සිලිකන් නිම්නයේ (Silicon Valley) කතාබහට අනුව, කෘත්‍රිම බුද්ධියේ දියුණුව යනු කෘත්‍රිම සාමාන්‍ය බුද්ධිය (AGI – Artificial General Intelligence) කරා දිවෙන අතිශය තීරණාත්මක තරඟයකි. එය අනාගත ඩිස්ටෝපියාවක් හෝ යුටෝපියාවක් නිර්මාණය කරනු ඇතැයි ඇමරිකානු පාර්ශවය විශ්වාස කරන අතර, එය චීනයට පෙර ජයගත යුතු ඉලක්කයක් ලෙස ඔවුහු දකිති. නමුත් චීන අන්තර්ජාල සංස්කෘතිය සහ AI පිළිබඳ ගවේෂණාත්මක මාධ්‍යවේදිනියක වන යී-ලිං ලියු (Yi-Ling Liu) පෙන්වා දෙන්නේ චීනය තුළ AI පිළිබඳ දැක්ම මීට වඩා හාත්පසින්ම වෙනස් බවයි. “AGI කරා වන තරඟය” යන සංකල්පය චීනය තුළ එතරම් කතාබහට ලක් නොවන අතර, ඔවුන්ගේ ප්‍රවේශය වඩාත් ප්‍රායෝගික සහ සැබෑ සමාජ ගැටලු විසඳීම අරමුණු කරගත් එකකි.

ඇමරිකානු කතිකාවට බොහෝවිට මඟහැරෙන, චීනය AI විප්ලවය පිළිබඳව අවබෝධ කරගෙන ඇති ප්‍රධාන කරුණු පහත පරිදි වේ:

1. මනඃකල්පිත අරමුණුවලට වඩා ප්‍රායෝගික ව්‍යාප්තිය (Diffusion Over Singularity) ඇමරිකාවේ AI සංවර්ධනය බොහෝ දුරට AGI සහ සුපිරි බුද්ධියක් (superintelligence) වෙත ළඟාවීම සඳහා ආකෘති විශාල කිරීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි. නමුත් චීනය මනඃකල්පිත විද්‍යා ප්‍රබන්ධ ඉලක්ක පසුපස හඹා යන්නේ නැත. ඔවුන්ගේ මූලික අවධානය යොමු වී ඇත්තේ සමාජයේ සහ ආර්ථිකයේ සෑම අංශයකටම AI තාක්ෂණය ප්‍රායෝගිකව කාන්දු කිරීම හෙවත් ව්‍යාප්ත කිරීම (Diffusion) කෙරෙහිය. එය හුදෙක් බුද්ධිමත් පද්ධතියක් නිර්මාණය කිරීමට වඩා, එදිනෙදා ගැටලු විසඳීම, ආර්ථිකය නංවාලීම සහ කර්මාන්ත ස්වයංක්‍රීය කිරීම සඳහා AI මෙවලම් භාවිත කිරීමේ ප්‍රායෝගිකත්වය මත පදනම් වී ඇත.

2. යන්ත්‍ර සහ මිනිසුන් අතර නම්‍යශීලී සීමාවන් මෙම සංස්කෘතීන් දෙක අතර ඇති තවත් කැපී පෙනෙන වෙනසක් වන්නේ AI හි “විඥානය” (consciousness) පිළිබඳ දාර්ශනික ප්‍රවේශයයි. බටහිර සංස්කෘතිය තුළ යන්ත්‍රයකට විඥානයක් තිබිය හැකිද යන්න පිළිබඳව දැඩි සංවාදයක් සහ බියක් පවතී. යී-ලිං ලියු පවසන පරිදි මෙය බටහිර ආගමික පසුබිම මත පදනම් වූ, මිනිසා සහ යන්ත්‍රය අතර දැඩි බෙදීමක් නිර්මාණය කරන මතවාදයකි. නමුත් බෞද්ධ සහ තාඕවාදී (Daoist) දර්ශනයන්ගෙන් හැඩගැසුණු චීන සංස්කෘතිය තුළ මිනිසුන් සහ අජීවී දේවල් අතර එතරම් දැඩි බෙදීමක් නොමැත. මේ නිසා චීන ජාතිකයින් AI සමඟ වඩාත් සමීප සබඳතාවක් පවත්වන අතර, AI මෘදුකාංගයකට විඥානයක් තිබේදැයි වාද කරනවාට වඩා, තම පෞද්ගලික ගැටලු පවා AI සහායකයින් සමඟ සාකච්ඡා කිරීමට ඔවුන් පසුබට නොවේ.

3. යන්ත්‍රවලට වඩා පවතින සමාජ ක්‍රමය ගැන බිය AI තාක්ෂණය මගින් රැකියා අහිමි වී ස්ථිර පහළ පන්තියක් (permanent underclass) නිර්මාණය වනු ඇතැයි සිලිකන් නිම්නය නිතර විවාද කරයි. චීන ජනතාව තුළද ආර්ථික අස්ථාවරත්වය ගැන බියක් පැවතියද, ඔවුන් එම බිය AI වෙත පටවන්නේ නැත. බොහෝ චීන ජාතිකයින්ට අනුව, ඔවුන් දැනටමත් දැඩි තරඟකාරී සමාජ ක්‍රමයක් සහ ආයතනික පීඩනයක් (corporate feudalism) යටතේ සිරවී සිටී. රැකියා අහිමි වීම කෙරෙහි ඔවුන්ගේ පීඩනයට හේතුව AI නොව පවතින සමාජ ආර්ථික රාමුවයි.

4. සැබෑ ගැටලු විසඳීම: වැඩිහිටි ආර්ථිකය (The Silver Economy) චීන රජය ක්වොන්ටම් පරිගණක (quantum computing) සහ අභ්‍යවකාශ ගවේෂණය වැනි දැවැන්ත ව්‍යාපෘති දිරිමත් කළද, චීන AI ක්ෂේත්‍රය මෙහෙයවන ප්‍රධානතම සැබෑ අර්බුදයක් වන්නේ ජනගහනය ශීඝ්‍රයෙන් වයස්ගත වීමයි. මේ නිසා චීන ව්‍යවසායකයින් AI සහ තාක්ෂණය යොදාගනිමින් වැඩිහිටි සත්කාර සේවා දියුණු කිරීමට විශාල උත්සාහයක් ගනිමින් සිටින අතර මෙය “රිදී ආර්ථිකය” (Silver Economy) ලෙස හැඳින්වේ. හුදෙක් භාෂා ආකෘති නිර්මාණය කරනවාට වඩා, වැඩිහිටියන් රැකබලා ගැනීමේ රොබෝවරුන්, ස්වයංක්‍රීය සෞඛ්‍ය පහසුකම් සහ වැඩිහිටියන් සඳහා වන AI සේවා නිර්මාණය කිරීමට ඔවුහු AI තාක්ෂණය ප්‍රායෝගිකව යොදා ගනිති.

භූ දේශපාලනික ගැටුම් පැවතියද, තාක්ෂණික ක්ෂේත්‍රයේ බිම් මට්ටමේ ක්‍රියාකාරිත්වය ඊට වඩා වෙනස්ය. චීන සමාගම් නිර්මාතෘවරුන් තවමත් ඇමරිකානු ව්‍යවසායකත්ව සංස්කෘතිය අගය කරන අතර, ගෝලීය වෙළෙඳපොළට පිවිසීමට (chuhai) අඛණ්ඩව උත්සාහ කරයි. අනාගතයේදී AI තාක්ෂණයේ සැබෑ සාර්ථකත්වය රැඳී ඇත්තේ කවුරුන් පළමුව සුපිරි AI ආකෘතියක් සාදන්නේද යන්න මත නොව, රටවල් අතර ඇතිවන අධ්‍යාපනික, සෞඛ්‍ය සහ තාක්ෂණික සහයෝගීතාවය මත බව මෙම ලිපිය මඟින් අවධාරණය කෙරේ.