2020 දශකයේ මුල් භාගයේදී, තාක්ෂණික ලෝකය “සිලිකන් හිඟය” (silicon shortage) පිළිබඳව දැඩි අවධානයකින් පසුවිය. කෘත්‍රිම බුද්ධියේ (AI) අනාගතයට ඇති ලොකුම බාධාව ප්‍රමාණවත් තරම් GPU චිප් නිෂ්පාදනය කිරීම බව කවුරුත් විශ්වාස කළහ. 2026 වන විට, සිලිකන් සැපයුම් ජාලය ස්ථාවර වී ඇත. එහෙත්, තාක්ෂණික කර්මාන්තය දැන් ඊටත් වඩා දැවැන්ත බාධාවකට මුහුණ දෙමින් සිටී—එය තවත් කර්මාන්තශාලා ඉදිකිරීමෙන් පමණක් විසඳිය නොහැකි ගැටලුවකි.

නවතම බාධාව වන්නේ විදුලියයි (Electricity).

අප චැට්බොට් (chatbots) වල සිට දැවැන්ත, නිරන්තරයෙන් සක්‍රීය Agentic AI සහ Embodied Robotics දක්වා සංක්‍රමණය වන විට, ගෝලීය අන්තර්ජාලයේ බලශක්ති ඉල්ලුම සීඝ්‍රයෙන් ඉහළ ගියේය. අද වන විට, මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ ජාතීන් සම්පූර්ණයෙන්ම පරිභෝජනය කරන ප්‍රමාණයට වඩා වැඩි විදුලියක් AI දත්ත මධ්‍යස්ථාන (data centers) විසින් පරිභෝජනය කරයි. අප දැන් Exascale Compute Era (එක්සාස්කේල් පරිගණක යුගය) වෙත පිවිස ඇති අතර, බලශක්තිය උත්පාදනය කරන, ගබඩා කරන සහ බෙදා හරින ආකාරය සම්පූර්ණයෙන්ම ප්‍රතිනිර්මාණය කිරීමට එය මානව වර්ගයාට බල කරමින් සිටී.

Pariganaka.com පාඨකයින් සඳහා, තිරය පිටුපස සිදුවන නොපෙනෙන බලශක්ති යුද්ධය සහ ලෝකයේ විදුලි බුබුළු දැල්වී තබා ගැනීමට ගැඹුරු තාක්ෂණික ලෝකය (deep-tech) තරඟ වදින ආකාරය පිළිබඳ විග්‍රහයක් මෙන්න.

1. “නිරන්තරයෙන් සක්‍රීය” අනුමාන කිරීමේ (Always-On Inference) දැඩි ඉල්ලුම

මෙම අර්බුදය අවබෝධ කර ගැනීමට නම්, AI සැබවින්ම ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය අප සොයා බැලිය යුතුය.

• පුහුණුව (Training) එදිරිව අනුමාන කිරීම (Inference): මීට වසර කිහිපයකට පෙර, දැවැන්ත බලශක්ති පරිභෝජනයක් සිදුවූයේ විශාල මොඩල පුහුණු කිරීම සඳහාය. නමුත් අද, එම බලශක්ති ක්ෂය වීම සිදුවන්නේ අනුමාන කිරීම (inference)—එනම් AI සැබවින්ම සිතීම සහ ප්‍රතිචාර දැක්වීම හරහාය. කේත ලිවීමට (coding), 8K වීඩියෝ නිර්මාණය කිරීමට සහ තම ජීවිත තථ්‍ය කාලීනව කළමනාකරණය කිරීමට බිලියන ගණනක් ජනතාව නිරන්තරයෙන් AI නියෝජිතයින් (AI agents) භාවිතා කරන විට, ගෝලීය පරිගණක භාරය (compute load) කිසිදා නින්දට යන්නේ නැත.
• සිසිලන ගැටලුව (The Cooling Conundrum): මෙම දැවැන්ත සුපිරි පරිගණක පොකුරු (supercomputer clusters) ක්‍රියාත්මක වීමේදී අතිශයින් රත් වේ. සාම්ප්‍රදායික වායු සිසිලන පද්ධති (air-cooling systems) මීට වසර කිහිපයකට පෙරම අසාර්ථක විය. දැන්, ප්‍රොසෙසර මගින් මවුපුවරු (motherboards) දියවීම වළක්වා ගැනීම සඳහා පමණක්, දත්ත මධ්‍යස්ථාන මිදෙන තරම් ශීතල සාගර පතුලේ ඉදි කිරීම හෝ උසස් ද්වි-අවධි ද්‍රව ගිල්වීමේ සිසිලන පද්ධති (two-phase liquid immersion cooling) භාවිතා කිරීම සිදු කෙරේ.

2. Deep-Tech බලශක්ති විසඳුම්: සූර්ය සහ සුළං බලයෙන් ඔබ්බට

සුළං සහ සූර්ය බලශක්තිය අඛණ්ඩව නොලැබෙන බැවින් (හිරු බැස යන විට සහ සුළඟ නතර වන විට), ක්වොන්ටම්-AI දත්ත මධ්‍යස්ථානයකට අවශ්‍ය කරන නිරපේක්ෂ, අඛණ්ඩ ස්ථාවරත්වය ලබා දීමට ඒවාට නොහැකිය. මේ නිසා තමන්ගේම රැඩිකල් බලශක්ති විසඳුම් සඳහා අරමුදල් සැපයීමට තාක්ෂණික කර්මාන්තයට සිදුවී ඇත.

