ඩිජිටල් තොරතුරු ක්ෂේත්‍රයේ වසර 15 කට වැඩි අත්දැකීම් ඇති අප, තාක්ෂණය ඩෙස්ක්ටොප් පරිගණකවලින් ස්මාර්ට්ෆෝන් වෙතද, දැන් අප දිනපතා පදවන වාහන වෙතද සංක්‍රමණය වන ආකාරය නිරීක්ෂණය කර ඇත්තෙමු. නවීන විදුලි වාහන (EVs) තවදුරටත් හුදෙක් ප්‍රවාහන මාධ්‍යයන් පමණක් නොවේ; ඒවා කැමරා, මයික්‍රොෆෝන සහ සංවේදක (sensors) වලින් සමන්විත, අන්තර්ජාලයට ස්ථිරවම සම්බන්ධ වූ රෝද සහිත මෘදුකාංග වේදිකාවන් බවට පත්ව ඇත.

මෙම සබැඳුම (connectivity) ඇදහිය නොහැකි පහසුවක් සහ කාර්යක්ෂමතාවයක් ලබා දෙන අතරම, බොහෝ දුරට නියාමනයට ලක් නොවූ පෙර නොවූ විරූ අවදානම් ද හඳුන්වා දී ඇත. ජනප්‍රිය සම්බන්ධිත වාහන (connected vehicles) පිළිබඳ මෑතකාලීන සයිබර් ආරක්ෂණ විමර්ශන මගින් රියදුරන්ගේ පෞද්ගලිකත්වය සහ ජාතික ආරක්ෂාව අනතුරේ හෙළන බියජනක කරුණු අනාවරණය කර ඇත.

මුරපද රහිත (Zero-Password) අවදානම

ප්ලග්-ඉන් දෙමුහුන් (plug-in hybrid) BYD Shark වැනි ජනප්‍රිය මාදිලි ඉලක්ක කරගනිමින් නවීන EV පිළිබඳව සිදු කළ මෑතකාලීන ගැඹුරු විමර්ශනයකදී, මෙම ඩිජිටල් බලකොටු කෙතරම් පහසුවෙන් බිඳ දැමිය හැකිද යන්න ප්‍රදර්ශනය විය. වාහනයේ අභ්‍යන්තර ජාලය (CAN bus ලෙස හැඳින්වෙන) විශ්ලේෂණය කළ සයිබර් ආරක්ෂණ විශේෂඥයින්ට, එහි තීරණාත්මක ප්‍රවේශ ස්ථානවලට මූලික මුරපද ආරක්ෂාවක් (password protection) හෝ නොමැති බව සොයා ගැනීමට හැකි විය.

මෙම දුර්වල ස්ථාන ගසාකෑමෙන්, දුරස්ථ ප්‍රවේශය (remote access) හරහා කළ හැකි දේ අනුකරණය කිරීම සඳහා පර්යේෂකයන්ට වාහනයේ ජාලයට අනවසරයෙන් ඇතුළු වීමට හැකි විය. එහි ප්‍රතිඵල ඉතා භයානකය: හැකර්වරයෙකුට වාහනයේ තත්‍ය කාලීන ජීපීඑස් (GPS) පිහිටීම හඹා යාමට, සුක්කානමේ (steering wheel) නිශ්චිත කෝණය නිරීක්ෂණය කිරීමට සහ වින්ඩ්ස්ක්‍රීන් වයිපර් සහ ප්‍රධාන ලාම්පු වැනි අභ්‍යන්තර ක්‍රියාකාරකම් දුරස්ථව ක්‍රියාත්මක කිරීමට හැකිය. ඊටත් වඩා කනස්සල්ලට කරුණක් නම්, රියදුරුගේ සමමුහුර්ත (synced) ස්මාර්ට් ජංගම දුරකථනය සමඟ සම්බන්ධ වීමෙන් රියදුරුගේ දුරකථන ඇමතුම්වලට සවන් දීමටත්, බැංකු මුරපද වැනි සංවේදී තොරතුරු උකහා ගැනීමටත් හැකර්වරුන්ට වාහනයේ බ්ලූටූත් සම්බන්ධතාව භාවිතා කළ හැකි වීමයි.

අන්තර්ජාලය හරහා යාවත්කාලීන වීමේ (OTA) අඳුරු පැතිකඩ

සෘජු හැක් කිරීම්වලින් ඔබ්බට, නවීන EV හි සැලසුම මගින් නිෂ්පාදකයින්ට අන්තර්ජාලය හරහා (Over-The-Air/OTA) මෘදුකාංග යාවත්කාලීන කිරීම් ලබා දීමට ඉඩ සලසයි. න්‍යායාත්මකව, මෙය මෝටර් රථ නිෂ්පාදකයින්ට දෝෂ නිවැරදි කිරීමට සහ කාර්ය සාධනය එක රැයකින් වැඩිදියුණු කිරීමට ඉඩ දෙයි. නමුත් ප්‍රායෝගිකව එයින් අදහස් වන්නේ සඳුදා ඔබේ මිදුලේ නවතා ඇති වාහනය, ඔබේ පැහැදිලි අවසරයකින් තොරව අඟහරුවාදා වන විට සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් ආකාරයකට ක්‍රියා කළ හැකි බවයි.

