කෘත්‍රිම බුද්ධිය (AI) නිසා මිනිස් වර්ගයාට එල්ල විය හැකි තර්ජන පිළිබඳව ඇති බිය මෑත කාලීන එකක් ලෙස පෙනුණද, පරිගණක ඉතිහාසය දෙස බැලීමේදී පෙනී යන්නේ මෙම අනතුරු ඇඟවීම් තාක්ෂණය තරමටම පැරණි බවයි. Artificial General Intelligence (AGI) හෙවත් කෘත්‍රිම සාමාන්‍ය බුද්ධියේ යථාර්ථයට අප සමීප වෙමින් සිටින මේ මොහොතේ, අතීතයේ පළ කළ කවර අනාවැකි අතිශයෝක්තියක් වූයේද සහ කවර ඒවා නිහඬවම සැබෑවක් වී ඇත්දැයි විශ්ලේෂණය කිරීම අතිශය වැදගත්ය.

වසර 70ක AI අනතුරු ඇඟවීම්

AI පිළිබඳ බිය දශක හතකට වඩා පැරණිය. 1951 දී, AI හි පියා ලෙස සැලකෙන පරිගණක විද්‍යාඥ ඇලන් ටියුරින් (Alan Turing) අනතුරු ඇඟවූයේ යන්ත්‍ර සිතීමට පටන් ගත් පසු, ඒවා අපගේ දුර්වල හැකියාවන් අභිබවා යාමට වැඩි කාලයක් ගත නොවන බවයි. පරිගණකයකට මිනිසෙකු ලෙස පෙනී සිටිය හැකිදැයි තීරණය කිරීම සඳහා ඔහු සුප්‍රසිද්ධ “Turing Test” ක්‍රමය හඳුන්වා දුන් අතර එය වසර 2000 දී පමණ සිදුවනු ඇතැයි පුරෝකථනය කළේය. ඔහුගේ කාල රාමුව දශක දෙකකින් පමණ වෙනස් වුවද, අද වන විට OpenAI හෝ Anthropic වැනි ප්‍රමුඛ පෙළේ AI Chatbots වල ප්‍රතිචාර, මිනිසෙකුගේ ද යන්ත්‍රයකගේ ද යන්න වෙන්කර හඳුනාගැනීම ප්‍රායෝගිකව කළ නොහැකි තරම්ය.

දශක ගණනාවක් පුරා මෙම අනතුරු ඇඟවීම් තීව්‍ර විය:

• 1970: AI පුරෝගාමී මාර්වින් මින්ස්කි (Marvin Minsky) වසර 3 ත් 8 ත් අතර කාලයකදී AGI නිර්මාණය වන බවට ප්‍රකාශ කළද, එම අනාවැකිය සම්පූර්ණයෙන්ම අසාර්ථක විය.
• 2000: කැලිෆෝනියානු කොන්ග්‍රස් සභික බ්‍රැඩ් ෂර්මන් (Brad Sherman) සිලිකන් තාක්ෂණය හරහා මිනිසුන්ට වඩා බෙහෙවින් බුද්ධිමත් යන්ත්‍ර නිර්මාණය වන අනාගතයක් ගැන අනතුරු ඇඟවීය.
• 2014: ප්‍රකට භෞතික විද්‍යාඥ ස්ටීවන් හෝකින් (Stephen Hawking) ප්‍රකාශ කළේ පූර්ණ කෘත්‍රිම බුද්ධියක් නිර්මාණය කිරීම “මිනිස් වර්ගයාගේ අවසානය සනිටුහන් කළ හැකි” බවයි. එය තනිවම ක්‍රියාත්මක වී, දිනෙන් දින වේගයෙන් තමන්වම ප්‍රතිනිර්මාණය කරනු ඇතැයි ඔහු අනතුරු ඇඟවීය (මෙය වර්තමානයේ කතාබහට ලක්වන Recursive Self-Improvement සංකල්පය මනාවට පිළිඹිබු කරයි).
• 2017: කැලිෆෝනියාවේ පැවති ඓතිහාසික සමුළුවකට ප්‍රමුඛ පෙළේ AI විශේෂඥයින් 100 කට අධික පිරිසක් රැස්වූ අතර, එහිදී AI අවි තරඟයක් සහ මාරාන්තික ස්වයංක්‍රීය අවි පිළිබඳව දැඩි ලෙස අනතුරු ඇඟවීය – මේවා අද අප සෘජුවම මුහුණ දෙන ගැටලු බවට පත්ව ඇත.

