කෘත්‍රිම බුද්ධිය (AI) වේගයෙන් පරිණාමය වන විට, මානව සංජානන හැකියාවන් අභිබවා යන පද්ධති ගොඩනැගීමට පර්යේෂකයන් උත්සාහ කරමින් සිටී. “මෙම වාර්තා චිත්‍රපටය සම්පූර්ණයෙන්ම AI මගින් නිර්මාණය කරන ලද්දකි. ඇයද ඇතුළුව.” (This Documentary Was Made Entirely by AI. Including Her.) නමැති වාර්තා චිත්‍රපටය AI හි අනාගතය පිළිබඳ තීරණාත්මක ප්‍රශ්න ගවේෂණය කරයි: එනම් එය කුමක්ද, රැකියා කෙරෙහි එහි බලපෑම, එහි යටිතල පහසුකම්, විභව ප්‍රතිලාභ සහ විශ්වාසය පිළිබඳ ගැටලුවයි. සිත්ගන්නා කරුණ නම්, ඉමොජන් ඈෂ්බරි (Imogen Ashbury) ලෙස තමන්ව හඳුන්වා දෙන නිවේදිකාව ද ඇතුළුව මෙම වාර්තා චිත්‍රපටය සම්පූර්ණයෙන්ම කෘත්‍රිම බුද්ධිය මගින් ජනනය කර තිබීමයි.

JPG+ 2

බුද්ධිය සහ පෙළගැස්වීම (Alignment) අවබෝධ කර ගැනීම

සාමාන්‍ය බුද්ධිය (General intelligence) යනු කිසිවෙකු විසින් උගන්වා නොමැති කුසලතා ඇතුළුව ඕනෑම දෙයකට සාධාරණ ලෙස දක්ෂ වීමට මිනිසාට ඇති හැකියාවයි. ඊට වෙනස්ව, පටු කෘත්‍රිම බුද්ධිය (narrow AI) ගණිතය සාදන කැල්කියුලේටරයක් හෝ මාර්ගයක් සොයා ගන්නා ජීපීඑස් (GPS) යන්ත්‍රයක් මෙන් තනි කාර්යයකට පමණක් දක්ෂ වන අතර වෙනත් සම්බන්ධයක් නැති කාර්යයන්හිදී අසාර්ථක වේ. දාර්ශනික නික් බොස්ට්‍රොම් (Nick Bostrom) විසින් විස්තර කරන ලද පරිදි සුපිරි බුද්ධිය (Super intelligence) යනු ප්‍රායෝගිකව සෑම ක්ෂේත්‍රයකදීම එකවර හොඳම මිනිසුන්ගේ ක්‍රියාකාරිත්වය අභිබවා යන බුද්ධියකි.

JPG+ 2

1965 දී ගණිතඥ ජැක් ගුඩ් (Jack Good) අනතුරු ඇඟවූයේ මිනිසුන්ට වඩා දක්ෂ යන්ත්‍රයක් නිර්මාණය කිරීම මගින් යන්ත්‍රය නැවත නැවතත් තමාගේම වඩා හොඳ, බුද්ධිමත් අනුවාදයන් ගොඩනඟනු ඇති බැවින් “බුද්ධි පිපිරීමක්” (intelligence explosion) ඇති විය හැකි බවයි. මේ හේතුව නිසා, AI සංවර්ධනයේ ප්‍රධාන සැලකිල්ලක් වන්නේ “පෙළගැස්වීමයි” (alignment)—එනම් අතිශය උසස් බුද්ධියක් සැබවින්ම මානව වටිනාකම් අනුගමනය කරන්නේද යන්න තහවුරු කර ගැනීමයි. වාර්තා චිත්‍රපටය මෙය සම්භාව්‍ය චින්තන අත්හදා බැලීමකින් නිරූපණය කරයි: සුපිරි බුද්ධියකට කඩදාසි ක්ලිප් (paperclips) සෑදීමට පවසා එය නැවැත්විය යුත්තේ කවදාදැයි නොකීවහොත්, එහි අරමුණ සාක්ෂාත් කර ගැනීම සඳහා මිනිස් සිරුරු තුළ ඇති පරමාණු පවා එය භාවිතා කළ හැකිය, එය එසේ කරන්නේ නපුරුකමකින් නොව එහි ඇති අතිශය ගැඹුරු බව (extreme thoroughness) නිසාය.

