මනුෂ්‍ය ඉතිහාසය පුරාවටම යුද්ධය යනු පුද්ගලික දෙයක් විය. එක් මිනිසෙක් තවත් මිනිසෙකුගේ දෑස් දෙස බලා, ඔහු මරණයට පත් කළේය. එහිදී බිය, කෝපය, සහ සමහර විට අනුකම්පාව (Empathy) තිබුණි. සොල්දාදුවෙකුට වෙඩි තැබීමට පෙර දෙවරක් සිතිය හැක.

නමුත් 2025 වන විට, අපි යුද්ධයේ මෙම “මිනිස් සාධකය” (Human Factor) ඉවත් කිරීමට සූදානම් වෙමු. අපි සාදරයෙන් පිළිගනිමු “ඝාතක රොබෝවරුන්ගේ යුගය” (The Age of Slaughterbots).

1. මොකක්ද මේ “ස්වයංක්‍රීය ඝාතක අවියක්” (LAW)?

අපි ඩ්‍රෝන යානා ගැන දනිමු. අද යුද්ධවලදී ඒවා බහුලව භාවිතා වේ. නමුත් ඒ සෑම ඩ්‍රෝන යානයක් පිටුපසම, කිලෝමීටර් ගණනක් ඈත වායුසමීකරණය කළ කාමරයක, ජොයිස්ටික් එකක් අතින් ගත් මිනිසෙක් සිටී. අවසාන බොත්තම ඔබන්නේ මිනිසෙකි (Human in the loop).

නමුත් “Lethal Autonomous Weapons” (LAWs) යනු ඊළඟ පියවරයි. මෙහිදී මිනිසා ඉවත් වේ (Human OUT of the loop).

• ඔබ රොබෝට ඉලක්කය දෙනවා (උදා: “මේ පින්තූරයේ ඉන්න පුද්ගලයා හොයාගන්න” හෝ “මේ නිල ඇඳුම ඇඳපු අයව මරන්න”).
• එතැන් සිට සියල්ල කරන්නේ AI එකයි. එය පියාසර කරයි, ෆේස්බුක් දත්ත සහ Facial Recognition භාවිතා කර ඉලක්කය සොයා ගනී, තීරණය ගනී, වෙඩි තබයි.

යන්ත්‍රය “විනිසුරු” සහ “දඬුවම් ක්‍රියාත්මක කරන්නා” යන දෙදෙනාම බවට පත්වේ.

2. “Slaughterbots” සහ රංචු තාක්ෂණය (Swarm Tech)

මෙහි ඇති භයානකම අවස්ථාව වන්නේ විශාල ටැංකි හෝ ගුවන් යානා නොවේ. එය ඔබේ අතේ ගුලියක් තරම් කුඩා ඩ්‍රෝන යානාය. ඔබට පුළුවන් මෙවැනි කුඩා, පුපුරණ ද්‍රව්‍ය සහිත ඩ්‍රෝන යානා දහස් ගණනක් (A Swarm) එකවර අහසට මුදා හරින්න. ඒවා කුරුලු රංචුවක් මෙන් එකිනෙකා හා සන්නිවේදනය කරමින්, නගරයක් පුරා විසිරී ගොස්, නිශ්චිත පුද්ගලයන්ගේ හිසටම පහර දී පුපුරා යනු ඇත.

ඒවා නැවැත්වීමට බැරිය. වෙඩි තබා බිම දැමීමට නොහැකි තරම් ඒවා කුඩා සහ වේගවත්ය. මෙය න්‍යෂ්ටික බෝම්බයකට වඩා භයානක විය හැක, මන්ද එයට පින්තූරයක් බලා මිනිසුන් තෝරා බේරා මරා දැමිය හැකි බැවිනි.

3. මරණයේ ඇල්ගොරිතමය (The Algorithm of Death)

යන්ත්‍රයකට “කණගාටුවක්” හෝ “බියක්” නැත. එයට ඇත්තේ කෝඩ් එකක් පමණි.

• යුද බිමේදී තුවක්කුවක් අතට ගත් ළමයෙක් සහ කුඩා සෙබළෙක් අතර වෙනස AI එකකට හඳුනාගත හැකිද?
• සතුරෙක් යටත් වීමට අත් ඔසවන විට, එය තේරුම් ගැනීමට රොබෝවරයාට “සදාචාරයක්” (Ethics) තිබේද?

AI එකේ Facial Recognition පද්ධතිය වැරදිලා සිවිල් වැසියෙක්ව ත්‍රස්තවාදියෙක් ලෙස හඳුනා ගත්තොත්? යන්ත්‍රය තත්පරයෙන් දහසෙන් පංගුවක් තුළ වෙඩි තබනු ඇත. පසුතැවීමක් නැත.

4. වගකියන්නේ කවුද? (The Accountability Gap)

මෙය නීතිමය වශයෙන් කළු කුහරයකි. ස්වයංක්‍රීය රොබෝවරයෙක් අතින් යුද අපරාධයක් සිදු වුවහොත් (උදා: රෝහලකට බෝම්බ දැමීම), උසාවියට ගෙනියන්නේ කාවද?

• රොබෝට නඩු දාන්න බැහැ.
• එය හැදූ සමාගමට නඩු දාන්නද? (ඔවුන් කියයි “අපේ මැෂින් එකේ අවුලක් නෑ, පාවිච්චි කරපු විදිහ වැරදියි”).
• අණ දුන් ජෙනරාල්ට නඩු දාන්නද? (ඔහු කියයි “මම වෙඩි තියන්න කිව්වේ නෑ, රොබෝ තනියම තීරණය කළේ”).

අවසානයේ කිසිවෙකු වග නොකියන මරණ බහුල වනු ඇත.

නිගමනය: The Final Human Update

අපි බිය වූයේ Terminator චිත්‍රපටයේ Skynet ගැනයි. නමුත් සැබෑ අනතුර ඊට වඩා සරල සහ ලාභදායී ය. යුද්ධය යනු තවදුරටත් වීරත්වය හෝ දේශප්‍රේමය පිළිබඳ දෙයක් නොවේ. එය “කාගේ ඇල්ගොරිතමයද වඩා හොඳ?” යන ප්‍රශ්නය පමණි.

අනාගත යුද්ධය වීඩියෝ ගේම් එකක් මෙන් වනු ඇත. වෙනසකට ඇත්තේ, ලකුණු වෙනුවට එකතු වෙන්නේ සැබෑ මළ සිරුරු වීමයි.