මෙම යාවත්කාලීන කිරීම් මඟින් බැටරි කළමනාකරණයේ සිට අත්හිටුවීමේ පද්ධතිය (suspension) සහ සුක්කානම දක්වා මූලික වාහන ක්‍රියාකාරකම් වෙනස් කළ හැකි බව ආරක්ෂක පර්යේෂකයෝ පෙන්වා දෙති. මෙම කේතීකරණ රහසිගත සහ සංවෘත මූලාශ්‍ර (closed-source) වන බැවින්, දේශීය නියාමකයින්ට සහ වාහන හිමිකරුවන්ට එකතු කරන්නේ කුමන දත්තද යන්න හෝ මෘදුකාංගය මෝටර් රථයේ හැසිරීම වෙනස් කරන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව කිසිදු අවබෝධයක් නොමැත.

භූ දේශපාලනික බලපෑම් සහ සංවේදී ස්ථාන

චීනයේ නිෂ්පාදිත EV ගෝලීය වෙළඳපොළේ ආධිපත්‍යය දැරීම මෙම සයිබර් ආරක්ෂණ ගැටලුව ජාතික බුද්ධි අංශ මට්ටමේ කරුණක් දක්වා ඉහළ නංවා ඇත. චීන බලප්‍රදේශය යටතේ ක්‍රියාත්මක වන සමාගම් එරට ජාතික ආරක්ෂක නීතිවලට යටත් වන අතර, ඉල්ලා සිටියහොත් බුද්ධි අංශ වෙත සහාය වීමට ඔවුන් බැඳී සිටී. මෝටර් රථයක වේගය, සුක්කානම් කෝණය සහ මගීන්ගේ සජීවී තත්ත්වය තත්‍ය කාලීනව දුරස්ථව බැලීමේ හැකියාව තාක්ෂණික ශිල්පීන් විසින් ප්‍රදර්ශනය කර ඇති බැවින් බටහිර රජයන් මේ සම්බන්ධයෙන් දැඩි අවධානයක් යොමු කර ඇත.

මේ හේතුවෙන් එක්සත් රාජධානිය සහ ඕස්ට්‍රේලියාව වැනි රටවල හමුදා සහ බුද්ධි අංශ පහසුකම් ආශ්‍රිතව සම්බන්ධිත EV ගාල් කිරීමේ දැඩි සීමාවන් පැනවීම ආරම්භ කර තිබේ. සංවේදී ස්ථාන වටා මෙම වාහන ගැවසීම මගින් ආරක්ෂක විශේෂඥයින් හඳුන්වන “වීඩියෝ සහ ඉලෙක්ට්‍රොනික දැනුමේ ජාලයක්” (mesh of video and electronic knowledge) නිර්මාණය කරයි. මෙම අවදානම තවදුරටත් තහවුරු කරමින්, ඇතැම් නවීන EV තම අංශක 360 කැමරා පද්ධති සඳහා යොදා ගන්නේ නිරීක්ෂණ කටයුතු පිළිබඳ සැකපිට දැනටමත් ෆෙඩරල් රජයේ ගොඩනැගිලි වලින් තහනම් කර ඇති සමාගම් විසින් නිෂ්පාදනය කරන ලද කැමරා පද්ධති වේ.

මෝටර් රථ භූ දර්ශනය ශීඝ්‍රයෙන් පරිවර්තනය වන විට, වාහන නියාමනයට ඩිජිටල් යුගයේ වේගය සමඟ සමපාත වීමට අපහසු වී ඇත. සම්බන්ධිත මෝටර් රථ සඳහා අවම සයිබර් ආරක්ෂණ ප්‍රමිතීන් නීතිමය වශයෙන් අනිවාර්ය කරන තුරු, රිය පදවන සෑම අවස්ථාවකදීම තමන් අත්හැර දමන ඩිජිටල් සලකුණු (digital footprint) තේරුම් ගැනීමේ වගකීම රියදුරන් සහ ආයතන මත පැටවේ.

මෝටර් රථ ඉංජිනේරු විද්‍යාව සහ කෘත්‍රිම බුද්ධිය එකිනෙක අභිසාරී වීම අපේ ලෝකය මූලික වශයෙන් වෙනස් කරමින් පවතී. AI පද්ධති ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය පිළිබඳ මූලික කරුණු ප්‍රගුණ කිරීමට සහ අනාගතය සඳහා ප්‍රායෝගික ඩිජිටල් කුසලතා ගොඩනඟා ගැනීමට, ආරම්භකයින් සඳහා වන අපගේ පැය 3 ක ඉගෙනුම් වැඩසටහන වන Start Your AI Life සමඟ එක්වන්න.

වැඩසටහන් දළ සටහන්, ලියාපදිංචි වීමේ විස්තර සහ තවත් තාක්ෂණික තොරතුරු සඳහා Pariganaka.com වෙත පිවිසෙන්න, නැතහොත් 070 6006 404 ඔස්සේ අපගේ කණ්ඩායම අමතන්න.