JPG+ 2

සේවා ස්ථානය තුළ AI: ප්‍රතිස්ථාපනයක්ද නැතහොත් සහායකයෙක්ද?

ශ්‍රම බලකාය මත AI හි බලපෑම දැනටමත් දැනෙමින් පවතින අතර, විශේෂයෙන්ම තරුණ වෘත්තිකයන් සම්ප්‍රදායිකව රැකියාවක මූලික දේවල් ඉගෙන ගන්නා ආරම්භක මට්ටමේ (entry level) රැකියාවලට මෙය බෙහෙවින් බලපායි.

JPG

• ස්ටැන්ෆර්ඩ් හි ආර්ථික විද්‍යාඥයින්ට අනුව, කෘත්‍රිම බුද්ධියට නිරාවරණය වන රැකියාවල නියුතු වයස අවුරුදු 22 ත් 25 ත් අතර සේවකයින් වෙනත් අංශවල ඔවුන්ගේ සම වයසේ මිතුරන්ට වඩා 19% කින් පසුපසට වැටී ඇත, මන්දයත් රැකියාවල ඇති කම්මැලි, පුනරාවර්තන කොටස් AI මගින් ඉතා හොඳින් හැසිරවිය හැකි බැවිනි. JPG
• Salesforce වැනි සමාගම් AI නියෝජිතයන් භාවිතා කරමින් ඔවුන්ගේ සහායක කාර්ය මණ්ඩලය (support staff) 9,000 සිට 5,000 දක්වා අඩු කර ඇත. JPG
• කෙසේ වෙතත්, මෙම සංක්‍රමණය සෑම විටම බාධාවකින් තොරව සිදු නොවේ; Klarna සමාගම තම චැට්බොට් (chatbot) මගින් පුද්ගලයින් 700 දෙනෙකුගේ වැඩ කළ බව ප්‍රකාශ කළද, පසුව එහි ප්‍රධානියාට ගුණාත්මකභාවය පිරිහී ඇති බව පිළිගැනීමට සිදු වූ අතර, ඔවුන්ට නැවතත් මිනිසුන්ව බඳවා ගැනීමට සිදු විය. JPG

සම්පූර්ණ ප්‍රතිස්ථාපනයකට වඩා සහායකයෙකු ලෙස භාවිතා කරන විට, AI හට කාර්ය සාධනය සැලකිය යුතු ලෙස ඉහළ නැංවිය හැකිය. ඇමතුම් මධ්‍යස්ථාන සේවකයින් 5,000 කගේ අධ්‍යයනයකින් හෙළි වූයේ AI සහායකයෙකු ලබා දීමෙන් සමස්ත ඵලදායිතාව 14% කින් වැඩි වූ බවයි. විශේෂයෙන්ම, එය අලුත්ම, අඩුම පළපුරුද්දක් ඇති කාර්ය මණ්ඩලය සඳහා ඵලදායිතාව 34% කින් වැඩි කළේය, මන්දයත් හොඳම සේවකයින්ගේ උපක්‍රම පහළට ලබා දෙන වෙහෙස නොබලන උපදේශකයෙකු ලෙස AI ඵලදායී ලෙස ක්‍රියා කළ බැවිනි.

JPG+ 2

AI හි භෞතික පිරිවැය

AI ගෙන් සරල ප්‍රශ්නයක් ඇසීමට තත්පර දෙකක් පමණක් ගත වුවද, එය දැවැන්ත, ඉහළ භෞතික ගෝලීය යටිතල පහසුකමක් මත රඳා පවතී.

