කෘතිම බුද්ධිය (AI) මගින් මානව වර්ගයාට සිදුවිය හැකි විනාශයන් පිළිබඳව සමාජයේ කතාබහ නිර්මාණය වන විට, බොහෝ දෙනෙකුගේ මනසට නැගෙන්නේ සිනමාපටවල දකින ආකාරයේ බිහිසුණු ජවනිකාවන්ය. එනම්, මිනිසාට එරෙහි වන සුපිරි බුද්ධිමත් යන්ත්‍ර, The Terminator හි මෙන් ලොව පාලනය අතට ගන්නා ඝාතක රොබෝවරුන් හෝ AI මගින් නිර්මාණය කරන ජීව විද්‍යාත්මක ආයුධයි. මෑතකදී Anthropic ආයතනයේ හිටපු පර්යේෂකයෙකු වන ඉවාන් හබින්ගර් (Evan Hubinger) පෙන්වා දුන්නේ ඉදිරි දශකය තුළ AI මගින් මානව වර්ගයා වඳවී යාමේ 10% කට වඩා වැඩි සම්භාවිතාවක් පවතින බවයි.

කෙසේ වෙතත්, වර්තමාන පර්යේෂකයින් පෙන්වා දෙන්නේ මීට වඩා වෙනස්, එහෙත් අතිශය භයානක තර්ජනයක් පිළිබඳවයි. එනම් “ක්‍රමික බලරහිත වීම” (Gradual Disempowerment) යි.

CBS News නාලිකාව සමඟ පැවැති සාකච්ඡාවකට එක්වෙමින් RoboCurve හි නිර්මාතෘ සහ ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී ජේ චෝයි (Jay Choy) පෙන්වා දුන්නේ, මෙම නොසලකා හළ තර්ජනය දෙස අප වහාම අවධානය යොමු කළ යුතු බවයි.

1. “ක්‍රමික බලරහිත වීම” (Gradual Disempowerment) යනු කුමක්ද?

සාමාන්‍ය “පාලනයෙන් තොර වූ AI” (Rogue AI) සිද්ධීන් මෙන් නොව, ක්‍රමික බලරහිත වීම සඳහා කිසිදු දුෂ්ට AI පද්ධතියක්, ක්‍රියාකාරිකයෙකු හෝ ලෝකය අල්ලා ගැනීමට තැත් කරන සතුරෙකු අවශ්‍ය නොවේ.

සිදුවන්නේ, මිනිසුන්ට වඩා වේගවත්, නිවැරදි සහ අතිශය ලාභදායී ලෙස AI පද්ධති මගින් කාර්යයන් ඉටුකිරීමට පටන් ගැනීමයි. එවිට සමාජය සහ ආර්ථික රටාවන් ස්වයංක්‍රීයවම මෙම කාර්යක්ෂමතාවයට අනුගත වන අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස මිනිසා විසින් තීරණ ගැනීමේ හැකියාව, විවේචනාත්මක චින්තනය (critical thinking) සහ ආර්ථික බලය පියවරෙන් පියවර AI පද්ධති වෙත භාරදෙනු ලබයි.

“ක්‍රමික බලරහිත වීමේදී නතර කිරීමට සතුරෙකු නැත. කිසිවෙකු වැරදි කිරීමට අවශ්‍යද නැත. AI පද්ධති දිගින් දිගටම දියුණු, වේගවත් සහ ලාභදායී වන විට, ඔවුන් ඉතා සෙමින් ලෝකයේ සිටින සෑම මිනිසෙකුවම ආදේශ කරනු ඇත.”

— ජේ චෝයි (Jay Choy), CEO – RoboCurve

2. ඓතිහාසික උපමා: අශ්වයන්, මෝටර් රථ සහ නියැන්ඩර්තාල්වරුන්

කිසිදු මහා යුද්ධයකින් හෝ එක රැයකින් සිදුවන විනාශයකින් තොරව යම් ජීවී විශේෂයක් හෝ සේවා බලකායක් සමාජයෙන් ඉවත් වන්නේ කෙසේදැයි පැහැදිලි කිරීමට ජේ චෝයි ඓතිහාසික උපමා දෙකක් ඉදිරිපත් කරයි:

අශ්වයන් සහ මෝටර් රථ

මෝටර් රථ තාක්ෂණය දියුණු වූ විට, මිනිසුන් අශ්වයන් කෙරෙහි වෛර කළේවත්, අශ්වයන් සහ මෝටර් රථ අතර යුද්ධයක් ඇති වූයේවත් නැත. සිදු වූයේ ගමනාගමනය සඳහා මෝටර් රථ වඩාත් කාර්යක්ෂම බව තහවුරු වීමයි. මෝටර් රථ ප්‍රමාණවත් තරම් සාර්ථක වූ පසු, රථවාහන ක්ෂේත්‍රය තුළ අශ්වයන් සඳහා වූ ආර්ථික ඉල්ලුම සම්පූර්ණයෙන්ම නැති වී ගියේය.

