ඩිජිටල් මාධ්‍ය ක්ෂේත්‍රය නියාමනය කිරීමේ ගෝලීය ප්‍රයත්නයේ තීරණාත්මක පරීක්ෂණ බිමක් බවට ඕස්ට්‍රේලියාව මේ වන විට පත්වෙමින් තිබේ. වයස අවුරුදු 16 ට අඩු ළමුන් සඳහා සමාජ මාධ්‍ය තහනම් කිරීමට ගත් ආන්දෝලනාත්මක පියවරෙන් පසුව, ඕස්ට්‍රේලියානු රජය දැන් අවධානය යොමු කර ඇත්තේ සමාජ මාධ්‍ය වේදිකාවල හදවත බඳු වූ ප්‍රබල ඇල්ගොරිතම (algorithms) වෙතයි.

“My Feed, My Way” නමින් හඳුන්වා දී ඇති මෙම නවතම යෝජනාව යටතේ, පුද්ගලීකරණය කළ නිර්දේශිත අන්තර්ගතයන් (personalized algorithm feeds) අක්‍රිය කිරීමට පරිශීලකයින්ට පැහැදිලි “Off Switch” එකක් ලබා දෙන ලෙස ඕස්ට්‍රේලියානු රජය ප්‍රධාන පෙළේ තාක්ෂණික සමාගම්වලින් ඉල්ලා සිටියි.

මෙම “My Feed, My Way” වැඩපිළිවෙළෙහි ප්‍රධාන කරුණු සහ ඒ හරහා ඩිජිටල් ලෝකයට සිදුවන බලපෑම පහතින් විමසා බලමු.

1. ප්‍රධාන ඉලක්කය: Recommender ඇල්ගොරිතම පද්ධතිය

මෙම නීතිමය පියවර තේරුම් ගැනීමට නම් ඇල්ගොරිතම ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය වෙන්කර හඳුනාගත යුතුය. ඇල්ගොරිතමයක් යනු මෘදුකාංග රීති මාලාවකි. උදාහරණයක් ලෙස Instagram තුළ ප්‍රධාන Feed එක, Stories සහ Reels සඳහා වෙන වෙනම ඇල්ගොරිතම ක්‍රියාත්මක වේ.

කෙසේ වෙතත්, ඕස්ට්‍රේලියානු රජයේ ප්‍රධාන ඉලක්කය වන්නේ Recommender පද්ධතියයි. පරිශීලකයා අනුගමනය (follow) කරන පුද්ගලයින්ගෙන් ඔබ්බට ගොස්, නොදන්නා මූලාශ්‍රවලින් අන්තර්ගතයන් ඉදිරිපත් කරමින් පරිශීලකයා තිරය මත රඳවා තබා ගැනීම මෙම ක්‍රමයේ අරමුණයි.

පර්ත් හි කර්ටින් විශ්වවිද්‍යාලයේ මහාචාර්ය ටාමා ලීවර් (Tama Leaver) පෙන්වා දෙන පරිදි, මෙම නිර්දේශිත ඇල්ගොරිතම සකසා ඇත්තේ පරිශීලකයා කැමති දේ පමණක් නොව, ඔවුන්ව කෝපයට හෝ දැඩි ප්‍රතිචාර දැක්වීමට පොළඹවන ආන්දෝලනාත්මක කරුණු පෙන්වමින් ඔවුන්ව දීර්ඝ වේලාවක් රඳවා තබා ගැනීමටයි. මෙම ඇබ්බැහි කරවන සහ නොමඟ යවන සුළු ස්වභාවය පාලනය කිරීම රජයේ ප්‍රධාන අරමුණ වී ඇත.

2. “Off Switch” සහ සමාජ මාධ්‍යවල අතීතයට යාමක්

යුරෝපා සංගමය (EU) විසින් හඳුන්වා දුන් නීති රීතිවලට සමානව, ඕස්ට්‍රේලියාවද ඉල්ලා සිටින්නේ මෙම Recommender ඇල්ගොරිතම අක්‍රිය කිරීමේ විකල්පයක් පරිශීලකයාට ලබා දිය යුතු බවයි.

තාක්ෂණිකව ඇල්ගොරිතම සම්පූර්ණයෙන්ම ක්‍රියාවිරහිත කළ නොහැක; මන්ද ඇල්ගොරිතමයක් නොමැතිව සමාජ මාධ්‍ය ජාලයකට ක්‍රියාත්මක විය නොහැකිය. ඒ වෙනුවට මෙම විකල්පය හරහා සිදුවන්නේ පරිශීලකයා තෝරාගෙන අනුගමනය කරන (follow කරන) ගිණුම්වල අන්තර්ගතයන් පමණක් කාලානුක්‍රමිකව (reverse-chronological order) පෙන්වීමයි.

