අද අපගේ අවධානය යොමු වන්නේ ගෝලීය වෙළඳපොළ සහ කෘත්‍රිම බුද්ධිය (AI) වටා ගෙතී ඇති දැවැන්ත මූල්‍යමය අර්බුදයක් පිළිබඳවයි.

තාක්ෂණික විශ්ලේෂක එඩ් සයිට්‍රොන් (Ed Zitron) පෙන්වා දෙන පරිදි, වර්තමාන AI යටිතල පහසුකම් වර්ධනය සැබෑ තාක්ෂණික විප්ලවයකට වඩා බහු-බිලියන ඩොලර් “Kickstarter” ව්‍යාපාරයකට සමාන වී ඇත. ලෝකයේ විශාලතම තාක්ෂණික සමාගම්, භාවිතා නොකළ Nvidia GPU චිප්ස් ගබඩාවල ගොඩගසමින් සිටින බවට සාක්ෂි මතුවෙමින් පවතින අතර, මෙය AI තාක්ෂණයේ සැබෑ ව්‍යාප්තිය පිළිබඳව බරපතල ප්‍රශ්න මතු කරයි.

ගිගාවොට් පරතරය (The Gigawatt Discrepancy)

මෙම අර්බුදයේ කේන්ද්‍රස්ථානය වී ඇත්තේ AI යටිතල පහසුකම් සඳහා දැවැන්ත ආයෝජනයක් සිදුකරන Microsoft සමාගමයි. ඔවුන් සෑම කාර්තුවකදීම ගිගාවොට් එකක දත්ත මධ්‍යස්ථාන (Data Center) ධාරිතාවක් එකතු කරන බව පැවසුවද, Bloomberg වාර්තාවලට අනුව අපේක්ෂිත ගිගාවොට් 12න් දැනට සක්‍රීයව පවතින්නේ ගිගාවොට් 2ක AI ධාරිතාවක් පමණි.

ඔවුන්ගේ ඩොලර් බිලියන 265 ක ප්‍රාග්ධන වියදමෙන් (capital expenditure) 50% ක් GPUs සඳහා වෙන් කර ඇතැයි උපකල්පනය කළහොත්, මෙයින් අදහස් වන්නේ ඩොලර් බිලියන 82 කට අධික වටිනාකමකින් යුත් උසස් චිප්ස් (chips) තවමත් කිසිදු භාවිතයකින් තොරව ගබඩාවල පවතින බවයි. යටිතල පහසුකම් සහ සැපයුම් ජාල කළමනාකරණය සම්බන්ධයෙන් ප්‍රබලයෙකු වන Microsoft ආයතනය පවා මෙම චිප්ස් සක්‍රීය කිරීමට අපහසුතාවයකට පත්ව ඇත්නම්, Meta, Amazon සහ Google වැනි ඔවුන්ගේ තරඟකරුවන්ද මීට සමාන හෝ ඊටත් වඩා දරුණු පසුබෑමකට ලක්ව ඇති බව නිසැකය.

මගහැරී යාමේ බිය (FOMO) සහ පෙර-ඇණවුම් කලබලය

ප්‍රයෝජනයට ගත නොහැකි චිප්ස් සඳහා මෙම සමාගම් බිලියන ගණනින් මුදල් වියදම් කරන්නේ ඇයි? මෙයට ප්‍රධානතම හේතුව වෙළඳපොළ තුළ ඇති වී තිබෙන “බියයි”.

Nvidia ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී ජෙන්සන් හුවාන්ග් (Jensen Huang) විසින් වෙළඳපොළ තුළ කෘත්‍රිම හිඟයක් (scarcity mindset) නිර්මාණය කිරීමට සමත් වී ඇත. දැනට පවතින H100s හෝ මීළඟට පැමිණෙන Blackwell වැනි නවතම චිප්ස් අදම මිලදී නොගතහොත්, අනාගතයේදී තම තරඟකරුවන් හමුවේ පසුබෑමකට ලක්වෙමින් ඒවා ලබාගැනීමට නොහැකි වනු ඇතැයි යන දැඩි බියක් මෙම තාක්ෂණික සමාගම් තුළ පවතී.

එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස, සැබෑ දත්ත මධ්‍යස්ථාන ගොඩනැගීමට—භූමිය ලබාගැනීම, ප්‍රමාණවත් විදුලි බලය සැපයීම සහ සංකීර්ණ සිසිලන පද්ධති සැකසීම—ගතවන කාලයට වඩා ඉතා වේගයෙන් වසර ගණනාවකට පෙර සිටම මෙම සමාගම් සිලිකන් චිප්ස් ඇණවුම් කරමින් සිටී.

මතුවෙමින් පවතින වෙළඳපොළ අර්බුදයක්

ඩිජිටල් තොරතුරු ක්ෂේත්‍රයේ වසර 15 කට අධික අත්දැකීම් ඇති Pariganaka.com හි අප මෙවැනි තාක්ෂණික උන්මාදයන් (hype cycles) බොහෝමයක් දැක ඇත. නමුත් මෙම අර්බුදයේ පරිමාණය පෙර නොවූ විරූ එකකි.

Nvidia වැනි සමාගම්වල වටිනාකම් අහස උසට නගිමින් පවතින්නේ මෙම GPU අලෙවිය පිටුපස සැබෑ, ක්ෂණික ක්‍රියාකාරී ඉල්ලුමක් පවතිනවා යන උපකල්පනය මතය. නමුත් මෙම ආදායමෙන් සැලකිය යුතු ප්‍රමාණයක් ඇත්ත වශයෙන්ම නැව් බහාලුම් තුළ දූවිලි කමින් පවතී නම්, AI වර්ධනය පිළිබඳ සමස්ත වෙළඳපොළ අවබෝධයම දෝෂ සහිතය.

තවද, මෙලෙස සිලිකන් චිප්ස් ගොඩගසා ගැනීම හේතුවෙන් RAM, CPUs සහ අනෙකුත් තාක්ෂණික උපාංගවල මිල ගණන්ද ඉහළ යමින් සමස්ත තාක්ෂණික පරිසර පද්ධතියටම දැඩි බලපෑමක් එල්ල වී ඇත. ගිණුම්කරණ පැතිකඩෙන් ගත් කල, භාවිතයට නොගත් GPUs සීඝ්‍රයෙන් ක්ෂය වීමේ (depreciation) අවදානමකට ලක්ව ඇත. මෙම දත්ත මධ්‍යස්ථාන ගොඩනඟා අවසන් වී විදුලිය ලබා දෙන විට, බිලියන ගණනක් වටිනා මෙම චිප්ස් යල්පැන ගිය ඒවා බවට පත්වීමට ඉඩ ඇති අතර එය ඓතිහාසික මූල්‍යමය කඩාවැටීමකට තුඩු දිය හැක.

AI උන්මාදය සහ සැබෑ ක්‍රියාකාරී යටිතල පහසුකම් අතර පරතරය දිනෙන් දින පුළුල් වෙමින් පවතී. මෙතරම් පුරසාරම් දොඩන AI ධාරිතාවයෙන් කොපමණ ප්‍රමාණයක් සැබෑ ලෙසම පද්ධතිවලට සම්බන්ධ කර සක්‍රීය කර ඇත්ද සහ කොපමණ ප්‍රමාණයක් හුදෙක් මිල අධික මායාවක් පමණක්ද යන්න පිළිබඳව විනිවිදභාවයක් ලබාගැනීමට ආයෝජකයින්ට මෙන්ම මහජනතාවටද අයිතියක් ඇත.