පරම්පරා ගණනාවක් තිස්සේ, මානව වර්ගයා ඉතා සරල ජීව විද්‍යාත්මක පදනමක් මත ක්‍රියාත්මක විය: එනම් ඔබ එය ඔබේම දෑසින් දුටුවේ නම්, හෝ ඔබේම දෙසවනින් ඇසුවේ නම්, එය සැබෑවක් (real) විය. ඡායාරූප සහ වීඩියෝ ප්‍රතික්ෂේප කළ නොහැකි සාක්ෂි ලෙස සැලකිණි. නමුත් 2026 වන විට, AI යුගය එම පදනම සම්පූර්ණයෙන්ම බිඳ දමා ඇත.

අද, ස්මාර්ට්ෆෝනයක් ඇති ඕනෑම කෙනෙකුට කිසිදා සිදු නොවූ සිදුවීම්වල අතිශය තාත්වික (hyper-realistic) 8K වීඩියෝ නිර්මාණය කළ හැකිය, තත්පර තුනක ශ්‍රව්‍ය ඛණ්ඩයකින් දේශපාලනඥයෙකුගේ කටහඬක් ක්ලෝන (clone) කළ හැකිය, සහ ව්‍යාජ කතාන්දරයක් කෘත්‍රිමව ප්‍රවර්ධනය කිරීම සඳහා ස්වයංක්‍රීය බොට් (bots) දහස් ගණනක් යෙදවිය හැකිය.

අප දැන් පිවිස ඇත්තේ කෘත්‍රිම අන්තර්ජාල (Synthetic Internet) යුගයකටයි. Pariganaka.com පාඨකයින් වන අපට දැන් ඇති ප්‍රධානතම ප්‍රශ්නය “අපි අන්තර්ගතයන් නිර්මාණය කරන්නේ කෙසේද?” යන්න නොව, “සැබෑ දේ කුමක්දැයි අප ඔප්පු කරන්නේ කෙසේද?” යන්නයි.

මතු වෙමින් පවතින “Zero-Trust Web” (ශුන්‍ය-විශ්වාස වෙබ්) සංකල්පය සහ වෛෂයික යථාර්ථය (objective reality) බේරා ගැනීම සඳහා ගොඩනඟන ගැඹුරු තාක්ෂණික (deep-tech) විසඳුම් පිළිබඳ විග්‍රහයක් මෙන්න.

1. “මළ අන්තර්ජාලය” (Dead Internet) සහ කෘත්‍රිම අන්තර්ගතවලින් පිරී යාම

2026 අන්තර්ජාලය 2020 අන්තර්ජාලයට වඩා බෙහෙවින් වෙනස් ය. මිනිසුන් විසින් නිර්මාණය කරන ලද අන්තර්ගතයන්ට වඩා කෘත්‍රිම (AI මගින් ජනනය කරන ලද) අන්තර්ගතයන් අතිශයින් වැඩි වී ඇති හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයකට අප දැන් පැමිණ ඇත.

• ඇල්ගොරිතම දෝංකාර කුටි (Algorithmic Echo Chambers): “බොට්-සිට-බොට්” (bot-to-bot) පරිසර පද්ධතිවල නැගීම අපට දැන් දැකගත හැකිය. AI නියෝජිතයින් ලිපි ලියයි, අනෙකුත් AI නියෝජිතයින් ඒවාට අදහස් දක්වයි, සහ AI නිර්දේශිත ඇල්ගොරිතම ඒවා ප්‍රවර්ධනය කරයි. ඩිජිටල් අවකාශය තුළ මිනිසුන් වැඩි වැඩියෙන් සුළුතරයක් බවට පත්වෙමින් තිබේ.
• විශ්වාසය බිඳ වැටීම: Generative AI හි ගුණාත්මකභාවය දැන් සැබෑ ලෝකයෙන් වෙන්කර හඳුනාගත නොහැකි මට්ටමකට පැමිණ ඇති නිසා, මහජනතාවගේ මූලික ස්වභාවය “ව්‍යාජ බව ඔප්පු වන තුරු විශ්වාස කිරීමේ” සිට “සැබෑවක් බව ඔප්පු වන තුරු ව්‍යාජ යැයි සිතීම” දක්වා වෙනස් වී ඇත. සමාගමක ප්‍රධාන විධායක නිලධාරියෙකුගේ එක් ව්‍යාජ හඬ පටයකින් තත්පර කිහිපයක් තුළ සමාගමේ කොටස් අගය බිඳ දැමිය හැකි නිසා මෙය පුවත්පත් කලාවට, නීතිමය සාක්ෂිවලට සහ ගෝලීය මූල්‍ය වෙළඳපොළට දැවැන්ත තර්ජනයක් එල්ල කරයි.

2. ගුප්තකේතන සත්‍යය (Cryptographic Truth) සහ “මනුෂ්‍යත්වය ඔප්පු කිරීම”

මෙයට එරෙහිව සටන් කිරීම සඳහා, ඩිජිටල් මාධ්‍ය පටිගත කරන සහ බෙදාගන්නා ආකාරය තාක්ෂණික කර්මාන්තය විසින් මූලික වශයෙන්ම ප්‍රතිනිර්මාණය කරමින් පවතී. අපි මිනිස් විනිශ්චය මත යැපීමෙන් ඈත් වෙමින් ගුප්තකේතන සත්‍යය (Cryptographic Truth) වෙත මාරු වෙමින් සිටිමු.

