක් ගෙවිය යුතුය. ඔබ එම ගෙවීම පැහැර හැරියහොත් හෝ ලියාපදිංචි ආයතනය තීරණය කළහොත්, ඔබේ වෙබ් අඩවිය අහිමි වීමට ඉඩ ඇත.

නමුත් Web3 තාක්ෂණයත් සමඟ මෙම “අයිතිය” (Ownership) පිළිබඳ සංකල්පය මුළුමනින්ම වෙනස් වී ඇත.

මොකක්ද මේ Web3 ඩොමේන් එකක් කියන්නේ?

සරලවම පැවසුවහොත්, Web3 ඩොමේන් එකක් (Decentralized Domain) යනු Blockchain තාක්ෂණය මත පදනම් වූ ඩිජිටල් අනන්‍යතාවයකි. සාමාන්‍ය ඩොමේන් නාමයක් වුවද, මෙය ක්‍රියා කරන්නේ NFT (Non-Fungible Token) එකක් ලෙසය.

මෙම ඩොමේන් සාමාන්‍යයෙන් අවසන් වන්නේ .com වෙනුවට .xmr, .crypto, .eth, .nft හෝ .polygon වැනි දිගු (Extensions) වලිනි.

Web2 (සාමාන්‍ය) සහ Web3 ඩොමේන් අතර වෙනස:

ලක්ෂණය	Web2 (.com, .lk)	Web3 (.xmr, .crypto)
අයිතිය	වාර්ෂිකව කුලියට ගැනීමකි (Subscription).	එක්වරක් මිලදී ගත් පසු සදාකාලිකවම ඔබට හිමිය.
පාලනය	මධ්‍යගත ආයතන (ICANN, Registry) සතුය.	විමධ්‍යගතය (Blockchain). කිසිවෙකුට අවහිර කළ නොහැක.
භාවිතය	වෙබ් අඩවි සහ Email සඳහා පමණි.	වෙබ් අඩවි, Crypto Wallet ලිපිනය සහ ඩිජිටල් හැඳුනුම්පත ලෙස.
පෞද්ගලිකත්වය	ඔබගේ පුද්ගලික තොරතුරු (Whois) අවශ්‍ය වේ.	සම්පූර්ණයෙන්ම නිර්නාමිකව (Anonymous) තබා ගත හැක.

මෙය වැදගත් වන්නේ ඇයි?

1. සැබෑ අයිතිය (True Ownership): ඔබ pariganaka.xmr වැනි ඩොමේන් එකක් මිලදී ගත් විට, එය ඔබේ Crypto Wallet එකට පැමිණේ. එය විකිණීමට හෝ වෙනත් අයෙකුට ලබා දීමට පූර්ණ අයිතිය ඇත්තේ ඔබට පමණි.
2. එක් ලිපිනයක් – බොහෝ වැඩ: සංකීර්ණ Crypto Wallet ලිපින (උදා: 0x123…abc) වෙනුවට ඔබේ ඩොමේන් නාමය භාවිතා කර මුදල් ලබා ගැනීමට හෝ යැවීමට හැකිය.
3. Censorship Resistance: කිසිම රජයකට හෝ ආයතනයකට ඔබගේ Web3 වෙබ් අඩවිය බලහත්කාරයෙන් වසා දැමිය නොහැක.

අවසාන සටහන

අනාගත අන්තර්ජාලය තුළ ඔබගේ ඩිජිටල් සන්නාමය (Digital Brand) සුරක්ෂිත කර ගැනීමට ඇති හොඳම මග වන්නේ Web3 ඩොමේන් නාමයකි. මෙය හුදු තාක්ෂණික විලාසිතාවක් නොව, අන්තර්ජාලයේ නිදහස උදෙසා තැබූ දැවැන්ත පියවරකි.