කෘත්‍රිම බුද්ධිය (Artificial Intelligence) පුහුණු කිරීම සහ ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා අතිවිශාල විදුලි බලයක් වැය වන අතර, විදුලි බල සැපයුමේ පවතින සීමාවන් මේ වන විට පෘථිවිය මත නව දත්ත මධ්‍යස්ථාන (Data Centers) ඉදිකිරීමට ප්‍රධාන බාධාවක් බවට පත්ව තිබේ. මෙම බලශක්ති සහ සිසිලන අභියෝගයට විසඳුමක් ලෙස පරිගණක යටිතල පහසුකම් පෘථිවියෙන් පිටතට ගෙන යා හැකිදැයි පරීක්ෂා කිරීමට Google සමාගම සිය “Project Suncatcher” ව්‍යාපෘතිය හරහා ප්‍රායෝගික පියවරක් තබා ඇත.
තොරතුරු තාක්ෂණ ලෝකයේ නවතම පෙරළියන් ඔබ වෙත ගෙන එන pariganaka.com අද ගැඹුරින් විමසා බලන්නේ, පසුගිය ඔක්තෝබර් 01 වනදා Google සමාගම විසින් පළමු වරට සිය AI චිප් අභ්‍යවකාශයට යවමින් ආරම්භ කළ මෙම ඓතිහාසික පරීක්ෂණය පිළිබඳවයි.
කුමක්ද මේ Google ‘Project Suncatcher’ මෙහෙයුම?
පසුගිය වසරේ මුල් වරට ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද Project Suncatcher යනු අනාගතයේදී දැවැන්ත AI පද්ධති සහ Machine Learning යටිතල පහසුකම් අභ්‍යවකාශයේ ස්ථාපිත කළ හැකිදැයි සොයා බලන Google හි දිගුකාලීන පර්යේෂණ ව්‍යාපෘතියකි (Research Moonshot).
මෙහි පළමු කක්ෂීය පරීක්ෂණය ලෙස, Planet Labs සමාගම සමඟ එක්ව නිර්මාණය කළ ශීතකරණයක ප්‍රමාණයේ මූලාකෘති චන්ද්‍රිකාවක් (Refrigerator-sized prototype satellite) පසුගිය ඔක්තෝබර් 01 වනදා කැලිෆෝනියාවේ Vandenberg අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානයෙන් ගුවන්ගත කෙරිණි. SpaceX Falcon 9 රොකට්ටුවක Transporter-18 මෙහෙයුම හරහා තවත් චන්ද්‍රිකා 100කට අධික ප්‍රමාණයක් සමඟ මෙය පහළ පෘථිවි කක්ෂයට (Low Earth Orbit) මුදා හැර තිබේ.
මෙම චන්ද්‍රිකාවේ විශේෂත්වයන් කිහිපයකි:
- Google TPU චිප් 4ක්: මෙම මූලාකෘති චන්ද්‍රිකාව තුළ Google සමාගමේ විශේෂිත Tensor Processing Units (TPUs) 4ක් අන්තර්ගත වේ.
- Gemma AI මාදිලිය ක්‍රියාත්මක කිරීම: චන්ද්‍රිකාව සම්පූර්ණයෙන් ක්‍රියාත්මක වූ පසු, තාපය සහ විදුලි බල සීමාවන්ට යටත්ව විනාඩි 15ක කාල පරාසයන් (15-minute bursts) තුළ Google හි විවෘත මූලාශ්‍ර (Open-weight) Gemma AI මාදිලියක් මෙම චිප් මත ක්‍රියාත්මක කිරීමට නියමිතය.
- වසරක මෙහෙයුම් කාලයක්: Project Suncatcher ප්‍රධානී Travis Beals තහවුරු කර ඇත්තේ චන්ද්‍රිකාව සමඟ සාර්ථකව සබඳතා ගොඩනගා ගත් බවත්, එය අපේක්ෂිත පරිදි ක්‍රියාත්මක වන බවත්ය. මෙම පරීක්ෂණ මෙහෙයුම වසරක කාලයක් පවත්වාගෙන යාමට Google අපේක්ෂා කරයි.