• දෘඪාංග මට්ටමේ දිය සලකුණු (Hardware-Level Watermarking): 2026 වසරේ ඇති නවතම ස්මාර්ට්ෆෝන් සහ වෘත්තීය කැමරා දැන් ග්‍රහණය කර ගන්නේ ආලෝකය පමණක් නොවේ; ඒවා “මූලාශ්‍රය” (provenance) ද ග්‍රහණය කර ගනී. ඡායාරූපයක් ගත් මොහොතේම, කැමරාවේ අභ්‍යන්තර ආරක්ෂිත චිපය (secure enclave) හරහා අදාළ ගොනුව නිශ්චිත GPS ඛණ්ඩාංක, වේලාව සහ ආලෝක දත්ත සමඟ ගුප්තකේතනය කර අත්සන් (cryptographically signs) තබයි. AI මගින් එක් පික්සලයක් හෝ වෙනස් කළහොත්, එම ඩිජිටල් අත්සන බිඳ වැටේ.
• Zero-Knowledge Proofs (ZKPs): ඔබ සෑම වෙබ් අඩවියකටම ඔබගේ විදේශ ගමන් බලපත්‍රය උඩුගත නොකර ඔබ අන්තර්ජාලය තුළ සැබෑ මිනිසෙකු බව ඔප්පු කරන්නේ කෙසේද? “Proof of Humanity” ප්‍රොටෝකෝල ZKPs භාවිතා කරයි—මෙය ඔබගේ නම, මුහුණ, හෝ හැඳුනුම්පත සැබවින්ම හෙළි නොකර, ඔබ අද්විතීය, සත්‍යාපිත මිනිසෙකු බව වෙබ් අඩවියකට ඔප්පු කිරීමට ඉඩ සලසන උසස් ගුප්තකේතන ක්‍රමයකි.

3. ශ්‍රී ලාංකේය සන්දර්භය: ඩිජිටල් ආර්ථිකය සුරක්ෂිත කිරීම

ශ්‍රී ලංකාවට, කෘත්‍රිම වෙබ් අවකාශයට (Synthetic Web) එරෙහි සටන ජාතික ස්ථාවරත්වයට සහ අපගේ ඩිජිටල් ආර්ථිකයේ වර්ධනයට ඉතා තීරණාත්මක වේ.

• තහවුරු කළ පුවත් ජාල (Verified News Networks): දේශීය මාධ්‍ය ආයතන සහ වේදිකාවන් C2PA (Coalition for Content Provenance and Authenticity) ප්‍රමිතීන් වේගයෙන් අනුගමනය කරමින් සිටී. 2026 දී ඔබ ශ්‍රී ලාංකික වෙබ් ද්වාරයක තහවුරු කළ ප්‍රවෘත්ති ලිපියක් කියවන විට, “Content Credentials” ලාංඡනයක් මගින් ඔබට ඡායාරූපයක නිශ්චිත ගණිතමය ඉතිහාසය දැකගත හැක—එය සර්වර් එකක නිර්මාණය කළ එකක් නොව, කොළඹ සිටින සැබෑ මාධ්‍යවේදියෙකු විසින් ලබා ගත් බව එයින් ඔප්පු වේ.
• මූල්‍ය හඬ-මුද්‍රා සුරක්ෂිත කිරීම (Securing Financial Voice-Prints): පාරිභෝගික සේවාවන් සඳහා දේශීය බැංකු හඬ හඳුනාගැනීමේ තාක්ෂණය (voice-recognition) ඒකාබද්ධ කරන අතරම, ඇමතුම්කරුවෙකුගේ කටහඬේ ඇති සූක්ෂම සංඛ්‍යාත (micro-frequencies) විශ්ලේෂණය කරන AI හඳුනාගැනීමේ ඇල්ගොරිතම ද යොදවමින් සිටී. ඩීප්ෆේක් (deepfake) කටහඬ ක්ලෝන කරන්නන් විසින් ඉතිරි කරන නොපෙනෙන “ශ්‍රව්‍ය දෝෂ” (audio artifacts) හඳුනා ගැනීමට මෙම පද්ධති පුහුණු කර ඇති අතර, එමගින් පුරවැසියන්ව ඉලක්කගත කෘත්‍රිම සමාජ ඉංජිනේරු (social engineering) ප්‍රහාරවලින් ආරක්ෂා කරයි.

Pariganaka.com කතුවැකිය: අන්තර්ජාලය පැහැදිලි කලාප දෙකකට කැඩී යාම අපි දැන් අත්දකිමින් සිටිමු: “තහවුරු නොකළ වෙබ්” (Unverified Web – AI මගින් ජනනය කරන ලද විනෝදාස්වාදය, ඝෝෂාව සහ කලාවේ නිමක් නැති සාගරයක්) සහ “තහවුරු කළ වෙබ්” (Verified Web – බැංකුකරණය, පුවත්පත් කලාව සහ මානව සම්බන්ධතා සඳහා ගුප්තකේතනය හරහා සුරක්ෂිත කළ අවකාශයන්). 2026 දී තාක්ෂණය විසින් යථාර්ථය පිළිබඳ අර්බුදයක් ඇති කළද, එයින් බේරීමට ඇති එකම මාර්ගය වන්නේ ගුප්තකේතනය සහ දෘඪාංග මත මුල් බැසගත් ගැඹුරු, වඩාත් දක්ෂ තාක්ෂණයයි. විශ්වාසය යනු තවදුරටත් හැඟීමක් නොවේ; එය ගණිතමය ඔප්පු කිරීමකි.