“Big Brother is Watching You” යනු ජෝර්ජ් ඕවල්ගේ ‘1984’ පොතේ එන වාක්‍යයකි. එකල එය ප්‍රබන්ධයකි. අද එය යථාර්ථයකි.

අතීතයේදී ඔබට තනි වීමට අවශ්‍ය නම්, කාමරයට ගොස් දොර වසා ගැනීම ප්‍රමාණවත් විය. නමුත් අද? ඔබේ සාක්කුවේ ඇති ස්මාර්ට් ජංගම දුරකථනය, ඔබේ අතේ ඇති ස්මාර්ට් ඔරලෝසුව, පාරේ ඇති CCTV කැමරාව සහ අන්තර්ජාලය… මේ සියල්ල දවසේ පැය 24 පුරාම ඔබේ සෑම පියවරක්ම වාර්තා කරයි.

අපි ගමන් කරමින් සිටින්නේ “Surveillance State” (නිරීක්ෂණ රාජ්‍යයක්) වෙතටයි. එහිදී “පෞද්ගලිකත්වය” (Privacy) යනු ඉතිහාස පොත්වල පමණක් ඉතිරි වන සංකල්පයක් වනු ඇත.

1. පහසුව වෙනුවෙන් නිදහස විකිණීම (Convenience vs. Privacy)

අපිව බලහත්කාරයෙන් නිරීක්ෂණය කරනවාට වඩා, අපි කැමැත්තෙන්ම අපේ තොරතුරු ලබා දීම මෙහි ඇති පුදුමයයි.

• අපි Google Maps පාවිච්චි කරන්නේ අපේ ගමන් මාර්ගය Google සමාගමට ලබා දීමෙනි.
• අපි Face ID පාවිච්චි කරන්නේ අපේ මුහුණේ ජෛව දත්ත (Biometrics) Apple හෝ Android වෙත ලබා දීමෙනි.
• අපි Social Media වල Photo දමන්නේ අපි සිටින තැන සහ අපි කන බොන දේ ලෝකයටම කියමිනි.

අපට අවශ්‍ය “පහසුව” (Convenience) යි. ඒ වෙනුවෙන් අපි ගෙවන මිල වන්නේ අපගේ “පෞද්ගලිකත්වය” යි.

2. මුහුණු හඳුනාගැනීම (Facial Recognition & AI)

වීදියේ සවි කර ඇති CCTV කැමරාවක් දෙස බලන්න. අතීතයේදී එය හුදෙක් වීඩියෝවක් පමණි. නමුත් අද AI තාක්ෂණය නිසා, ඒ කැමරාවට ඔබව දුටු සැණින් හඳුනාගත හැක.

• ඔබේ නම, ලිපිනය, රැකියාව, අපරාධ වාර්තා සහ සමාජ මාධ්‍ය ගිණුම් තත්පරයකින් තිරය මත දිස්වේ.
• චීනය වැනි රටවල දැනටමත් පොලිස් නිලධාරීන් පළඳින ස්මාර්ට් කණ්ණාඩි මගින් මෙය සිදු කෙරේ.
• ඔබට තවදුරටත් පිරිසක් අතරේ සැඟවී සිටිය නොහැක. ඔබ ඇවිදින බාර්කෝඩ් (Walking Barcode) එකක් වැනිය.

3. සමාජ ණය ක්‍රමය (Social Credit System)

පෞද්ගලිකත්වය නැති වූ විට රජයකට කළ හැකි භයානකම දෙය මෙයයි. ඔබේ හැසිරීම අනුව ඔබට ලකුණු ලබා දෙන ක්‍රමයකි.

• ඔබ පාරේ කෙල ගැසුවොත්, රථවාහන නීති කැඩුවොත් හෝ රජයට විරුද්ධව අන්තර්ජාලයේ යමක් ලිව්වොත්, ඔබේ “ලකුණු” අඩු වේ.
• ලකුණු අඩු වූ විට ඔබට දුම්රිය ප්‍රවේශපත්‍ර මිලදී ගැනීමට, ණය ලබා ගැනීමට හෝ හොඳ රැකියාවක් ලබා ගැනීමට නොහැකි වේ.
• මෙය හුදෙක් නිරීක්ෂණය කිරීමක් නොවේ; මෙය “පාලනය කිරීමකි” (Control).

4. “මට හංගන්න දෙයක් නෑනේ?” (The “Nothing to Hide” Argument)

බොහෝ අය කියන්නේ, “මම වැරදි කරන්නේ නැත්නම්, කවුරු බැලුවාම මට මොකද?” කියාය. මෙය ඉතා භයානක ආකල්පයකි.

• පෞද්ගලිකත්වය අවශ්‍ය වන්නේ කුඩු විකුණන අයට හෝ හොරුන්ට පමණක් නොවේ.
• පෞද්ගලිකත්වය යනු නිදහසේ සිතීමට, කැමති දේ කියවීමට සහ අන් අයගේ විනිශ්චයකින් තොරව ජීවත් වීමට ඇති අයිතියයි.
• ඔබේ සෑම ක්‍රියාවක්ම කෙනෙක් බලාගෙන ඉන්නවා නම්, ඔබ හැසිරෙන ආකාරය වෙනස් වේ. ඔබ රොබෝවරයෙකු මෙන් නීතිවලට පමණක් වැඩ කරන බියගුලු මිනිසෙකු බවට පත් වේ.

5. මනස කියවීම (Neuro-Surveillance)

තාක්ෂණයේ ඊළඟ පියවර (Neuralink වැනි) පැමිණි විට, ඔවුන්ට අපේ සිතුවිලි පවා කියවිය හැකි වනු ඇත. එවිට “සිතීමේ නිදහස” ද නැති වී යනු ඇත. ඔබ රජයට විරුද්ධව “සිතන” දේ පවා අපරාධයක් (Thought Crime) ලෙස සලකන කාලයක් ඒවිද?

නිගමනය: The Final Human Update

අනාගතයේදී “පෞද්ගලිකත්වය” යනු මිලදී ගත යුතු සුඛෝපභෝගී භාණ්ඩයක් (Luxury Item) වනු ඇත. ධනවතුන්ට පමණක් නිරීක්ෂණවලින් මිදී ජීවත් වීමට හැකි වනු ඇති අතර, සාමාන්‍ය මිනිසුන් නිරන්තරයෙන් ඩිජිටල් ඇස් යටතේ ජීවත් වනු ඇත.

අපි ආරක්ෂාව (Security) වෙනුවෙන් නිදහස (Liberty) පූජා කරමින් සිටිමු.