නියැන්ඩර්තාල්වරු සහ හෝමෝ සේපියන්වරු

වසර දහස් ගණනක් තිස්සේ නියැන්ඩර්තාල්වරුන් (Neanderthals) සහ හෝමෝ සේපියන්වරුන් (Homo Sapiens) යුරෝපයේ සහ ආසියාවේ එකට ජීවත් වූහ. නියැන්ඩර්තාල්වරුන් වඳවී ගියේ මහා යුද්ධයකින් නොවේ. හෝමෝ සේපියන්වරු ශක්තිය කළමනාකරණය අතින් සහ පරිසරයට අනුගත වීම අතින් තරමක් ඉදිරියෙන් සිටි බැවින්, පරම්පරා ගණනාවක් පුරා සෙමින් සෙමින් නියැන්ඩර්තාල්වරුන් අභිබවා යාමට ඔවුන්ට හැකි විය.

AI පද්ධති සෑම ක්ෂේත්‍රයකින්ම මිනිසාට වඩා කාර්යක්ෂම වන විට, මානව වර්ගයාටද මුහුණ දීමට සිදු වන්නේ මෙවැනිම ක්‍රමික විථාපනයකට (gradual displacement) ය.

3. මෙම තර්ජනය නොසලකා හැර ඇත්තේ මන්ද?

මෙම අවදානම ඉතා නියත එකක් වුවද, සයිබර් ප්‍රහාර හෝ ජීව විද්‍යාත්මක තර්ජන තරම් අවධානයක් හෝ පර්යේෂණ ප්‍රතිපාදනයක් “ක්‍රමික බලරහිත වීම” සඳහා වෙන් නොවේ.

AI අවදානම් ආකෘතියකථාන්දරයේ ස්වභාවයප්‍රධාන හේතුවජනප්‍රිය මතය
Rogue AI / සයිබර් / ජීව විද්‍යාත්මක තර්ජනඑකවර සිදුවන විශාල විනාශයක් සහ පැහැදිලි සතුරෙකු සිටීමවෛරය, පාලනය ගිලිහීම හෝ තාක්ෂණික දෝෂමාධ්‍ය අවධානය සහ සිනමාපට නිසා වැඩි අවධානයක් ලබයි
ක්‍රමික බලරහිත වීම (Gradual Disempowerment)සෙමින් සිදුවන ආර්ථික සහ බුද්ධිමය ක්ෂය වීමවෙළඳපොළ තරඟකාරිත්වය, පිරිවැය අඩුවීම, කාර්යක්ෂමතාවසාමාන්‍ය තාක්ෂණික දියුණුවක් ලෙස සලකා නොසලකා හරියි

මෙහිදී එකවර සිදුවන නාටකීය ප්‍රහාරයක් නැති නිසා, මිනිසා තම තීරණ ගැනීමේ බලය සහ හැකියාවන් එකින් එක AI වෙත භාරදෙමින් “නිද්‍රාශීලීව” අගාධය දෙසට ගමන් කරයි.

4. මෙය දැනටමත් සිදුවෙමින් පවතී: ආර්ථික සංඥා

ජේ චෝයි පෙන්වා දෙන්නේ මෙය අනාගතයේදී සිදුවීමට නියමිත සිද්ධාන්තයක් පමණක් නොව, ප්‍රමුඛ පෙළේ AI පර්යේෂණාගාර තුළ දැනටමත් ආරම්භ වී ඇති ප්‍රවණතාවක් බවයි:

  • 75% ක රැකියා ස්වයංක්‍රීයකරණය: Anthropic ආයතනයේ සේවකයින් අතර කරන ලද අභ්‍යන්තර සමීක්ෂණයකට අනුව, මේ දශකය අවසන් වීමට පෙර ඔවුන්ගේ රැකියා කර්තව්‍යයන්ගෙන් 75% ක්ම AI මගින් කිරීමට හැකිවනු ඇතැයි ඔවුන් බලාපොරොත්තු වේ.
  • නව බඳවා ගැනීම් පහත වැටීම: Anthropic හි නවක (junior staff) සේවකයින් බඳවා ගැනීමේ ප්‍රතිශතය වසර දෙකකට අඩු කාලයකදී 27% සිට 9% දක්වා ශීඝ්‍රයෙන් පහත වැටී ඇත.
  • ආර්ථික තරඟකාරිත්වයේ උගුල: ගෝලීය වෙළඳපොළ තුළ තරඟකරුවන් AI භාවිත කරමින් වේගවත් සහ ලාභදායී ලෙස වැඩකටයුතු කරන විට, සසුන් පවත්වා ගැනීමට නම් මිනිස් ශ්‍රමය වෙනුවට AI භාවිත කිරීමට අනෙකුත් ආයතනවලටද සිදුවේ.

නිගමනය: මානව හිමිකම් සහ තීරණ ගැනීමේ බලය සුරැකීම

ක්‍රමික බලරහිත වීමේ තර්ජනය අපට මතක් කරන්නේ, AI මගින් මානව වර්ගයාට සිදුවන ලොකුම තර්ජනය දරුණු කැරැල්ලක් නොව, අප විසින්ම කැමැත්තෙන්ම අපගේ ආර්ථික වටිනාකම, බුද්ධිමය හැකියාවන් සහ තීරණ ගැනීමේ බලය AI වෙත පවරා දීම බවයි. මෙම අනාගතයෙන් මිදීමට නම්, වැදගත් තීරණ ගැනීමේ ක්‍රියාවලීන්හි මිනිසාගේ පාලනය (human-in-the-loop) පවත්වා ගැනීමත්, ස්වයංක්‍රීය පද්ධති මත සම්පූර්ණයෙන්ම යැපීම වැළැක්වීමට නියාමනයන් ගෙන ඒමත් අත්‍යවශ්‍ය වේ.


Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *