පිළිකා, ඇල්සයිමර් (Alzheimer), හෝ ලෝකයම භීතියට පත් කළ කොවිඩ් (Covid) වැනි රෝග සඳහා අලුත් ඖෂධ සොයාගැනීමට අතීතයේදී විද්‍යාඥයින්ට වසර 10-15 ක කාලයක් සහ රුපියල් බිලියන ගණනක මුදලක් වැය කිරීමට සිදු විය. දහස් ගණනක් රසායනික සංයෝග (Chemical Compounds) පරීක්ෂා කිරීම, ඒවායේ ප්‍රතික්‍රියා (Reactions) අධ්‍යයනය කිරීම සහ සත්ව හෝ මිනිස් පරීක්ෂණ (Clinical Trials) සිදු කිරීම ඉතාමත් වෙහෙසකර සහ කාලය ගතවන ක්‍රියාවලියකි.

නමුත් 2026 වසරේ අප අත්විඳින තාක්ෂණික විප්ලවය සමග, මෙම තත්ත්වය සම්පූර්ණයෙන්ම කණපිට හැරී ඇත. අද වන විට, “ක්වොන්ටම් කෘත්‍රිම බුද්ධිය” (Quantum AI) මගින් වසර 10 ක් ගතවන ඖෂධ සොයාගැනීමේ ක්‍රියාවලිය විනාඩි 15 ක් වැනි සුළු කාලයකින් නිම කිරීමට හැකියාව ලබා දී ඇත!

මොකක්ද මේ ‘ක්වොන්ටම් AI’ (Quantum & IMAI)?

මෙය සාමාන්‍ය කෘත්‍රිම බුද්ධියට වඩා හාත්පසින්ම වෙනස් තාක්ෂණයකි. අප සාමාන්‍යයෙන් භාවිතා කරන පරිගණක (Classical Computers) ක්‍රියා කරන්නේ ‘bits’ (0 හෝ 1) මතයි. නමුත් ක්වොන්ටම් පරිගණක (Quantum Computers) ක්‍රියා කරන්නේ ‘qubits’ (Quantum Bits) මතයි. ක්වොන්ටම් භෞතික විද්‍යාවේ (Quantum Physics) නියමයන් භාවිතා කරන නිසා, මෙම qubit එකකට එකවර ‘0’ සහ ‘1’ යන අවස්ථා දෙකෙහිම (Superposition) පැවතීමට හැකියාව ඇත.

සරලව පවසතොත්, සාමාන්‍ය AI මොළයකින් ප්‍රශ්නයකට එක පිළිතුරක් බැගින් සොයන විට, ක්වොන්ටම් AI මොළයකින් එකවර පිළිතුරු මිලියන ගණනක් පරීක්ෂා කර බැලීමේ අතිවිශාල වේගයකින් (Exponential Speed) යුක්ත වේ.

ඖෂධ සොයාගැනීමට ක්වොන්ටම් AI භාවිතා කරන්නේ කොහොමද?

ඖෂධ සොයාගැනීමේදී අප මුලින්ම කළ යුත්තේ රෝගයකට බලපාන ප්‍රෝටීනයකට (Target Protein) ගැළපෙන, එය අක්‍රිය කළ හැකි රසායනික අණුවක් (Molecule) සොයා ගැනීමයි. මෙය හරියට හරියටම ගැළපෙන යතුරක් (Key) සොයා ගැනීම වැනි ක්‍රියාවලියකි. විශ්වයේ පවතින රසායනික අණු ප්‍රමාණය මිනිස් මොළයට සිතිය නොහැකි තරම් අතිවිශාලය (10^60 ට වඩා වැඩිය).

• සාමාන්‍ය AI: හැකි අණු කිහිපයක් එකින් එක පරීක්ෂා කර හොඳම එක තෝරා ගනී (කාලය ගත වේ).
• ක්වොන්ටම් AI: ක්වොන්ටම් භෞතික විද්‍යාවේ නියමයන් භාවිතා කර, විය හැකි සියලුම අණු සංයෝජන (Molecular Simulations) තත්පර කිහිපයකින් ත්‍රිමාණව (3D) අථත්‍ය ලෝකයක (Simulated environment) පරීක්ෂා කරයි. එය ඖෂධයක් ලෙස ශරීරයට ගැළපෙනවාද, එයින් සිදුවන අතුරු ආබාධ (Side Effects) මොනවාද යන්න ක්ෂණිකව පුරෝකථනය (Predict) කරයි.

ක්වොන්ටම් AI මගින් ලැබෙන සුවිශේෂී වාසි:

1. අතිවේගවත් ඖෂධ සොයාගැනීම: පිළිකා හෝ වෙනත් දරුණු රෝග සඳහා සාර්ථක ඖෂධ සොයා ගැනීමට ගතවන කාලය වසර ගණනක සිට මිනිත්තු කිහිපයක් දක්වා අඩු කරයි.
2. පුද්ගලීකරණය කළ වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර (Personalized Medicine): ඔබේ සිරුරේ DNA විස්තර (Genomics) භාවිතා කර, ඔබේ සිරුරටම ගැළපෙන “පුද්ගලික ඖෂධ” නිර්මාණය කිරීමට ක්වොන්ටම් AI සමත් වේ.
3. අතුරු ආබාධ අවම කිරීම: ඖෂධයක් සැබෑ මිනිසුන්ට ලබා දීමට පෙර, එය ශරීරයේ ඇති ප්‍රෝටීන මිලියන ගණනක් සමග ක්‍රියා කරන ආකාරය ක්වොන්ටම් AI මගින් පුරෝකථනය කරන නිසා, අතුරු ආබාධ සහිත ඖෂධ නිපදවීම 0% දක්වා අඩු කෙරේ.
4. පිරිවැය අඩු වීම: රසායනාගාර පරීක්ෂණ (Wet Lab Experiments) සඳහා වැය වන අතිවිශාල මුදල සහ කාලය ඉතිරි වන නිසා, ඖෂධවල මිල ඉතාමත් අඩු වේ.

Pariganaka.com හි අපගේ අදහස: “ස්වයංක්‍රීය නියෝජිතයින්ගෙන් ඔබ්බට” (Beyond Agents) කෘත්‍රිම බුද්ධිය පරිණාමය වී ඇති ආකාරය අප පෙන්වා දී ඇත. එදා Brain-Computer Interfaces (BCI) වැනි තාක්ෂණයන් අපේ මොළය AI සමග සම්බන්ධ කළා සේම, අද ක්වොන්ටම් AI මගින් ස්වභාවධර්මයේ මූලික නියමයන් AI සමග මුසු කර ඇත. මෙය තාක්ෂණික ජයග්‍රහණයක් පමණක් නොවේ; එය මනුෂ්‍ය වර්ගයාගේ නිරෝගීභාවය සහ දීර්ඝායුෂ තහවුරු කළ ඓතිහාසික පෙරළියකි. අනාගතය යනු අපේම දේශීය, පිරිසිදු, සහ ස්මාර්ට් හරිත බලශක්තියයි.