“අභ්‍යවකාශයේ පරිගණක පද්ධති ස්ථාපිත කිරීම පිළිබඳ අදහස අපගේ කණ්ඩායම මුලින්ම ඉදිරිපත් කළ රැස්වීම මට අදටත් මතකයි – එය ඉතාමත් උද්යෝගිමත් අදහසක්! Planet සමාගම සමඟ එක්ව සිදුකළ මෙම සාර්ථක දියත් කිරීම මගින් අප කොපමණ දුරක් පැමිණ ඇත්ද යන්නත්, ඉදිරියට තව කොපමණ දුරක් යා යුතුද යන්නත් මනාව පෙන්නුම් කරනවා.” — Sundar Pichai (Google ප්‍රධාන විධායක නිලධාරී) X පණිවිඩයක් තබමින්.
AI දත්ත මධ්‍යස්ථාන අභ්‍යවකාශයට ගෙන යන්නේ ඇයි?
Google පමණක් නොව, SpaceX සහ Starcloud වැනි සමාගම් ද පහළ පෘථිවි කක්ෂයේ දත්ත මධ්‍යස්ථාන පිහිටුවීමට සැලසුම් කරමින් සිටියි. මීට ප්‍රධානතම හේතුව අභ්‍යවකාශයේ පවතින අසීමිත සූර්ය බලශක්තියයි:
- 8 ගුණයකින් වැඩි සූර්ය බලශක්තියක්: පහළ පෘථිවි කක්ෂයේ (Low Earth Orbit) ගමන් කරන චන්ද්‍රිකාවලට අඛණ්ඩව වාගේ හිරු එළිය ලැබෙන බැවින්, පෘථිවිය මත ඇති සූර්ය පැනලවලට වඩා 8 ගුණයකින් වැඩි විදුලි බලයක් උත්පාදනය කරගත හැකිය.
- අඩු වියදම් පරීක්ෂණ ප්‍රවේශය: පෘථිවි නිරීක්ෂණ චන්ද්‍රිකා තැනීම පිළිබඳ දිගුකාලීන අත්දැකීම් ඇති Planet සමාගමේ දායකත්වයත්, එකවර කුඩා චන්ද්‍රිකා විශාල ප්‍රමාණයක් රැගෙන යන SpaceX Transporter මෙහෙයුම් නිසාත් අඩු පිරිවැයකින් මෙවැනි පරීක්ෂණ සිදු කිරීමට Google වෙත අවස්ථාව ලැබී ඇත.
- විද්‍යාත්මක පදනම: මෙම මෙහෙයුම පිටුපස ඇති ගැඹුරු විද්‍යාත්මක පර්යේෂණ ඇතුළත් නිල පර්යේෂණ පත්‍රිකාවක් ද Google විසින් ‘Joule’ විද්‍යා සඟරාවේ ප්‍රකාශයට පත් කර තිබේ.
අභ්‍යවකාශයේදී ජයගත යුතු ප්‍රධාන ඉංජිනේරු අභියෝග 3 ක්
වායුසමීකරණය කළ සර්වර් කාමර (Server Halls) සඳහා නිර්මාණය කළ සියුම් පරිගණක චිප් අභ්‍යවකාශයේ ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී ප්‍රධාන අභියෝග තුනකට මුහුණ දීමට සිදුවේ:
| ඉංජිනේරු අභියෝගය | අභ්‍යවකාශයේ පවතින අවදානම | Google යොදා ඇති තාක්ෂණික විසඳුම |
| 1. දියත් කිරීමේ කම්පනය (Launch Stress) | රොකට්ටුවක් කක්ෂයට ඇතුළු වන මිනිත්තු 10 තුළ යානයට ගුරුත්වාකර්ෂණය මෙන් 10 ගුණයක (10g) බලයක් ද, TPU චිප් වැනි කොටස් වෙත 50g සිට 100g දක්වා අධික කම්පන බලයක් ද එල්ල වේ. | රොකට් දියත් කිරීමක සංඛ්‍යාතයන්ට සමාන වන පරිදි අක්ෂ තුනක් ඔස්සේ (Three axes) චන්ද්‍රිකාව දැඩි කම්පනයකට ලක් කර දෘඪාංගවල ශක්තිය තහවුරු කිරීම. |