විශේෂඥයන් මෙය හඳුන්වන්නේ 2012 හෝ 2013 කාලයේ පැවති මුල් යුගයේ සමාජ මාධ්‍ය අත්දැකීමට නැවත ගමන් කිරීමක් වශයෙනි. තමන් අනුගමනය කරන ගිණුම් ක්‍රමානුකූලව කළමනාකරණය නොකළ පරිශීලකයෙකුට මෙය තරමක් නීරස අත්දැකීමක් විය හැකි වුවද, ඩිජිටල් නිදහස සහ අනවශ්‍ය ඇබ්බැහිවීම්වලින් මිදීම සඳහා මෙය අතිශය වැදගත් පියවරක් ලෙස සැලකේ.

3. තාක්ෂණික සමාගම්වල ප්‍රතිචාරය සහ මහජන සම්බන්ධතා (PR) අර්බුදය

මෙම තීරණය සම්බන්ධයෙන් තාක්ෂණික දැවැන්තයින් දැඩි නොසතුට පළ කර ඇත. Instagram හි ප්‍රධානී ඇඩම් මොසේරි (Adam Mosseri) මීට පෙර ප්‍රකාශ කර තිබුණේ මෙම ඇල්ගොරිතම අක්‍රිය කිරීමෙන් පරිශීලකයින් සමාජ මාධ්‍ය තුළ ගත කරන කාලය අඩුවිය හැකි බවයි.

කෙසේ වෙතත්, පරිශීලක ආරක්ෂාව සහ විශේෂයෙන්ම ළමුන්ගේ මානසික සෞඛ්‍යය සම්බන්ධයෙන් තාක්ෂණික සමාගම් මේ වන විට දැවැන්ත මහජන සම්බන්ධතා අර්බුදයකට මුහුණ දී සිටී. මෑතකදී එක්සත් ජනපදයේදී, ඇබ්බැහි කරවන ඇල්ගොරිතම පිළිබඳ නඩුවක් සමථයකට පත් කර ගැනීම සඳහා Meta සමාගමට ඩොලර් බිලියන 1.8 ක දැවැන්ත මුදලක් ගෙවීමට පවා එකඟ වීමට සිදු විය.

4. රජයේ මැදිහත්වීම සහ විවේචන

මෙම යෝජනාව ඕස්ට්‍රේලියාව තුළ දැඩි දේශපාලන කතිකාවකටද මඟ පාදා ඇත. විපක්ෂ නායක ඇන්ගස් ටේලර් (Angus Taylor) සහ පෝලින් හැන්සන් (Pauline Hanson) වැනි දේශපාලනඥයන් පෙන්වා දෙන්නේ මෙය රජය විසින් අන්තර්ජාල අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ නිදහස සීමා කිරීමක් (censorship) විය හැකි බවයි.

අනෙක් අතට, ෂැනෙල් කොන්ටෝස් (Chanel Contos) වැනි ඩිජිටල් අයිතිවාසිකම් ක්‍රියාකාරිකයින් පවසන්නේ රජය මීට වඩා දැඩි විය යුතු බවයි. ඔවුන්ගේ මතය වන්නේ Recommender ඇල්ගොරිතම අක්‍රිය කිරීමේ විකල්පය (opt-out) ලබා දෙනවා වෙනුවට, මුල සිටම සාමාන්‍ය කාලානුක්‍රමික Feed එක පෙරනිමියක් (default) ලෙස ලබා දී, අවශ්‍ය නම් පමණක් ඇල්ගොරිතම සක්‍රිය කර ගැනීමේ (opt-in) ක්‍රමවේදයක් ගෙන ආ යුතු බවයි.

වයස අවුරුදු 16 ට අඩු දරුවන්ට සමාජ මාධ්‍ය තහනම් කිරීමේ නීතිය ප්‍රායෝගිකව ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී තාක්ෂණික ගැටලු රැසක් මතු වුවද, මෙම Recommender ඇල්ගොරිතම පාලනය කිරීමේ උත්සාහය වඩාත් තාක්ෂණික සහ සංයුක්ත පියවරකි.

ලොව පුරා ඩිජිටල් සුරක්ෂිතභාවය පිළිබඳ නීති දැඩි වෙමින් පවතින පසුබිමක, ඕස්ට්‍රේලියාවේ “My Feed, My Way” සංකල්පය ඉදිරියේදී ගෝලීය වශයෙන් සමාජ මාධ්‍ය නියාමනයේ නව ප්‍රමිතිය බවට පත්වීමට ඉඩ ඇත.