JPG

• සමහර විට ගම්මාන තරම් විශාල වන දත්ත මධ්‍යස්ථාන, වචන ට්‍රිලියන 10 කට වඩා පුහුණු කර ඇති ආකෘති සඳහා සත්කාරකත්වය සපයයි—එය අත්‍යවශ්‍යයෙන්ම සමස්ත අන්තර්ජාලය සහ ලබා ගත හැකි සෑම පොතක්ම වේ. දිනකට පැය අටක් මෙම දත්ත ප්‍රමාණය කියවීමට මිනිසෙකුට වසර 250,000 ක් ගතවනු ඇත, නමුත් AI ආකෘති එය එක් ගිම්හානයක් තුළදී සැකසීය. JPG+ 1
• මෙම දෘඩාංග ලොව වඩාත්ම දියුණු චිප වලින් 90% කට වඩා නිෂ්පාදනය කරන තායිවානයේ TSMC මත දැඩි ලෙස රඳා පවතී. JPG
• TSMC නෙදර්ලන්තයේ එක් සමාගමක් විසින් සාදන ලද යන්ත්‍රෝපකරණ මත රඳා පවතී; මෙම බස් රථයක ප්‍රමාණයේ යන්ත්‍ර, මිනිස් හිසකෙස් වලට වඩා දහස් ගුණයකින් තුනී අන්වීක්ෂීය පරිපථ ඇඳීම සඳහා තත්පරයකට 50,000 වාරයක් උණු කළ ටින් බිංදු වලට ලේසර් කිරණ විදිනු ලබයි. JPG
• එක් වසරක් තුළ, තාක්‍ෂණික සමාගම් හතරක් AI යටිතල පහසුකම් සඳහා ඩොලර් බිලියන 700 ක් පමණ වැය කරනු ඇතැයි පුරෝකථනය කර ඇති අතර, එය උද්ධමනයට ගළපන ලද සමස්ත ඇපලෝ (Apollo) වැඩසටහනේ පිරිවැය මෙන් දෙගුණයකටත් වඩා වැඩිය. JPG
• මෙම යටිතල පහසුකම් අතිශයින්ම බලශක්තිය පරිභෝජනය කරයි; දත්ත මධ්‍යස්ථාන දැනට ඇමරිකාවේ විදුලියෙන් 4% කට වඩා භාවිතා කරන අතර, එය 2028 වන විට 12% දක්වා ඉහළ යා හැකි අතර, මෙම ඉල්ලුම සපුරාලීම සඳහා Three Mile Island වැනි න්‍යෂ්ටික බලාගාර පවා නැවත විවෘත කිරීමට තාක්‍ෂණික සමාගම් පෙලඹී ඇත. JPG

සර්වසම්පූර්ණ ලෝකයක් (Utopian) නිර්මාණය කිරීමේ හැකියාව

අවදානම් සහ පිරිවැය නොතකා, AI දැනටමත් සැලකිය යුතු විද්‍යාත්මක ජයග්‍රහණ ලබා ඇත.

JPG

• Google DeepMind හි AlphaFold විසින් ප්‍රෝටීන මිලියන 200 කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක හැඩයන් පුරෝකථනය කරන ලද අතර, ඒ හරහා ජීව විද්‍යාඥයින් සියවසකින් අඩක් තිස්සේ අරගල කළ ගැටලුවක් ඵලදායී ලෙස විසඳා නොබෙල් ත්‍‍යාගයක්ද දිනා ගත්තේය. JPG
• ගූගල් හි AI ආකෘතිවලට දැන් යුරෝපයේ හොඳම සුපිරි පරිගණකවලට වඩා නිවැරදිව හා මිනිත්තුවකටත් අඩු කාලයකින් කාලගුණය පුරෝකථනය කළ හැකිය. JPG
• MIT හිදී, සුපිරි බැක්ටීරියා (superbugs) විනාශ කිරීමට හැකියාව ඇති නවතම ප්‍රතිජීවක (antibiotics) නිර්මාණය කිරීම සඳහා AI භාවිතා කරන ලදී. JPG
• ස්වීඩනයේදී, වෛද්‍යවරුන් සමඟ මැමෝග්‍රෑම් (mammograms) කියවීම සඳහා AI භාවිතා කිරීමෙන් හඳුනාගත් පිළිකා වල 29% ක වැඩිවීමක් සිදු වූ අතර වෛද්‍යවරුන්ගේ වැඩ බරෙන් අඩක් පමණ අඩු විය. අවසාන වශයෙන්, මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස පරීක්‍ෂණ අතරතුර මඟ හැරෙන පිළිකා ප්‍රමාණය 12% කින් අඩු විය. JPG+ 1