| 2. අභ්‍යවකාශ විකිරණ (Cosmic Radiation) | පෘථිවි වායුගෝලයෙන් පිටත ඇති සූර්ය කිරණ සහ කොස්මික් කිරණ මගින් ඉලෙක්ට්‍රොනික පරිපථවලට හානි සිදුවන අතර, ගබඩා කර ඇති දත්ත අගයන් ඉබේ වෙනස් වීම (Bitflips) සිදුවේ. | කැලිෆෝනියා විශ්වවිද්‍යාලයේ (UC Davis) Crocker න්‍යෂ්ටික විද්‍යාගාරයේදී AI ක්‍රියාත්මක වන අතරතුර ප්‍රෝටෝන කදම්භ (Proton beam) මගින් පරීක්ෂා කිරීම. එහිදී Trillium TPU චිප් වසර 5ක අභ්‍යවකාශ මෙහෙයුමකට වඩා වැඩි විකිරණ ප්‍රමාණයකට ඔරොත්තු දෙන බව තහවුරු විය. |
| 3. රික්තකයක් තුළ සිසිලනය (Vacuum Cooling) | TPU චිප් කුඩා ඉඩක අධික තාපයක් නිපදවයි. පෘථිවියේදී වාතය හෝ ද්‍රව (Air and Liquid) මගින් චිප් සිසිල් කළද, අභ්‍යවකාශයේ වාතය නොමැති (Vacuum) නිසා සාමාන්‍ය ක්‍රම භාවිතා කළ නොහැක. | චිප්වලින් තාපය ඉවතට ගන්නා Heat Pipes සහ එම තාපය අභ්‍යවකාශයට මුදා හරින Radiators එකතුවක් භාවිතා කිරීම. මෙය Thermal Vacuum Chamber එකක් තුළ පූර්ව පරීක්ෂාවට ලක් කර ඇත. |
2027 ඉලක්කය සහ අනාගත අභියෝග
වාණිජ මට්ටමින් අභ්‍යවකාශ දත්ත මධ්‍යස්ථාන ආරම්භ කිරීමට තවත් වසර ගණනාවක් ගතවනු ඇති බව විශේෂඥයෝ පෙන්වා දෙති. ඉහළ රොකට් දියත් කිරීමේ පිරිවැය සහ චන්ද්‍රිකා විශාල ප්‍රමාණයක් නිෂ්පාදනය කිරීමේදී පවතින සීමාවන් මීට හේතුවයි (Google විසින් චන්ද්‍රිකා 81කින් යුත් ආකෘතියක් යෝජනා කර ඇතත් එය තවමත් සංකල්පීය සැලැස්මක් පමණි).
කෙසේ වෙතත්, මෙම පළමු පරීක්ෂණයෙන් ලබාගන්නා දත්ත මත පදනම්ව 2027 වසරේදී තවත් චන්ද්‍රිකා දෙකක් උඩුගුවනට යැවීමට Google සැලසුම් කරයි. පෘථිවිය මත ගොඩනැගිල්ලක් තුළ Fiber කේබල් හරහා චිප් සම්බන්ධ කරනවා වෙනුවට, අභ්‍යවකාශයේදී චන්ද්‍රිකා අතර අධිවේගී ලේසර් කිරණ (High-bandwidth laser links) මගින් දත්ත හුවමාරු කරගනිමින් විශාල AI පද්ධති ක්‍රියාත්මක කිරීම එහිදී පරීක්ෂාවට ලක් කෙරෙනු ඇත.
📱 සමාජ මාධ්‍ය ප්‍රවර්ධන සටහන (Facebook / LinkedIn Sinhala Caption)
🚀 Google සමාගම AI චිප් අභ්‍යවකාශයට යවයි! කුමක්ද මේ ‘Project Suncatcher’? 🛰️🤖
පෘථිවිය මත AI Data Centers ක්‍රියාත්මක කිරීමට වැයවන අතිවිශාල විදුලි බලයට සහ සිසිලන ගැටලුවට විසඳුමක් ලෙස, Google සමාගම සිය පළමු TPU චිප් 4 සහිත චන්ද්‍රිකාව SpaceX රොකට්ටුවක් ආධාරයෙන් පෘථිවි කක්ෂයට යවා තිබේ!
🔹 පෘථිවියට වඩා 8 ගුණයක සූර්ය බලශක්තියක්!
🔹 අභ්‍යවකාශයේ සිට ක්‍රියාත්මක වන Google Gemma AI මාදිලිය!
🔹 වාතය නොමැති රික්තකයක් තුළ AI චිප් සිසිල් කරන්නේ කෙසේද?
සම්පූර්ණ සිංහල ලිපිය දැන් pariganaka.com වෙතින් කියවන්න! 👇
#Pariganaka #GoogleAI #ProjectSuncatcher #SpaceX #TechNewsSinhala #SriLankaIT #ArtificialIntelligence
Leave a Reply