ඔබ මේ ලිපිය කියවන්න තීරණය කළේ ඇයි? ඔබ හිතනවා ඒක “ඔබේ තීරණයක්” කියලා. ඔබ ඊළඟට ඡන්දය දෙන්නේ කාටද? ඔබ විවාහ කරගන්නේ කාවද? ඔබ අද රෑට කන්නේ මොනවද? අපි හිතන් ඉන්නේ මේ හැමදේම තීරණය කරන්නේ අපේ “නිදහස් කැමැත්ත” (Free Will) කියලයි.

නමුත් 2026 දී විද්‍යාව සහ AI තාක්ෂණය එකතු වෙලා අපට කියන කටුක සත්‍යය මෙයයි: “නිදහස් කැමැත්ත යනු මිත්‍යාවකි. මිනිසා යනු දැන් පහසුවෙන්ම ‘Hack’ කළ හැකි සතෙකි (Hackable Animal).”

1. ඔබව ඔබට වඩා හොඳින් දන්නා යන්ත්‍රය

ඔබේ අම්මාට හෝ තාත්තාට වඩා හොඳින් Google හෝ Facebook ඔබව හඳුනනවා. ඔබේ හද ගැස්ම (Smart Watch), ඔබේ ඇස් යන දිශාව (Eye Tracking), සහ ඔබේ මුහුණේ ඉරියව් (Facial Recognition) හරහා AI එකකට පුළුවන් ඔබේ හැඟීම් කියවන්න.

• ඔබ බය වෙලාද ඉන්නේ?
• ඔබ බොරුද කියන්නේ?
• ඔබ කාටහරි ආකර්ෂණය වෙලාද ඉන්නේ?

ඔබේ හිතට ඒ හැඟීම එන්නත් කලින්, AI එක ඒ බව දන්නවා. “දත්ත (Data) යනු අලුත් මන කියවන්නායි.” යන්ත්‍රයකට පුළුවන් නම් ඔබේ හැඟීම් පුරෝකථනය (Predict) කරන්න, ඊළඟ පියවර වෙන්නේ ඔබේ හැඟීම් පාලනය (Manipulate) කිරීමයි.

2. තීරණ ගැනීමේ “රිමෝට් කන්ට්‍රෝලය”

අපි හිතන්නේ අපි ෂොපින් කරන්නේ අපිට ඕන දේ කියලා. නමුත් Amazon හෝ Daraz ඇල්ගොරිතමය දන්නවා, හරියටම රෑ 10.30 ට ඔබට “බඩගිනි වෙන බව”. ඒ වෙලාවට හරියටම පීසා එකක පින්තූරයක් ඔබේ ෆෝන් එකට එනවා. ඔබ හිතනවා “ආ මට පීසා කන්න හිතුණා” කියලා. නෑ! ඒක ඔබට හිතුණ දෙයක් නෙවෙයි; ඒක ඔවුන් ඔබට හිතෙන්න සැලැස්වූ දෙයක්.

දේශපාලනයේදී මේක ඊටත් වඩා භයානකයි. ඔබේ බය, තරහව අවුස්සන පෝස්ට් එකක් AI විසින් ඔබට පෙන්නනවා. ඔබ නිකම්ම ඒ පක්ෂයට විරුද්ධව (හෝ පක්ෂව) හැඩගැහෙනවා. ඡන්ද මධ්‍යස්ථානයට යනකොට ඔබ හිතන්නේ ඔබ ස්වාධීනයි කියලා; නමුත් ඔබේ මනස මාස ගණනක් තිස්සේ “Program” කරලා ඉවරයි.

3. ජෛව-රසායනික රූකඩ (Bio-chemical Puppets)

විද්‍යාව කියන්නේ මිනිස් මොළය කියන්නේ ලෝකයේ සංකීර්ණම පරිගණකය කියලයි. අපේ හැඟීම් (ආදරය, තරහ, බිය) කියන්නේ මොළයේ සිදුවන රසායනික ක්‍රියාවලියක් (Chemical Process) විතරයි.

AI තාක්ෂණය දැන් මේ “රසායනික කේතය” (Chemical Code) බිඳිමින් (Crack) ඉන්නවා. ඔබට ඩොපමයින් (Dopamine) ටිකක් ඕන නම් TikTok එකක් පෙන්නනවා. ඔබට ඇඩ්‍රිනලින් (Adrenaline) ටිකක් ඕන නම් ත්‍රාසජනක වීඩියෝවක් පෙන්නනවා. අපි නොදැනුවත්වම ඇල්ගොරිතමය නටවන තාලයට නටන “ජෛව විද්‍යාත්මක රූකඩ” බවට පත් වෙලා.

නිගමනය: The Final Human Update

අපි මේකට බය වෙන්න ඕනද? ඔව්. හැබැයි කලබල වෙන්න නරකයි. අපිට “හැක් නොවී” (Unhackable) ඉන්න බැහැ. නමුත් අපිට පුළුවන් “අපිව හැක් කරන බව දැනගෙන” ජීවත් වෙන්න.

ඊළඟ වතාවේ ඔබට දෙයක් මිලදී ගන්න හිතුණම, හෝ දේශපාලන කේන්තියක් ආවම, පොඩ්ඩක් නතර වෙලා හිතන්න: “මේක මගේ සිතුවිල්ලක්ද? නැත්නම් මේක ඇල්ගොරිතමයක් විසින් මගේ ඔළුවට දාපු බීජයක්ද?”

“ඔබේ මනස ගෙයක් වගේ පරිස්සම් කරගන්න. නැත්නම් අනාගතයේදී ඔබේ මනසේ යතුර තියෙන්නේ ඔබේ අතේ නෙවෙයි; සිලිකන් නිම්නයේ (Silicon Valley) සර්වර් එකක් අතේ.”