• කුඩා මොඩියුලර් ප්‍රතික්‍රියාකාරක (Small Modular Reactors – SMRs): විශාලතම තාක්ෂණික දැවැන්තයින් දැන් හුදෙක් මෘදුකාංග සමාගම් පමණක් නොවේ; ඔවුන් න්‍යෂ්ටික බලශක්ති ක්‍රියාකරුවන් ද වේ. 2026 දී, ඊළඟ පරම්පරාවේ කුඩා න්‍යෂ්ටික ප්‍රතික්‍රියාකාරක දත්ත මධ්‍යස්ථාන අසලම ඉදිවෙමින් පවතී. මෙම SMRs මගින් සම්ප්‍රදායික න්‍යෂ්ටික බලාගාරයක ඇති දැවැන්ත අවදානමකින් තොරව 100% ක් පිරිසිදු, ශුන්‍ය-කාබන්, අඛණ්ඩ ගිගාවොට් බලශක්තියක් ආරක්ෂිතව සපයයි.
• AI මගින් මෙහෙයවන ගැඹුරු භූතාප (AI-Driven Deep Geothermal): මෙම බලශක්ති ගැටලුව විසඳීමට AI තාක්ෂණයම උපකාරී වේ. උසස් ඇල්ගොරිතම මගින් පෙර කිසිදා නොවූ විරූ නිරවද්‍යතාවයකින් පෘථිවි කබොල සිතියම්ගත කර ඇති අතර, පෘථිවියේ ඕනෑම තැනක ගැඹුරු භූතාපය වෙත ප්‍රවේශ වීමට ස්වයංක්‍රීය විදුම් යන්ත්‍රවලට (autonomous drilling rigs) ඉඩ සලසමින් අසීමිත, පිරිසිදු ස්වාභාවික බලශක්ති සැපයුමක් විවෘත කර ඇත.

3. ශ්‍රී ලාංකේය සන්දර්භය: අතථ්‍ය බලාගාර (Virtual Power Plants – VPPs)

ශ්‍රී ලංකාවට, ඉහළ යන ඩිජිටල් බලශක්ති ඉල්ලුම සපුරාලීම සඳහා මිල අධික ෆොසිල ඉන්ධන ආනයනය කිරීම තවදුරටත් ආර්ථික වශයෙන් ශක්‍ය නොවේ. ඒ වෙනුවට, රටේ සමස්ත විදුලිබල පද්ධතියම දැවැන්ත, AI මගින් කළමනාකරණය වන බැටරියක් බවට පත් කරමින් තිබේ.

• විකේන්ද්‍රගත ජාලය (The Decentralized Grid): ශ්‍රී ලංකාවේ නිවාස සහ ව්‍යාපාර දහස් ගණනක දැන් සූර්ය පැනල සහ ඝන-තත්ත්වයේ (solid-state) බැටරි බිත්ති ඇත. මධ්‍යම ගල් අඟුරු බලාගාරයකින් ලැබෙන ඒක-දිශානුගත විදුලි ප්‍රවාහයක් වෙනුවට, අද විදුලිබල පද්ධතිය යනු ජාතික AI යටිතල ව්‍යුහයක් මගින් කළමනාකරණය කරන විකේන්ද්‍රගත ජාලයකි.
• අතථ්‍ය බලාගාර (Virtual Power Plants): කොළඹ පිහිටි AI දත්ත මධ්‍යස්ථානයක බලශක්ති ඉල්ලුම හදිසියේම ඉහළ ගිය විට, AI ජාලය ක්ෂණිකව දිවයින පුරා ඇති නිවාස දහස් ගණනකින් ගබඩා කර ඇති අතිරික්ත බැටරි බලයෙන් ක්ෂුද්‍ර ප්‍රමාණයක් ණයට ගනී. ඊට ප්‍රතිචාර ලෙස ඊ-රුපියල (e-Rupee) හරහා නිවාස හිමියන්ට තථ්‍ය කාලීනව ඩිජිටල් ලෙස වන්දි ගෙවනු ලැබේ. ජාලය තවදුරටත් ස්ථිතික යන්ත්‍රයක් නොවේ; එය සජීවී, හුස්ම ගන්නා ඩිජිටල් වෙළඳපොළකි.

Pariganaka.com කතුවැකිය: අප දැන් ජීවත් වන්නේ අතිවිශාලම තාක්ෂණික පරස්පර විරෝධීතාවය (technological paradox) තුළය. කෘත්‍රිම බුද්ධිය යනු මානව වර්ගයා මෙතෙක් නිර්මාණය කර ඇති වැඩිම බලශක්තියක් පරිභෝජනය කරන තාක්ෂණය වන අතර, එය ගෝලීය විදුලිබල ජාලයන් ඒවායේ උපරිම බිඳවැටීමේ සීමාවන් දක්වා ඇද දමමින් සිටී. එහෙත්, ඒ සමඟම, පෘථිවිය සුරැකීමට අවශ්‍ය ඊළඟ පරම්පරාවේ බැටරි නිර්මාණය කිරීමට, න්‍යෂ්ටික විලයන (nuclear fusion) ප්‍රතික්‍රියාකාරක සැලසුම් කිරීමට සහ ස්මාර්ට් ජාලයන් (smart grids) ප්‍රශස්ත කිරීමට තරම් බලවත් එකම මෙවලම වන්නේ ද AI ය. ලෝකයේ විදුලි බුබුළු නිවී යාමට පෙර, එය විසින්ම තම ඉන්ධන සපයා ගැනීමේ මාර්ගයක් සොයා ගනු ඇතැයි විශ්වාස කරමින් අපි අපගේ මුළු බලශක්තියම යන්ත්‍රය මත ආයෝජනය කරමින් සිටිමු.