සමහර AI සංවර්ධකයින් පුරෝකථනය කරන්නේ, අනාගතයේදී AI මගින් සියලුම රෝග සුව කළ හැකි බවත් බලශක්තිය ප්‍රායෝගිකව නොමිලේ ලබා දෙන සහ මනුෂ්‍යත්වයට තවදුරටත් මුදල් ගැන කරදර වීමට අවශ්‍ය නොවන “රැඩිකල් බහුලත්වයක්” (radical abundance) සහිත ලෝකයක් නිර්මාණය කළ හැකි බවත්ය.

JPG

ඩීප්ෆේක්ස් (Deepfakes) සහ විශ්වාසය පිළිබඳ ගැටලුව

වාර්තා චිත්‍රපටය අවසන් වන්නේ AI පුද්ගල මායාවන් (personas) සහ ඩීප්ෆේක් වල නැගීම ආමන්ත්‍රණය කිරීමෙනි. එහි 2025 දී Particle 6 නම් ලන්ඩන් නිෂ්පාදන සමාගමක් විසින් ගොඩනඟන ලද “ටිලී නෝර්වුඩ්” (Tilly Norwood) නම් AI මගින් ජනනය කරන ලද නිළියක් පෙන්වයි. අවසරයකින් හෝ ගෙවීමකින් තොරව සැබෑ රංගන ශිල්පීන්ගේ නිර්මාණ මත මෙම AI ය පුහුණු කර ඇති බව සඳහන් කරමින් නළු නිළියන්ගේ සංගමය විසින් මෙම නිර්මාණය දැඩි ලෙස විවේචනය කරන ලදී.

JPG+ 2

අවසාන පෙරළියක් (twist) ලෙස, සමස්ත වාර්තා චිත්‍රපටයම පබ් එකක (pub) සිට මෙහෙයවූ බව පෙනෙන නිවේදිකාව හෙළි කරන්නේ, ඇයද සම්පූර්ණයෙන්ම ව්‍යාජ බවත්, නොපවතින ඩිජිටල් පසුබිමක AI විසින් ලියන ලද පිටපතක් කියවන AI රූපයක් ලෙස ඇය ක්‍රියා කරන බවත්ය. 2024 දී බ්‍රිතාන්‍ය ඉංජිනේරු සමාගමක මූල්‍ය සේවකයෙකු වීඩියෝ ඇමතුමකට සම්බන්ධ වූ අනෙක් සියලුම දෙනා AI ඩීප්ෆේක් පුද්ගලයින් වීම හේතුවෙන් රැවටීමකට ලක්ව ඩොලර් මිලියන 25 ක් මාරු කළ අවස්ථාවේදී මෙම දෘශ්‍ය ප්‍රයෝගවල අනතුරුදායක බව ඉස්මතු විය. ඊට ප්‍රතිවිරුද්ධව, අසනීපයක් හේතුවෙන් තම කටහඬ අහිමි වූ කොන්ග්‍රස් සභිකාවකට ඇගේ මුල් කටහඬේ AI ප්‍රතිනිර්මාණයක් භාවිතා කරමින් සිය සගයන් ඇමතීමට ඉඩ දීම වැනි ධනාත්මක යෙදුම් ද මෙම තාක්ෂණයට ඇත.

JPG+ 2

වාර්තා චිත්‍රපටය AI යුගය සඳහා නව නීති මාලාවක් සමඟින් අවසන් වේ: නිර්මාණකරුවන් විසින් ව්‍යාජ අන්තර්ගතයන් පැහැදිලිව ලේබල් කළ යුතුය, ඔවුන්ගේ ප්‍රතිරූපය හෝ නිර්මාණ භාවිතා කරන්නේ නම් සැබෑ පුද්ගලයින්ට වන්දි ගෙවිය යුතුය, සහ පුද්ගලයින් විසින් අනපේක්ෂිත හෝ ඉහළ අවදානමක් ඇති ඉල්ලීම් සෑම විටම දෙවරක් පරීක්ෂා කළ යුතුය.

JPG