“මියගිය අන්තර්ජාල න්‍යාය” (Dead internet theory) යනු තවදුරටත් හුදු කුමන්ත්‍රණ න්‍යායක් නොවේ; ප්‍රධාන පෙළේ තාක්ෂණික සමාගම් පවා එය සැබෑ අවදානමක් ලෙස දැන් පිළිගනී. කෘතිම බුද්ධිය (AI) අන්තර්ජාලය වේගයෙන් ආක්‍රමණය කිරීමත් සමඟ, අන්තර්ජාලයේ වැඩි තොරතුරු ප්‍රමාණයක් යන්ත්‍ර විසින්ම ලියන, අප තොරතුරු පරිභෝජනය කරන ආකාරය මුළුමනින්ම වෙනස් කරන යුගයකට අප ගමන් කරමින් සිටී.

බොට් ආක්‍රමණය සහ “විනාශකාරී ලූපය” (The “Doom Loop”)

වර්තමානයේ අන්තර්ජාලය තුළ මිනිසුන් නොවන ක්‍රියාකාරකම් ප්‍රමාණය අතිවිශාලය. අන්තර්ජාල යටිතල පහසුකම් සපයන Cloudflare සමාගමට අනුව, සමස්ත අන්තර්ජාල ඉල්ලීම්වලින් (web requests) 60% කට වඩා ජනනය කරන්නේ ස්වයංක්‍රීය බොට් (automated bots) විසිනි. තවද, අලුතින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ඉංග්‍රීසි වෙබ් අඩවිවලින් 35% ක් පමණ දැනටමත් සම්පූර්ණයෙන්ම හෝ අර්ධ වශයෙන් AI මගින් නිර්මාණය කර ඇත. Pew Research Center දත්ත පෙන්වා දෙන්නේ මෑතකදී නිර්මාණය කළ .com පිටුවලින් 10% කට ආසන්න ප්‍රමාණයක AI කර්තෘත්වයේ පැහැදිලි සලකුණු ඇති බවයි.

මෙම ස්වයංක්‍රීය අන්තර්ගතයන්ගේ ගලායාම දැවැන්ත තාක්ෂණික සමාගම්වල ව්‍යාපාරික ආකෘතිවලට ද තර්ජනයකි. මෑතකදී අනාවරණය වූ උසාවි ලේඛන පෙන්වා දෙන්නේ මයික්‍රොසොෆ්ට් (Microsoft) සහ OpenAI හි විධායකයින් පවා ඔවුන්ගේ AI සහ සෙවුම් යන්ත්‍ර (search engines) මගින් ඇතිවිය හැකි “විනාශකාරී ලූපයක්” පිළිබඳව හොඳින් දැනුවත්ව සිටින බවයි. වර්තමානයේදී AI මෙවලම් පරපෝෂිතයින් මෙන් ක්‍රියා කරමින් මිනිසුන් විසින් ලියන ලද ලිපිවලින් කරුණු උකහා ගෙන ඒවායේ සාරාංශ ලබා දෙයි. පරිශීලකයින් මුල් මූලාශ්‍රයට නොගොස්ම පිළිතුරු ලබා ගන්නා බැවින්, මිනිස් නිර්මාණකරුවන්ට ලැබිය යුතු ආදායම තාක්ෂණික සමාගම් විසින් කොල්ලකනු ලබයි. මෙය දිගටම පැවතුණහොත්, අනාගතයේදී AI වලට ඉගෙනීමට අලුත් දත්ත නොමැති වී සිය ආහාර ප්‍රභවයම විනාශ කරගන්නා තත්වයකට පත්වනු ඇත.

“AI Slop” හි නැගීම සහ තොරතුරු පිරිහීම

සාමාන්‍ය පරිශීලකයාට, මෙම තත්වය අන්තර්ජාල තොරතුරු සම්පූර්ණයෙන්ම භාවිතයට ගත නොහැකි තත්වයකට පත් කරයි. ප්‍රකාශකයින් පිරිවැය අවම කරගැනීම සඳහා දැනටමත් පවතින ප්‍රවෘත්ති වාර්තා නැවත ලිවීමට AI භාවිතා කරන බැවින්, අන්තර්ජාලය වැරදි සහගත, නුසුදුසු වාක්‍ය ඛණ්ඩ සහ සත්‍ය නොවන කරුණු (hallucinations) සහිත “AI slop” වලින් පිරී යමින් පවතී. නවීන සෙවුම් යන්ත්‍ර තොරතුරුවල වේගය සහ ප්‍රමාණය අගය කරන බැවින්, මෙම අඩු වියදම් AI අන්තර්ගතයන් සැබෑ මාධ්‍යවේදීන්ගේ මුල් වාර්තාවලට වඩා ඉදිරියෙන් දර්ශනය වී සැබෑ පුවත්පත් කාමරවලින් ලැබෙන ආදායම තවදුරටත් උදුරා ගනී.

මෙහි දිගුකාලීන ප්‍රතිවිපාකය වන්නේ, අනාගත AI මාදිලි මෙම වැරදි සහිත AI මගින්ම ලියන ලද ලිපි කියවා පුහුණු වීමයි. මෙය සෞඛ්‍ය උපදෙස් වැනි තීරණාත්මක මාතෘකා වලදී ඉතා භයානක වේ. ආදායම් අහිමි වීම හේතුවෙන් විශ්වාසදායක සෞඛ්‍ය වෙබ් අඩවි වැසී ගියහොත්, අනාගත AI මාදිලි අන්තර්ජාලයේ ඉතිරිව ඇති අඩු ගුණාත්මක තොරතුරු මත පදනම්ව වෛද්‍ය උපදෙස් ලබා දෙනු ඇත.

ගෝලීය තර්ජනයක්

අන්තර්ජාලයේ මෙම පිරිහීමේ ප්‍රතිවිපාක ඉංග්‍රීසි කතා කරන ලෝකයෙන් ඔබ්බට ද විහිදේ. බොහෝ AI මාදිලි ප්‍රධාන වශයෙන් ඉංග්‍රීසි දත්ත මත පුහුණු කර ඇති බැවින්, වැරදි සහිත ඉංග්‍රීසි ලිපි ස්වයංක්‍රීයව හින්දි, උර්දු හෝ ස්පාඤ්ඤ වැනි භාෂාවලට පරිවර්තනය වීමේදී සිදුවිය හැකි අනතුරුදායක දෝෂ ප්‍රමාණය අතිවිශාලය.

වෙනස් වන අන්තර්ජාලය තුළ අප කළ යුත්තේ කුමක්ද?

• සෙවුම් යන්ත්‍ර මගින් පහසුවෙන් ලබා දෙන AI සාරාංශ (AI search summaries) කිසිවිටෙකත් හිස් මුදුනින්ම විශ්වාස නොකරන්න.
• සෑම විටම මූලික මූලාශ්‍ර (primary sources) වෙත ගොස් ලිපිය ලිව්වේ කවුරුන්ද යන්න තහවුරු කර ගෙන, තොරතුරු දෙවරක් පරීක්ෂා කරන්න.
• අන්තර්ජාලයේ සැබෑ මිනිස් නිර්මාණකරුවන්ට පැවැත්මක් නොමැති වීමට පෙර දේශීය පුවත්පත්වලට දායක වීමෙන් හෝ ස්වාධීන මාධ්‍යවේදීන්ට සහාය වීමෙන් සැබෑ මාධ්‍යවේදයට සක්‍රීයව සහාය වන්න.