අතීතයේ අප අපගේ මතකයන් සටහන් කළේ ගල් පුවරු, පුස්කොළ පොත් හෝ කඩදාසි මතය. පසුව එය චුම්බක පටල (Magnetic tapes) සහ සිලිකන් චිප් (Silicon chips) දක්වා පරිණාමය විය. නමුත් අද වන විට අප පිවිසෙමින් සිටින්නේ “සදාකාලික ඩිජිටල් මතකය” (Eternal Digital Memory) කරා යන ගමනකටයි.
DNA මත දත්ත ගබඩා කිරීම (DNA Data Storage)
සිලිකන් පාදක කරගත් දෘඩාංග (Hardware) කාලයත් සමඟ දිරාපත් වේ. නමුත් විද්යාඥයන් දැන් සොයාගෙන ඇත්තේ මිනිස් සිරුරේ පවතින DNA අණු තුළ දත්ත ගබඩා කිරීමේ හැකියාවයි.
- අසීමිත ධාරිතාව: සීනි කැටයක ප්රමාණයේ DNA සාම්පලයක මුළු ලෝකයේම දත්ත ගබඩා කිරීමට හැකි වනු ඇත.
- වසර දහස් ගණනක පැවැත්ම: නිසි උෂ්ණත්වයක පවත්වා ගන්නේ නම්, මෙම දත්ත වසර දහස් ගණනක් ආරක්ෂිතව පවතී.
දත්ත සහ සදාචාරය: අප මියගිය පසුත් අපේ ඩිජිටල් අනන්යතාවය?
මෙම තාක්ෂණික දියුණුවත් සමඟ මතු වන ප්රධාන ගැටලුව වන්නේ “ඩිජිටල් අවතාර” (Digital Ghosts) පිළිබඳ ප්රශ්නයයි. යම් පුද්ගලයෙකු මියගිය පසුත්, ඔවුන්ගේ සමාජ මාධ්ය දත්ත, හඬ සහ රූපය AI මගින් ප්රතිනිර්මාණය කර පවත්වාගෙන යාමේ හැකියාව දැන් පවතී.
පරිගණක (Pariganaka) ප්රජාව ලෙස අප මෙහිදී කල්පනා කළ යුතු කරුණු කිහිපයක් තිබේ:
- පුද්ගලයෙකුගේ මරණයෙන් පසු ඔවුන්ගේ දත්ත වල අයිතිය කා සතුද?
- තාක්ෂණය මගින් කෘතිමව පවත්වාගෙන යන “ඩිජිටල් පෞරුෂයකට” මානව හිමිකම් අදාළද?
ඩිජිටල් අවකාශයේ “මතකයට ඇති අයිතිය” සහ “අමතක වීමේ අයිතිය”
අනාගතයේදී වඩාත් වැදගත් වන්නේ Right to be Forgotten හෙවත් “අමතක වීමේ අයිතිය” යන්නයි. අන්තර්ජාලය කිසිවක් අමතක නොකරන යුගයක, අපට අවශ්ය දත්ත පමණක් ඉතිරි කර අනවශ්ය දෑ මකා දැමීමේ ස්වෛරී අයිතිය පරිශීලකයා සතු විය යුතුය.
අපගේ තාක්ෂණික ගමන හුදෙක් වේගවත් කිරීම පමණක් නොව, එය මනුෂ්ය ගෞරවය සුරකින ගමනක් බවට පත් කර ගැනීම Web3 සහ විමධ්යගත තාක්ෂණයේ (Decentralized Tech) මූලික අරමුණක් විය යුතුය.
අවසාන සටහන
දත්ත යනු අනාගතයේ “තෙල්” (Oil) වැනිය. නමුත් එම දත්ත කළමනාකරණය කරන ආකාරය අනුව අපගේ ශිෂ්ටාචාරයේ ගමන් මග තීරණය වේ. ඔබ ඔබේ ඩිජිටල් මතකය DNA වල තැන්පත් කිරීමට කැමතිද? නැතහොත් කාලයත් සමඟ එය මැකී යාමට ඉඩ දෙනවාද?
Leave a Reply