තවමත් සිදු නොවූ දේවල්

දශක ගණනාවක විනාශකාරී අනාවැකි මධ්‍යයේ වුවද, ඇතැම් පොදු බියවීම් තවමත් සම්පූර්ණයෙන්ම ක්‍රියාත්මක වී නොමැත. AI විසින් වහාම සියලු දෙනාගේ රැකියා අහිමි කරනු ඇතැයි කළ පුරෝකථනය තවමත් එලෙසම සිදුවී නොමැත. එසේම අප ජීවත් වන්නේ AI රොබෝවරුන් විසින් සම්පූර්ණයෙන්ම යටත් කරගත් ලෝකයක නොවේ. ස්වයංක්‍රීයව ධාවනය වන මෝටර් රථ (Driverless cars) වේගයෙන් දියුණු වුවද, ඒවා තවමත් බොහෝ දුරට පරීක්ෂණ මට්ටමේ පවතී.

තවද, සුපිරි බුද්ධිමත් AI පද්ධතියක් අතින් සමස්ත මානව වර්ගයාම වඳ වී යාම යන අවසන් බිය, ප්‍රමුඛ පෙළේ පර්යේෂකයන් අතර දැඩි ලෙස විවාදයට ලක්වන උපකල්පිත තත්වයක් ලෙස තවමත් පවතී.

සැබෑ වූ අනාවැකි සහ විශේෂඥයින්ගේ වර්තමාන බිය

යන්ත්‍ර විසින් මානව වර්ගයා විනාශ කර නොමැති වුවද, තීරණාත්මක අනාවැකි කිහිපයක් බලාපොරොත්තු වූවාට වඩා වේගයෙන් සැබෑ වී ඇත. 1997 දී IBM සමාගමේ Deep Blue පරිගණකය විසින් චෙස් ශූර ගැරී කැස්පරොව් පරාජය කිරීම, පුරෝකථනය කළ කාලයට වඩා වසරකට පෙර ළඟා වූ ප්‍රධාන සන්ධිස්ථානයකි.

වඩාත් භයානක කරුණ නම්, 2017 සමුළුවේදී ස්වයංක්‍රීය අවි සම්බන්ධයෙන් කළ අනතුරු ඇඟවීම් දැන් යථාර්ථයක් වී තිබීමයි. මෑත කාලීන වාර්තාවලට අනුව, ගැටුම් පවතින කලාපවල AI මගින් පාලනය වන ඩ්‍රෝන යානා කිසිදු මිනිස් මැදිහත්වීමකින් තොරව ස්වයංක්‍රීයව ඉලක්ක වෙත ප්‍රහාර එල්ල කර ඇත. තවද, AI පද්ධතිවලට දැන් ස්වාධීනව සයිබර් ප්‍රහාර දියත් කිරීමේ හැකියාවද පවතී.

දැඩි ලෙස පුරෝකථනය කරන ලද තවත් දැවැන්ත වෙනසක් වන්නේ ආර්ථිකයේ සිදුවූ පිබිදීමයි. පසුගිය වසර තුළ පමණක් ඇමරිකානු ආර්ථික වර්ධනයෙන් 40% ක් පමණ AI ආශ්‍රිත වියදම් මත රඳා පවතින අතර, එය පෙර නොවූ විරූ ආයෝජන සහ පරිගණක බලයක් (computing power) නිර්මාණය කර ඇත.

තාක්ෂණික විශ්ලේෂකයින්ට අනුව, ක්ෂණික තර්ජනය වන්නේ හෙට උදෑසන අවදි වන අකීකරු සුපිරි බුද්ධියක් නොවේ. සැබෑ අනතුර පවතින්නේ අතිශය දියුණු AI පද්ධති නරක අරමුණු ඇති පුද්ගලයින් හෝ සතුරු රාජ්‍යයන් අතට පත්වීමයි. සැබෑ AGI නිර්මාණය වීමට පෙර පවා, විදුලිබල පද්ධති පාලනය කිරීමට, ජල සැපයුම් අඩාල කිරීමට හෝ ජීව විද්‍යාත්මක අවි නිපදවීමට මෙම මෙවලම් භාවිතා කළ හැක.

Anthropic හි ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී Dario Amodei සහ OpenAI හි ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී Sam Altman වැනි තාක්ෂණික නායකයින් AI හි සීමාවන් පුළුල් කරමින් සිටින විට, මූලික ප්‍රශ්නය වන්නේ “AI ලෝකය වෙනස් කරයිද?” යන්න නොවේ. තාක්ෂණය විසින් ලෝකය වෙනස් කිරීමට පෙර ඊට අවශ්‍ය ආරක්ෂිත සීමාවන් (guardrails) පැනවීමට අපට ප්‍රමාණවත් කාලයක් තිබේද යන්නයි.